Subsidie Monumenten 2024-2027 (Nadere subsidieregels Restauratie Monumenten 2024-2027)

Je komt in aanmerking als de restauratie noodzakelijk is volgens een recent inspectierapport van Stichting Monumentenwacht Limburg, je project uitvoeringsgereed is (alle vergunningen binnen) en je minimaal € 80.000 aan subsidiabele kosten maakt. Je krijgt maximaal 40% van de subsidiabele kosten met een maximum van € 400.000 voor de restauratie, plus eventueel maximaal € 100.000 extra als je ook verduurzamingsmaatregelen treft.

De aanvraag doe je digitaal via het e-formulier op de website van de Provincie Limburg, met eHerkenning (organisaties) of DigiD (particulieren). Vooraf wordt een vooroverleg met de provincie sterk aangeraden: dit helpt je te checken of je project aan de eisen voldoet voordat je tijd steekt in de volledige aanvraag met projectplan, STABU-begroting, inspectierapport en vergunningen.

De regeling loopt van 17 september 2024 tot en met 15 december 2027. Je moet je aanvraag uiterlijk op 15 december 2027 hebben ingediend. Let op: woonhuizen, pastorieën en kerken die overwegend nog in gebruik zijn voor de eredienst komen niet in aanmerking. Ook wordt bij iedere aanvraag standaard een Bibob-integriteitsonderzoek uitgevoerd.

Restauratiekosten

Dit zijn de noodzakelijke kosten voor werkzaamheden, maatregelen en voorzieningen die strekken tot instandhouding van het monument en zijn monumentale waarden, mits sober, doelmatig en technisch noodzakelijk. Belangrijke rekenregels uit de Leidraad:

• Coördinatievergoeding (hoofd)aannemer: maximaal 3% van de kosten van apart aanbestede subsidiabele werkzaamheden.
• Keuring van materialen, bouwstoffen en grond: subsidiabel als noodzakelijk en uitgevoerd door een bekwaam keuringsinstituut.
• CAR-verzekering (Casco All Risks): premie tot maximaal 0,4% van de subsidiabele kosten.
• Opslagkosten bouwplaats (ABK, AK, winst & risico) bij ingrijpende werkzaamheden: maximaal 20% gezamenlijk.
• Onvoorziene werkzaamheden: maximaal 5%.
• Architecten-/plankosten (opstellen instandhoudingsplan): honorarium volgens een glijdende schaal, van 3,43% van de instandhoudingskosten (tot € 50.000) aflopend tot 1,66% (vanaf € 2.000.000).
• Begeleidingskosten (uitvoering begeleiden): eveneens glijdende schaal, van 7,86% (tot € 50.000) aflopend tot 3,81% (vanaf € 2.000.000).
• Toeslag voor aanvullende tekeningen/stukken bij ingrijpende werkzaamheden: van maximaal 15% (tot € 50.000) aflopend tot 10% (vanaf € 250.000) van de som van plan- en begeleidingskosten. Let op: deze toeslag is bij déze provinciale regeling zelf niet subsidiabel (zie niet-subsidiabele kosten).
• Abonnementen op Monumentenwacht of vergelijkbare organisatie, bliksembeveiliging en brandbeveiliging: subsidiabel.
• Accountantsonderzoek en -verklaring: subsidiabel tot maximaal € 5.000, maar alleen als dit bij de subsidieverleningsbeschikking is opgelegd.
• Bouw- en kleurhistorisch onderzoek, tuinhistorisch onderzoek, en specifieke onderzoeken (bouwfysisch, constructief, werktuigbouwkundig, en bij archeologische monumenten booronderzoek e.d.): subsidiabel.
• Specialistische werkzaamheden door derden (beeldhouwwerk, bijzonder schilderwerk, installaties, advisering): subsidiabel.
• Legeskosten omgevingsvergunning: maximaal 1,5% van de subsidiabele kosten.
• Btw: maximaal 21%, tenzij fiscaal verrekenbaar (dan niet subsidiabel).
• Bouwplaatsuurloon: berekend volgens vaste grondslagen (bouwplaatsbezetting, ziekteverzuim 6,5%, reisuren) op basis van het actuele uurloon van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
• Zelfwerkzaamheid: materialen, afschrijving/huur materieel en arbeidsuren van eigenaar/personeel zijn subsidiabel, maar alleen als die uren zijn gemaakt binnen een door de eigenaar gedreven onderneming én achteraf aantoonbaar zijn (bijvoorbeeld met een accountantsverklaring). "Doe-het-zelf"-uren van eigenaar of vrijwilliger buiten die onderneming zijn niet subsidiabel.

