Subsidie Kerken 2024-2027

Je krijgt subsidie voor de restauratie van een kerk met een urgente restauratieopgave, of voor de herbestemming naar een maatschappelijke, niet-winstgerichte functie (denk aan onderwijs, sport, cultuur, welzijn, opvang of zorg). Je kunt dit combineren met duurzaamheidsmaatregelen en/of het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid.

De subsidie bedraagt maximaal 50% van de subsidiabele kosten, met een maximum van € 500.000 per aanvraag. Voor verduurzaming kun je daarnaast tot € 100.000 extra krijgen. Het minimale subsidiebedrag is € 100.000, wat betekent dat je project minimaal € 200.000 aan subsidiabele kosten moet hebben.

Je dient je aanvraag digitaal in via het e-formulier met eHerkenning. Voordat je aanvraagt, wordt een vooroverleg met de provincie sterk aangeraden: dit helpt je te checken of je project aan de voorwaarden voldoet. Bij de aanvraag moet je onder meer een projectplan, een STABU-begroting, een inspectierapport van Stichting Monumentenwacht Limburg en (indien van toepassing) een duurzaamheidsadvies aanleveren.

Je kunt aanvragen vanaf 17 september 2024 tot en met 15 december 2027. Let op: het project moet op het moment van aanvragen al uitvoeringsgereed zijn, dat wil zeggen dat alle vergunningen onherroepelijk zijn verleend.

Wie mag aanvragen

• Alleen de eigenaar van het monument (natuurlijke persoon of rechtspersoon) mag de subsidie aanvragen. Huurders, gebruikers of anderen zonder eigendomsrecht vallen af.

Waar en wat

• Het moet gaan om een monumentale kerk (rijksmonument of gemeentelijk monument) die in de Nederlandse provincie Limburg staat.
• De kerk moet op het moment van aanvragen nog uitsluitend of overwegend (minimaal 60% van het vloeroppervlak) gebruikt worden voor de openbare eredienst. Kerken die al (deels) herbestemd zijn waarbij de nieuwe functie overwegend is, komen niet in aanmerking.
• Het project moet gaan over restauratie en/of herbestemming van de kerk (of een deel ervan). Reconstructie, sloop en/of nieuwbouw zijn uitgesloten.

Extra eisen bij restauratie

• Er moet sprake zijn van een urgente restauratieopgave. Dit moet je aantonen met een inspectierapport van Stichting Monumentenwacht Limburg dat op het moment van aanvragen maximaal 2 jaar oud is.
• Bij een 6-delige NEN 2767-score gelden de scores 4 (matig), 5 (slecht) en 6 (zeer slecht) als urgent. Bij het 4-delige Inspectiehandboek van Monumentenwacht gelden de scores matig en slecht als urgent.

Extra eis bij herbestemming

• De kerk moet een maatschappelijke, niet op winst gerichte functie krijgen, gericht op onderwijs, sport, cultuur, welzijn, maatschappelijke opvang en/of zorg.

Uitvoeringsgereed

• Alle noodzakelijke onderzoeken moeten zijn afgerond en alle noodzakelijke (omgevings)vergunningen en/of toestemmingen moeten op het moment van indienen al onherroepelijk zijn verleend. Zonder deze vergunningen wordt de aanvraag afgewezen. Houd hierbij rekening met een mogelijke omgevingsvergunning flora en fauna: een vleermuisonderzoek kan circa een jaar duren en de vergunning zelf momenteel 20 weken.
• Binnen zes maanden na de subsidiebeschikking moet je daadwerkelijk starten met de werkzaamheden.

Financiële ondergrens

• De totale subsidiabele kosten van het project moeten minimaal € 200.000 bedragen.
• Het te verstrekken subsidiebedrag moet minimaal € 100.000 zijn; lagere subsidies worden niet verstrekt.

Overige afwijzingsgronden

Je valt ook af wanneer:

• de provincie het project al op een andere manier subsidieert of financiert;
• de aanvraag gericht is op de continuïteit van een onderneming/instelling;
• voor deze kerk al eerder (in 2024-2027 of in de periode 2020-2023) een provinciale subsidie voor restauratie en/of herbestemming is verleend;
• voor dezelfde activiteiten al een SIM-onderhoudssubsidie is ontvangen;
• het project alleen de restauratie van het orgel betreft, zonder werkzaamheden aan het kerkgebouw zelf.

Ook moet je in je project actief het verhaal van het monument in zijn omgeving uitdragen (bijvoorbeeld via een digitaal platform, informatiebord of educatief programma); zonder deze invulling voldoet de aanvraag niet aan de criteria.

