Open voor aanvragenRijk · Landelijk · Subsidie

Realisatiestimulans

Wat is de Realisatiestimulans?

De Realisatiestimulans is een vaste bijdrage voor gemeenten die betaalbare woningen laten bouwen. Voor iedere betaalbare woning waarvan de bouw is gestart, krijgt de gemeente € 7.000 exclusief btw. Alleen gemeenten kunnen dit ontvangen, niet projectontwikkelaars of woningcorporaties zelf. Zij melden hun woningen bij de gemeentelijke accountant.

Er is geen apart aanvraagformulier: gemeenten geven de gestarte betaalbare woningen op via de jaarlijkse SiSa-verantwoording (code J17), samen met de rest van de gemeentelijke jaarstukken. De bijdrage volgt achteraf, in het jaar na de start van de bouw, op basis van het aantal woningen dat je verantwoordt.

De regeling loopt van 1 januari 2025 tot en met 31 december 2029 en heeft een totaalbudget van € 1.486.000.000. Er is daarnaast € 230 miljoen extra beschikbaar voor 17 gemeenten met een aandachtsgebied binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. De bijdrage is vrij besteedbaar; gemeenten bepalen zelf hoe ze het geld inzetten.

Wie komt in aanmerking voor de Realisatiestimulans?

Alleen gemeenten komen in aanmerking voor de Realisatiestimulans. Ben je projectontwikkelaar of woningbouwcorporatie, dan kun je zelf geen woningen registreren; je neemt contact op met de gemeentelijke accountant.

Je bent gevestigd in Nederland
Landelijke regeling.
Je bent een gemeente
Je rechtsvorm is Overheid
De definitieve beoordeling ligt bij Rijk.

Harde eisen waar woningen op worden getoetst:

  • De bouw van de opgegeven woningen moet zijn gestart in het jaar waarvoor je SiSa-verantwoording aflegt.
  • Het gaat om het bruto aantal gestarte woningen; gesloopte woningen trek je niet af.
  • De woning moet zelfstandig zijn. Onzelfstandige woonruimten tellen niet apart mee: een gebouw met meerdere onzelfstandige woonruimten levert maar één bijdrage op (per voordeur).
  • De woning moet betaalbaar zijn: sociale huur tot € 900,07 per maand, middenhuur tussen € 900,07 en € 1.184,82 per maand, of koop tot € 405.000 v.o.n. (prijzen 2025).
  • Bij koop telt de v.o.n.-prijs voor de oorspronkelijke koper, exclusief meerwerk.
  • Er moet daadwerkelijk sprake zijn van een koop- of huurprijs. Opvangplekken zonder koop- of huurprijs (zoals asielzoekersopvang, noodopvang, vrouwenopvang, crisisopvang) en Wlz-gefinancierde intramurale zorgwoonruimten tellen niet mee.
  • Renovatie telt alleen mee als die leidt tot een nieuwe toevoeging aan de woningvoorraad, bijvoorbeeld door splitsing.
  • Je mag voor dezelfde woningen geen bijdrage hebben ontvangen uit een van de genoemde eerdere regelingen (onder meer Woningbouwimpuls, startbouwimpuls, flex- en transformatiewoningen, huisvesting aandachtsgroepen, vergunninghouders). Zijn er wel extra woningen toegevoegd zonder daarvoor eerder geld te hebben ontvangen, dan mag je die wel opgeven.

Waarvoor krijg je subsidie?

  • Ik wil als gemeente financiering krijgen voor betaalbare woningbouw
  • Ik zoek subsidie voor het starten van betaalbare woningbouwprojecten

Hoeveel subsidie krijg je?

Je krijgt € 7.000 exclusief btw per betaalbare woning waarvan de bouw is gestart in het jaar waarover je verantwoordt.

Betaalbaar betekent, met de grenzen van 2025:

  • Sociale huur: maandhuur tot maximaal € 900,07.
  • Middenhuur: maandhuur tussen € 900,07 en € 1.184,82.
  • Betaalbare koop: v.o.n.-koopprijs tot maximaal € 405.000.

Voor de 17 gemeenten met een aandachtsgebied binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid is € 230 miljoen extra beschikbaar, verdeeld in € 180 miljoen voor verbetering van openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen en € 50 miljoen voor tijdelijke steun en uitbreiding van gemeentelijke capaciteit.

Het totale budget voor de Realisatiestimulans is € 1.486.000.000, beschikbaar voor de hele looptijd van 2025 tot en met 2029. Raakt dit budget op voordat de looptijd voorbij is, dan wordt het resterende budget verdeeld over gemeenten naar rato van het aantal betaalbare woningen dat in aanmerking komt. Er is dus geen garantie dat je het volledige bedrag per woning ontvangt als het plafond wordt overschreden.