Per bouwdeel/werkzaamheid geldt de gedetailleerde STABU-indeling uit de Leidraad (hoofdstukken 00 tot en met 92), met specifieke regels per onderdeel, bijvoorbeeld: metselwerk en voegwerk (herstel scheuren, vervangen kapotte stenen, bijpassend voegwerk), dakbedekkingen, kozijnen/ramen/deuren, glas-in-lood, natuursteen, schilderwerk, klinkende onderdelen zoals orgels en luidklokken (alleen subsidiabel als expliciet vermeld in de registeromschrijving), en groene monumenten (met een aparte indeling in onderhoud prioriteit 1, prioriteit 2 en restauratie, waarbij prioriteit 2 en restauratie bij groene monumenten juist niet subsidiabel zijn op basis van de Rijks-Leidraad, maar dat is voor déze provinciale regeling niet automatisch bepalend). Niet subsidiabel binnen restauratie zijn onder meer: reconstructiewerkzaamheden (tenzij uitzonderlijk toegestaan), werkzaamheden door veranderd gebruik, comfortverbetering of verfraaiing, en kosten van werk dat al gestart of voltooid was vóór de subsidieverlening.

Landschappelijke kwaliteitsverbetering

Kosten voor ingrepen in de directe omgeving van het monument die de historische situatie terugbrengen of versterken. Dit is alleen subsidiabel in combinatie met restauratiekosten, tot maximaal 10% van de directe subsidiabele restauratiekosten aan het gebouwde monument (materiaal en arbeid op de STABU-begroting, zonder staartkosten).

Verduurzamingskosten

Los van en boven op de restauratiekosten, mits het project ook duurzaamheidsmaatregelen omvat:

• Kosten van het verplichte duurzaamheidsadvies door een erkende DuMo-adviseur.
• Kosten van de daadwerkelijke duurzaamheidsmaatregelen, zoals opgenomen in de Lijst met verduurzamingsmaatregelen (bijvoorbeeld kierdichting, isolatie, warmtepomp, zonnepanelen, WTW). Per maatregel gelden specifieke indieningsvereisten (zoals detailtekeningen of vermogens- en rendementsopgaven).

Nadrukkelijk niet subsidiabel (aanvullend op wat de Leidraad al uitsluit):

• Herbestemmingskosten.
• Reconstructiekosten.
• Onderhoudskosten.
• Kosten van installaties die geen onderdeel zijn van het duurzaamheidsadvies of de lijst met duurzaamheidsmaatregelen.
• Kosten voor verwarmingssystemen op basis van fossiele brandstoffen.
• Kosten die al gemaakt zijn of financiële/contractuele verplichtingen die al zijn aangegaan vóór indiening van de aanvraag, met uitzondering van voorbereidingskosten (legeskosten en planvormingskosten).
• Kosten voor prijsindexering (wel opgenomen in de Leidraad, maar bij deze regeling uitgesloten).
• Kosten voor de toeslag op plan- en begeleidingskosten (wel opgenomen in de Leidraad, maar bij deze regeling uitgesloten).
• Informatie- en toegankelijkheidskosten voor publiek (bijvoorbeeld informatieborden), volgens de Leidraad.
• Precario, gemeentelijke heffingen, milieuheffingen, renteverlies, financiering en notariskosten.

Voor de begroting moet je verplicht het Standaard begrotingsmodel van de RCE (STABU-format) gebruiken; aanvragen met een andere begrotingsopzet worden niet in behandeling genomen.

Stap 1: Vooroverleg (aanbevolen, niet verplicht)

De provincie adviseert dringend om vóór het indienen eerst een vooroverleg te plannen. Dit doe je via het vooroverlegformulier op de website van Provincie Limburg. Als voorbereiding en gespreksleidraad gebruik je de Checklist vooroverleg subsidieaanvraag (docx). Deze checklist bevat onder meer vragen over of je project uitvoeringsgereed is, of de kosten minimaal € 80.000 bedragen, of het geen woonhuis/pastorie/actieve kerk betreft, en of er niet al eerder subsidie is verstrekt voor hetzelfde monument of ensemble. Let op: aan het vooroverleg en de checklist kun je geen rechten ontlenen; het is alleen ter voorbereiding.

Tijdens het vooroverleg komen ook praktische punten aan de orde, zoals wie de aanvraag indient, de planning van de restauratie, eventuele vergunningsvoorwaarden, of SROI van toepassing is, duurzaamheidsplannen, landschappelijke kwaliteitsverbetering, de hoogte van de subsidiabele kosten, het dekkingsplan (bijdragen van derden), en de verwachte liquiditeitsbehoefte (voorschotten).

Stap 2: Aanvraag indienen

Je dient de aanvraag digitaal in:

• Organisaties gebruiken het e-formulier en loggen in met eHerkenning.
• Particulieren gebruiken het e-formulier voor natuurlijke personen en loggen in met DigiD. Aanvragen per e-mail zijn niet mogelijk. Heb je geen eHerkenning, meld dit dan bij de provincie; zij nemen dan contact met je op.

De aanvraag moet uiterlijk 15 december 2027 zijn ontvangen. Vanaf 17 september 2024 kun je al aanvragen. Voor de datum van ontvangst geldt de ontvangststempel van de provincie, of bij digitale aanvragen de datum van digitale ontvangst.

