Woningbouwimpuls

Alleen gemeenten kunnen aanvragen, eventueel samen met andere gemeenten of via een gemeenschappelijke regeling. Bij de uitvoering mag je samenwerken met woningcorporaties, ontwikkelaars of andere partijen en hen geld doorbetalen, maar dan moet je zelf op de staatssteunregels letten.

Je project moet minimaal 200 woningen opleveren, waarvan minimaal 50% betaalbaar. De bijdrage is maximaal 50% van het aantoonbare publiek financieel tekort; de andere helft moet je gemeente (of andere overheden) zelf dekken. Er geldt geen maximumbedrag per aanvraag, wel een totaalbudget voor deze ronde van € 39.258.492. Je kunt in deze 9e ronde maximaal 3 projectaanvragen per gemeente indienen.

De aanvraag loopt via een online formulier bij RVO met eHerkenning niveau 2+. Het aanvraagloket is nu tijdelijk gesloten en opent op 15 september 2026 om 09:00; sluiting is 8 oktober 2026 om 17:00. Er wordt niet op volgorde van binnenkomst toegekend: een onafhankelijke toetsingscommissie rangschikt alle aanvragen op kwaliteit en de beste plannen krijgen het geld. Voorafgaand kun je gratis een adviesgesprek (impulskamer) aanvragen bij RVO, tot en met 4 september 2026.

Wie mag aanvragen

• Alleen een gemeente kan de WBI aanvragen, niet een woningcorporatie, ontwikkelaar of andere organisatie rechtstreeks.
• Meerdere gemeenten mogen samen een gemeente-overschrijdend project indienen, maar de aanvraag moet door één gemeente worden ingediend.
• Een gemeenschappelijke regeling mag namens de deelnemende gemeenten aanvragen als het mandaat dat toelaat.
• Je kunt in deze 9e ronde maximaal 3 projectaanvragen per gemeente indienen.

Harde eisen aan het project

• Er is sprake van een afgebakend, samenhangend projectgebied. Samenhang moet blijken uit minimaal 2 van de 3 indicatoren: organisatorisch, geografisch of financieel.
• Het project voegt minimaal 200 woningen netto toe (bruto toe te voegen woningen minus te slopen woningen). Onzelfstandige woningen tellen niet mee; voor de definitie van een woning geldt de CBS-definitie.
• Minimaal 50% van de woningen is betaalbaar: sociale huur, middenhuur (aanvangshuur tussen liberalisatiegrens en € 1.228,07 per maand in 2026, of het lagere gemeentelijke maximum als dat is vastgelegd) of betaalbare koop (verkoopprijs tot en met € 420.000).
• De bouw is nog niet begonnen. Woningen waarvan de bouw al gestart of afgerond is, tellen niet mee.
• De bouw van de eerste woningen start binnen 3 jaar na toekenning, de laatste woningen binnen 10 jaar na toekenning.
• Het project heeft een aantoonbaar publiek financieel tekort, veroorzaakt door noodzakelijke maatregelen op het gebied van infrastructurele ontsluiting, stikstofreductie, bodemsanering of uitplaatsing van hinderveroorzakende activiteiten.
• De gevraagde bijdrage is maximaal 50% van het publiek financieel tekort; de andere 50% wordt gedekt door de gemeente en/of andere overheden, met voldoende hardheid op het moment van aanvraag (instemming college van B en W, eventueel onder voorbehoud van de gemeenteraad).
• De regeling is niet bedoeld voor voorfinanciering van een project en ook niet om toekomstige publieke tekorten af te dekken.
• Een tekort op een vastgoedexploitatie (in plaats van een publieke grondexploitatie) komt niet in aanmerking. De WBI vervangt ook niet het kostenverhaal of een bijdrage aan een private partij of corporatie.

Wanneer je afvalt

• Als je project al eerder een WBI-bijdrage heeft ontvangen voor dezelfde woningen, kun je daarvoor geen nieuwe aanvraag doen (tenzij de eerdere bijdrage is terugvorderd). Voor een netto uitbreiding van hetzelfde project kan wel een nieuwe aanvraag als dat deel op zichzelf aan alle voorwaarden voldoet.
• Voor betaalbare woningen die al een rijksbijdrage uit tranche 1 t/m 7 hebben ontvangen, kan geen Realisatiestimulans meer worden ontvangen; vanaf tranche 8 wordt een verwachte Realisatiestimulans-bijdrage verrekend met de gevraagde WBI-bijdrage.
• Het is geen selectie op volgorde van binnenkomst: ook een op zichzelf geldige aanvraag kan afvallen als het beschikbare budget van € 39.258.492 op is en de aanvraag lager scoort dan andere aanvragen bij de kwaliteitsrangschikking.