Restauratie en/of herbestemming

Je krijgt maximaal 50% van de totale subsidiabele kosten, met een maximum van € 500.000 per aanvraag. Dit percentage geldt voor de kosten van restauratie (volgens de Leidraad Subsidiabele Instandhoudingskosten) en/of herbestemming (bouwtechnische werkzaamheden direct gerelateerd aan de functieverandering).

Extra bijdrage voor verduurzaming

Combineer je restauratie en/of herbestemming met duurzaamheidsmaatregelen, dan kun je daarvoor los van de percentuele bijdrage nog eens maximaal € 100.000 aan subsidie krijgen, gebaseerd op de vastgestelde subsidiabele verduurzamingskosten.

Minimum- en maximumgrenzen

• De totale subsidiabele kosten van je project moeten minimaal € 200.000 bedragen.
• Het subsidiebedrag moet minimaal € 100.000 zijn. Komt je berekende subsidie daar onder, dan wordt er geen subsidie verstrekt.
• Boven de € 500.000 (exclusief de verduurzamingsbijdrage) gaat de subsidie niet uit, ook niet als 50% van je kosten hoger uitvalt.

Bij minimaal € 200.000 subsidiabele kosten en 50% subsidie kom je op het minimumbedrag van € 100.000. Bij hogere subsidiabele kosten loopt het bedrag mee tot het maximum van € 500.000 (dus bij € 1.000.000 of meer subsidiabele kosten).

Subsidieplafond

Er geldt een subsidieplafond voor de totale looptijd van de regeling. Hoeveel budget er nog beschikbaar is, vind je in het actuele overzicht van subsidieplafonds van de provincie.

Wat de bedragen niet beïnvloedt

Btw is subsidiabel tot maximaal 21%, tenzij deze fiscaal verrekenbaar is; in dat geval telt dat deel niet mee. Kosten voor prijsindexering zijn niet subsidiabel volgens de nadere subsidieregels, ook al kent de onderliggende Leidraad daarvoor een maximum van 3% per jaar voor andere doeleinden.

Stap 1: Lees de regeling en checklist (geen deadline, wel verstandig vooraf)

Lees eerst de volledige Nadere subsidieregels Kerken 2024-2027 en loop de checklist vooroverleg door. Deze checklist bevat de vragen die je moet kunnen beantwoorden voordat je een vooroverleg aanvraagt, zoals: is het een monumentale kerk, ben je eigenaar, is er een urgente restauratieopgave, is het project uitvoeringsgereed.

Stap 2: Vooroverleg (dringend geadviseerd, geen verplichte deadline genoemd)

Plan een overleg met de provincie in via het digitale vooroverlegformulier. De checklist dient als leidraad voor dit gesprek. Dit overleg is niet verplicht volgens de regeling zelf, maar de provincie adviseert dit sterk vanwege de complexiteit van restauratie- en herbestemmingsplannen.

Stap 3: Aanvraag indienen (uiterlijk 15 december 2027)

Je dient de aanvraag digitaal in via het e-formulier op de website van de provincie, met eHerkenning (organisaties) of DigiD (particulieren). Aanvragen per e-mail zijn niet mogelijk. Heb je geen eHerkenning, meld dit dan bij de provincie; zij nemen dan contact met je op. De aanvraag moet uiterlijk 15 december 2027 zijn ontvangen; bepalend is de ontvangststempel van de provincie of, bij digitale aanvragen, de datum van digitale ontvangst.

Bij de aanvraag voeg je de volgende verplichte bijlagen toe:

• Projectplan (bijlage A): vormvrij document, opgesteld door de aanvrager, met minimaal een beschrijving van de activiteiten, doelen en resultaten, hoe je het verhaal van het monument uitdraagt, met welke partijen je samenwerkt (met namen en functies), een tijdschema en een financieel dekkingsplan. Bij duurzaamheidsmaatregelen ook een concrete, meetbare omschrijving van die maatregelen.
• Gespecificeerde STABU-begroting (bijlage B): begroting conform de Leidraad Subsidiabele Instandhoudingskosten 2013 en het STABU-rekenmodel, op te stellen met het standaard begrotingsmodel van de RCE. Hierin geef je ook aan hoe je de kosten denkt te dekken.
• Liquiditeitsbehoefte (bijlage C): een indicatie van en toelichting op de gewenste voorschotten gedurende de looptijd van het project.
• Inspectierapport van Stichting Monumentenwacht Limburg (bijlage D): rapport niet ouder dan twee jaar, opgesteld door Monumentenwacht Limburg, dat de urgentie van de restauratie aantoont.
• Vergunningen (bijlage E): alle verleende en onherroepelijke vergunningen/toestemmingen voor het project. Is er geen vergunning nodig, dan voeg je een brief van de betreffende gemeente toe die dit bevestigt.
• Bewijs van eigenaarschap (bijlage F): document waaruit blijkt dat jij eigenaar bent van het monument.
• Duurzaamheidsadvies (bijlage G): alleen als je project ook duurzaamheidsmaatregelen omvat. Opgesteld door een erkende Duurzame Monumenten (DuMo)-adviseur, conform de eisen in het document "Eisen duurzaamheidsadvies".
• Machtiging (bijlage H): alleen nodig als je namens de eigenaar aanvraagt (dus niet zelf eigenaar bent). Vormvrij document, ondertekend door de eigenaar.
• Financiering door derden (bijlage I): bewijs dat bijdragen van derden (fonds, gemeente, Nationaal Restauratiefonds e.d.) gegarandeerd zijn. Je eigen bijdrage hoort hier niet bij.
• Plan voor openbare toegankelijkheid (bijlage J): beschrijft hoe de kerk na restauratie en/of herbestemming openbaar toegankelijk blijft (meer dan zes maanden per jaar, voor minstens 50% van de ruimten of de cultuurhistorisch waardevolle onderdelen).