Verplichte bijlagen bij de aanvraag

• Aanvraagformulier: volledig ingevuld en rechtsgeldig ondertekend door de eigenaar of gemachtigde.
• Projectplan voor de restauratie, inclusief een beschrijving van hoe je het verhaal van het monument actief uitdraagt, en (indien van toepassing) de duurzaamheidsmaatregelen en werkzaamheden voor landschappelijke kwaliteitsverbetering.
• Gespecificeerde STABU-begroting voor de restauratie, verplicht opgesteld met het Standaard begrotingsmodel van de RCE (inclusief eventuele duurzaamheids- en kwaliteitsverbeteringskosten apart gespecificeerd).
• Inspectierapport van Stichting Monumentenwacht Limburg, niet ouder dan twee jaar op het moment van indienen.
• Vergunningen die onherroepelijk zijn verleend. Is er geen vergunning nodig, dan toon je dit aan met een brief van de betreffende gemeente.
• Bewijs van eigenaarschap van het monument.

Optionele bijlagen (indien van toepassing)

• Liquiditeitsbehoefte: verplicht als je € 125.000 of meer aanvraagt.
• Duurzaamheidsadvies door een gecertificeerde DuMo-adviseur: nodig als je project ook duurzaamheidsmaatregelen omvat.
• Machtiging: nodig als een gemachtigde namens de eigenaar aanvraagt; door de eigenaar te ondertekenen.
• Bewijs van financiering door derden: nodig als uit je begroting blijkt dat derden bijdragen, om aan te tonen dat die bijdrage gegarandeerd is (je eigen bijdrage hoef je hier niet mee aan te tonen).

Stap 3: Volledigheidstoets

Na ontvangst toetst de provincie eerst of je aanvraag volledig is, voordat deze in behandeling wordt genomen. Ontbreken stukken of zijn er vragen, dan wordt de behandeltermijn verlengd.

Stap 4: Bibob-onderzoek

Na indiening ontvang je bericht van het Bibob-team met het verzoek een Bibob-vragenformulier in te vullen en met bijlagen te retourneren. Dit onderzoek is standaard bij elke aanvraag en het meewerken hieraan is verplicht om in behandeling genomen te worden.

Wie beoordeelt en hoe lang duurt het

Gedeputeerde Staten van Limburg beoordelen en besluiten over je aanvraag. Reken op een gemiddelde doorloop- en afhandelingstijd van 12 weken. Zijn de ingediende stukken niet volledig of zijn er nog vragen, dan wordt deze termijn met nog eens 12 weken verlengd.

Bibob-onderzoek loopt mee

Naast de inhoudelijke toets loopt het Bibob-onderzoek. Je ontvangt hierover apart bericht met het verzoek een vragenformulier en bijlagen aan te leveren. Zijn er geen aanwijzingen voor gevaar, dan wordt het reguliere subsidieproces hervat. Is er een ernstige mate van gevaar geconstateerd, dan kan de provincie de subsidie weigeren of aan de verlening voorschriften verbinden om het gevaar te beperken; je krijgt dan eerst de kans om een zienswijze in te dienen voordat een definitief besluit valt.

Tijdens de looptijd: verplichtingen

Na de subsidiebeschikking moet je binnen zes maanden starten met de restauratiewerkzaamheden. Bij projecten van € 200.000 of meer subsidiabele kosten met een looptijd van minimaal drie maanden geldt de SROI-verplichting: minimaal 2% van de subsidiabele kosten inzetten via werklozen, met werkloosheid bedreigde inwoners, WSW-ers, of leerlingen van het Restauratie Opleidingsproject Zuid-Nederland. Kun je dit niet toepassen, dan moet je dit onderbouwen, waarna Gedeputeerde Staten beoordelen of afwijking wordt toegestaan.

Correspondentie over je aanvraag en project verloopt via het klantportaal ("Mijn klantportaal"), waarvoor je ook eHerkenning of DigiD nodig hebt. Hier meld je ook wijzigingen binnen je organisatie of project, en zie je openstaande taken.

Voorschotten en liquiditeit

Als je € 125.000 of meer aanvraagt, moet je bij de aanvraag een prognose van je liquiditeitsbehoefte (gewenste voorschotten) aanleveren.

Afrekening en vaststelling

Bij subsidies waarbij dit in de verleningsbeschikking is opgelegd (in de praktijk vaak bij grotere bedragen) moet je bij de vaststelling een accountantsverklaring overleggen; de kosten hiervoor zijn subsidiabel tot maximaal € 5.000.

Instandhoudingsplicht blijft gelden

Na afronding van de restauratie moet je het monument in goede staat van onderhoud houden op basis van de wettelijke instandhoudingsplicht. Dit is een doorlopende verplichting die niet stopt zodra de subsidie is vastgesteld.