Kostensoorten die je mag opvoeren

• Verwerving/inbrengwaarde van grond en vastgoed, tegen marktwaarde (de hoogste van gebruikswaarde en herontwikkelingswaarde), onderbouwd met een taxatie of waarde-advies van een onafhankelijke deskundige, niet ouder dan 1 jaar (3 maanden of jonger geldt als actueel).
• Standaard sanering en bodemverbetering.
• Standaard sloopkosten, met onderbouwing van de omvang in m² bvo per (deel)locatie.
• Kosten tijdelijke exploitatie.
• Kosten bouwrijp maken.
• Kosten woonrijp maken.
• Plankosten en kosten voor voorbereiding, toezicht en uitvoering (VTU), volgens de plankostenscan uit de Omgevingsregeling.
• Onvoorzien/risicoreservering: financiële vertaling van projectrisico's, hetzij als losse post, hetzij verwerkt in andere kostenposten (dan moet je toelichten waar).
• Niet-verrekenbare/niet-compensabele btw: een aparte post voor btw die niet uit het btw-compensatiefonds teruggevorderd kan worden.
• Twee "vrije kostenposten" voor overige, nader te onderbouwen kosten (zoals planschade/nadeelcompensatie, onderbouwd met een onafhankelijke taxatie of planschaderisicoanalyse).
• De vier categorieën noodzakelijke maatregelen waarvoor de WBI specifiek is bedoeld: infrastructurele ontsluiting/bereikbaarheid, verlaging stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden, bodemsanering (verplicht binnen het projectgebied), en uitplaatsing van hinderveroorzakende activiteiten.
• Investeringen uit het verleden die specifiek en volledig toerekenbaar zijn aan het project, mogen als boekwaarde (peildatum 2025) worden opgevoerd, inclusief historische plankosten die passen binnen de plankostenscan.

Rekenregels en tarieven

• Uitgangspunt voor kosten is de kostensoortenlijst uit het Omgevingsbesluit (artikel 8.15 en bijlage IV) en de plankostenscan (Omgevingsregeling).
• Bij maatregelen die ook profijt opleveren voor andere gebieden (bovenplanse maatregelen) reken je toe volgens de ptp-criteria: profijt, toerekenbaarheid en proportionaliteit. Je moet aantonen dat er een causaal verband is met je project, dat de kosten proportioneel zijn aan het profijt, en een onderbouwde inschatting geven van kosten en toerekenbaarheid.
• Indexatie van kosten en opbrengsten is standaard 2,00% per jaar; afwijken hiervan moet je motiveren.
• Btw die je terugvraagt uit het btw-compensatiefonds voer je apart op, alleen voor het toerekenbare deel van de investeringen.

Wat niet mag

• Kosten voor publieke functies zoals scholen, culturele centra en sportvoorzieningen mogen niet worden opgevoerd.
• Het wegvallen van baten uit de huidige vastgoedexploitatie mag niet als kostenpost worden opgevoerd.
• Een tekort op een vastgoedexploitatie (in plaats van een publieke grondexploitatie) komt niet in aanmerking; de WBI is geen vervanging van kostenverhaal of een bijdrage aan een private partij of corporatie.
• Rentekosten en andere financiële afboekingen uit het verleden mogen niet als kostenpost worden opgevoerd.
• Losse kosten voor "betaalbaarheid van woningen" (zoals gederfde inkomsten door een groter betaalbaar programma) mogen niet apart worden opgevoerd; dit effect zit al verwerkt in de lagere grondopbrengsten of het kostenverhaal.
• Voor gebouwd parkeren geldt: je kunt geen apart onrendabel deel van parkeergarages als losse kostenpost opvoeren. Parkeren op publieke grond werkt door in de opbrengst uit grondverkoop; parkeren op private grond loopt via het kostenverhaal, eventueel met een negatieve exploitatiebijdrage als parkeren verliesgevend is.
• Bijdragen aan of vervanging van bijdragen van andere rijksregelingen op maatregelniveau (zoals de regeling aandachtsgroepen, SFT of WOKT) mogen niet dubbel worden opgevoerd; je kiest of je de betreffende woningen en subsidie meeneemt (met toelichting) of buiten de aanvraag laat.
• Een verwachte bijdrage uit de Realisatiestimulans wordt automatisch verrekend met (in mindering gebracht op) je WBI-aanvraag.