Het aanvraagformulier zelf moet volledig ingevuld en rechtsgeldig ondertekend worden door de aanvrager (de eigenaar, of de gemachtigde met bijgevoegde machtiging).

Let op bij de planning

Houd rekening met de doorlooptijd van eventueel benodigde vergunningen: een omgevingsvergunning flora en fauna duurt momenteel circa 20 weken, en een uitgebreid vleermuisonderzoek kan circa een jaar in beslag nemen. Omdat het project op het moment van aanvragen al uitvoeringsgereed moet zijn (alle vergunningen onherroepelijk verleend), moet je deze onderzoeken en vergunningen ruim vóór de aanvraag hebben afgerond.

Wie beoordeelt en hoe lang duurt het

Gedeputeerde Staten van Limburg nemen het besluit over je aanvraag.

Voorschotten

Bij de aanvraag geef je via bijlage C ("Liquiditeitsbehoefte") aan wat je gewenste voorschotten zijn gedurende de looptijd van het project.

Verplichtingen tijdens de looptijd

Zodra de subsidie is verleend, gelden de volgende verplichtingen:

• Je moet binnen zes maanden na ontvangst van de subsidiebeschikking daadwerkelijk starten met de gesubsidieerde werkzaamheden.
• Bij restauratieprojecten moet je het monument na afronding in goede staat van onderhoud houden, op basis van de wettelijke instandhoudingsplicht (Omgevingswet/Besluit Activiteiten Leefomgeving artikel 13.11, of de gemeentelijke verordening).
• Als de kerk overwegend in de eredienst blijft, moet de kerk na restauratie en/of herbestemming openbaar toegankelijk zijn en blijven: minstens 50% van de ruimten (of de cultuurhistorisch waardevolle onderdelen) moet meer dan zes maanden per jaar laagdrempelig toegankelijk zijn voor bezoekers en de lokale gemeenschap.
• Bij projecten met een looptijd van minimaal drie maanden en subsidiabele kosten van € 200.000 of meer geldt de SROI-verplichting: minimaal 2% van de subsidiabele kosten moet besteed worden aan de inzet van werklozen/werkzoekenden, met werkloosheid bedreigde inwoners, WSW-ers en/of leerlingen van het Restauratie Opleidingsproject Zuid-Nederland. Kun je dit niet toepassen, dan moet je dat onderbouwen; Gedeputeerde Staten beslissen dan of zij hiervan afwijken.
• Je blijft verplicht het verhaal van het monument in zijn omgeving actief uit te dragen, zoals beschreven in je projectplan.
• Werkzaamheden mogen geen nadelige gevolgen hebben voor de cultuurhistorische waarde van de kerk.

Financiële verantwoording

Bij grotere subsidies (in de praktijk vanaf € 300.000, zoals genoemd in de toelichting op het RCE-begrotingsmodel) kan bij de beschikking tot subsidieverlening worden bepaald dat je bij de aanvraag tot vaststelling een accountantsverklaring moet overleggen. De kosten hiervoor zijn subsidiabel tot een maximum van € 5.000. Verdere details over het moment van (eind)vaststelling, de vorm van rapportage of de wijze van uitbetalen van het restantbedrag na afronding staan niet in het beschikbare dossier; hierover adviseert de provincie zelf de volledige regeling en de individuele beschikking te raadplegen.

Hardheidsclausule

Gedeputeerde Staten kunnen in gevallen waarin de regeling niet voorziet zelf een beslissing nemen, en kunnen van bepalingen afwijken als toepassing daarvan tot kennelijke onbillijkheden zou leiden.