Opbrengsten die het tekort verlagen

Tegenover de kosten staan opbrengsten die het publiek tekort verkleinen: opbrengsten uit verkoop van bouwrijpe/woonrijpe grond, opbrengsten uit kostenverhaal bij private ontwikkeling, opbrengsten uit tijdelijke exploitatie, en overige rijksbijdragen dan de WBI. Het publiek tekort is wat resteert na deze opbrengsten en na de correctie voor de Realisatiestimulans.

Er is geen maximumbedrag dat een gemeente per aanvraag mag vragen. Wel is er een totaalbudget voor deze 9e ronde van € 39.258.492. Zodra dit plafond bereikt is, kunnen aanvragen die op zichzelf aan de voorwaarden voldoen, toch niet gehonoreerd worden omdat het geld op kwaliteit wordt verdeeld en niet op volgorde van binnenkomst.

Het publiek financieel tekort wordt berekend als de contante waarde van de netto kasstroom van publieke kosten en opbrengsten, op prijspeil 1 januari 2026. De hoogte van het tekort, en daarmee de hoogte van de bijdrage, hangt af van:

• de omvang van de noodzakelijke maatregelen (infrastructuur, stikstof, bodemsanering, uitplaatsing hinderactiviteiten) die toerekenbaar zijn aan het project,
• de opbrengsten uit grondverkoop en/of kostenverhaal, die lager uitvallen naarmate het aandeel betaalbare woningen groter is,
• eventuele andere rijksbijdragen (zoals de Realisatiestimulans), die worden verrekend met het tekort en dus de gevraagde WBI-bijdrage verlagen,
• macro-aftopping: als private opbrengsten onvoldoende zijn om publieke maatregelen volledig te verhalen, kan dat het tekort en daarmee de bijdrage verhogen, mits goed onderbouwd.

Je ontvangt bij toekenning 100% van het toegekende bedrag als voorschot. Bij de eindverantwoording, uiterlijk in het elfde jaar na toekenning, wordt de bijdrage definitief vastgesteld. Blijkt het werkelijke tekort lager dan geraamd, dan kan de minister een deel terugvorderen. Blijkt het tekort hoger, dan wordt de bijdrage niet met terugwerkende kracht verhoogd: dat risico ligt bij de gemeente. Wordt niet meer voldaan aan de minimale eisen (200 woningen, 50% betaalbaar, startbouwtermijnen), dan is (deels) terugvordering aan de orde.

Stap 1: voorbereiden en optioneel een adviesgesprek

Gebruik het concept-aanvraagformulier, het achtergronddocument en de veelgestelde vragen om je aanvraag voor te bereiden. Heb je vragen, dan kun je een gratis, vertrouwelijk adviesgesprek (impulskamer) van een uur aanvragen met experts van het Expertteam Woningbouw en een beleidsmedewerker van VRO. Vul daarvoor het WBI Deelnameformulier Impulskamers in en mail dit naar wbi@rvo.nl. Je kunt een impulskamer reserveren tot en met 4 september 2026; de laatste gesprekken vinden plaats in week 36. De inhoud van dit gesprek heeft geen invloed op de beoordeling van je aanvraag.

Stap 2: aanvraagformulier en verplichte bijlagen invullen

Bij de definitieve indiening via het online formulier van RVO horen de volgende verplichte bijlagen (het digitale formulier kan op onderdelen afwijken van het concept):

• Aanbiedingsbrief, ondertekend namens het college van burgemeester en wethouders. Gebruik het beschikbare format. De brief moet in elk geval de gevraagde bijdrage noemen, een toezegging over het langer betaalbaar houden van de woningen, een verklaring dat aan de voorwaarden wordt voldaan, en een toezegging over de regeling van de cofinanciering.
• Kaartmateriaal (maximaal 2 A4's) met de huidige en toekomstige situatie van het projectgebied, inclusief plangrenzen.
• Indieningsspreadsheet 9e tranche Woningbouwimpuls: het financiële rekenmodel met tabbladen voor begroting/prognose, plangebied en ruimtegebruik, opbrengsten uit grondverkoop, onderbouwing kostenverhaal, specificatie maatregelen en planning startbouw. Alleen de geel gearceerde cellen mag je invullen; deze moeten volledig en eenduidig zijn en de ingebouwde controles moeten op groen staan.
• Toelichting op de begroting en maatregelen (bijlage 4): een op zichzelf leesbare toelichting per begrotingspost, met onderbouwing van de ptp-toepassing (profijt, toerekenbaarheid, proportionaliteit) bij bovenplanse maatregelen. Richtlijn: maximaal 15 pagina's (geen harde eis).
• Recent taxatierapport of waardebepaling, opgesteld door een onafhankelijke deskundige, niet ouder dan 1 jaar, ter onderbouwing van de inbreng- of verwervingswaarde.
• Plankostenraming, ter onderbouwing van de plankosten.
• Optioneel: overige onderbouwende documenten voor de begroting en maatregelen.
• Vragenlijst planning en hardheid: een spreadsheet met vragen over de voorfase, contractuele afspraken, ruimtelijke procedures, contractering van de bouwende partij, de omgevingsvergunning en de realisatiefasering. Alle lichtblauwe cellen moeten ingevuld zijn.
• Optioneel: verklaringen van betrokken partijen zoals marktpartijen, corporaties of de provincie, gebundeld in één document.
• Optioneel: een document van maximaal 10 pagina's dat de kwaliteit van het plan onderbouwt, met eventuele verwijzing naar later op te vragen stukken zoals een stedenbouwkundig plan.
• Optioneel: vrije bijlage, maximaal 10 pagina's.
• Optioneel: overzicht van op te vragen documenten ter ondersteuning van de aanvraag.

Stap 3: indienen en volledigheidscheck

Je dient de volledige aanvraag digitaal in via het RVO-loket voor 8 oktober 2026 17:00. RVO controleert eerst alle aanvragen op volledigheid voordat ze naar het ministerie van VRO en de toetsingscommissie gaan.

Let op: bij een gemeente-overschrijdende aanvraag dient één gemeente de aanvraag in namens de samenwerkende gemeenten; leg onderlinge financiële afspraken goed vast, want elke gemeente die middelen doorontvangt, moet dit rechtstreeks bij VRO verantwoorden.

Je krijgt binnen 13 weken na sluiting van het aanvraagloket bericht over de uitkomst. De minister kan deze termijn eenmalig verlengen met 13 weken.

Uitbetaling

Bij toekenning ontvang je 100% van het toegekende bedrag als voorschot. Er is dus geen gefaseerde bevoorschotting op basis van voortgang; het hele bedrag komt in één keer.

Verplichtingen tijdens de looptijd

Na toekenning gelden verplichtingen die doorlopen tot de eindverantwoording:

• Jaarlijkse verantwoording via de SiSa-systematiek (single information, single audit); je gemeentelijke SiSa-coördinator begeleidt dit.
• Jaarlijks voortgangsgesprek met accounthouders van VRO/RVO, voor het eerst een jaar na toekenning.
• Eventueel regionale kennisbijeenkomsten en doorlopend contact via wbi@rvo.nl of het Expertteam Woningbouw.
• Je meldt belangrijke wijzigingen proactief: een lager aantal (betaalbare) woningen dan in de beschikking, vertraging van de startbouw tot meer dan 3 jaar na toekenning, of wijzigingen in de opgevoerde maatregelen. Bij substantiële wijzigingen (zoals een lager aandeel betaalbaar dan 50%, minder cofinanciering, een aanmerkelijk lager publiek tekort, of het wegvallen van een grote maatregel) dien je een officieel wijzigingsverzoek in met een ondertekende brief en wijzigingsformat; dit kan de beschikking aanpassen.
• Het woningbouwprogramma mag niet naar beneden worden bijgesteld; dat kan leiden tot (proportionele) terugvordering, zeker als niet meer aan de minimale eisen (200 woningen, 50% betaalbaar) wordt voldaan. Meer woningen toevoegen wordt gunstig beoordeeld, mits het aandeel betaalbaar minimaal 50% blijft.
• Als de startbouwtermijnen (3 jaar voor de eerste woningen, 10 jaar voor de laatste) uiteindelijk niet gehaald worden, kan dat leiden tot gedeeltelijke terugvordering.

Eindverantwoording en definitieve vaststelling

De definitieve vaststelling van de bijdrage vindt plaats bij de eindverantwoording, na verantwoording van het tiende jaar (uiterlijk in het elfde jaar) of eerder als het project al is afgerond. Hierbij worden beoordeeld: de daadwerkelijk gerealiseerde prestaties (via SiSa), de gerealiseerde publieke kosten en opbrengsten, een toelichting op de verschillen met de oorspronkelijke aanvraag, en een verantwoording van het gerealiseerde kostenverhaal. Blijkt het tekort bij afrekening lager dan geraamd, dan kan de minister een deel terugvorderen; blijkt het tekort hoger, dan komt dat voor rekening van de gemeente, want de bijdrage kan achteraf niet omhoog worden bijgesteld.