Rondes en deadlines

RondeOpentSluitBudgetVerdeling
2025-20291 jan 202531 dec 2029€ 1,5 mrd-
Openstelling-31 dec 2029--

Wat zijn de voorwaarden van de Realisatiestimulans?

Knock-outeisen zijn: je bent gemeente, de bouw is daadwerkelijk gestart in het verantwoordingsjaar, de woning is zelfstandig, de woning valt binnen de betaalbaarheidsgrenzen, en je hebt voor deze woningen geen bijdrage ontvangen uit een van de genoemde eerdere regelingen.

Na toekenning gelden geen instandhoudingstermijnen voor de betaalbare woningen volgens de regeling zelf. Wel wijst het loket erop dat woningen voor lange termijn beschikbaar zouden moeten blijven voor lage en middeninkomens; dit is nu nog niet als eis vastgelegd, maar wel opgenomen in het ontwerpbesluit bij het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting.

Verder moet je als gemeente kunnen bewijzen dat de bouw is gestart en dat de woning betaalbaar is. Voor nieuwbouw geldt een BAG-registratie van de startbouw als bewijs. Voor verbouw (transformatie, optopping, splitsing) gebruik je de gezamenlijke verklaring met de ontwikkelaar. Voor betaalbaarheid gebruik je een overeenkomst waarin het prijssegment is vastgelegd, of bij ontbreken daarvan minimaal één ander document zoals prestatieafspraken, een woningwaarderingsrapport, een omgevingsvergunning met prijsniveaus, Kadastergegevens, een taxatie, of een ondertekende verklaring van de ontwikkelaar. De gemeentelijke accountant beoordeelt en bepaalt uiteindelijk welk bewijs gebruikt wordt in de SiSa-verantwoording.

Hoe vraag je de Realisatiestimulans aan?

Er is geen los aanvraagformulier. Je registreert je betaalbare woningen via de jaarlijkse SiSa-verantwoording, als onderdeel van je gemeentelijke jaarstukken.

Stappen:

  • Verzamel bewijs dat de bouw is gestart. Bij nieuwbouw is een BAG-registratie van de startbouw voldoende. Bij verbouw (transformatie, optopping, splitsing) gebruik je het format "gezamenlijke verklaring": dit document wordt ondertekend door de ontwikkelaar of eigenaar én door de wethouder of een gemandateerde namens de gemeente, en bevat een lijst met de verblijfsobjectnummers van de betreffende woningen.
  • Verzamel bewijs dat de woningen betaalbaar zijn, bijvoorbeeld een anterieure overeenkomst, koopovereenkomst of erfpachtovereenkomst met het prijssegment. Ontbreekt die, dan gebruik je minimaal één van: prestatieafspraken met een woningcorporatie, een woningwaarderingsrapport, een omgevingsvergunning met prijsniveaus, Kadastergegevens, een taxatie door een erkend taxateur, of een ondertekende verklaring van de ontwikkelaar of eigenaar (eventueel hetzelfde format).
  • Dien uiterlijk 15 juli van elk jaar je SiSa-verantwoording in met code J17, met het aantal gestarte betaalbare woningen van het voorgaande jaar, plus een inschatting van het aantal woningen waarvan de bouw start in het lopende jaar.
  • Vergeten woningen van het jaar ervoor kun je alsnog opgeven via indicator J17/03, zolang de regeling loopt en er budget is.

De regeling loopt tot en met 31 december 2029; de laatste verantwoording betreft woningen die in 2029 zijn gestart.

Wat gebeurt er na je aanvraag?

RVO stelt jaarlijks je bijdrage vast, uiterlijk op 31 december van het jaar waarin je de SiSa-verantwoording indient. De eerste bijdragen worden uiterlijk 31 december 2026 vastgesteld, voor woningen die in 2025 zijn gestart. De laatste bijdragen worden uiterlijk 31 december 2030 vastgesteld, voor woningen die in 2029 zijn gestart; dat is ook het laatste jaar waarin je Realisatiestimulans kunt ontvangen.

Je ontvangt de bijdrage achteraf, op basis van behaalde resultaten: pas nadat je hebt verantwoord hoeveel betaalbare woningen zijn gestart. Er is geen voorschot genoemd.

Gedurende de looptijd wordt de regeling gemonitord en geëvalueerd. Als het totaalbudget van € 1.486.000.000 vóór het einde van de looptijd wordt overschreden, verdeelt RVO het beschikbare budget over gemeenten naar rato van het aantal betaalbare woningen dat in aanmerking komt. De middelen zijn vrij besteedbaar; je bent niet verplicht ze door te zetten naar ontwikkelaars of corporaties, al moedigt het Rijk lokale afstemming hierover aan.

Welke documenten heb je nodig?

Het loket publiceert 1 document bij deze regeling: formats, verklaringen en de regelingtekst zelf. Je kunt ze hier rechtstreeks downloaden.

  • Realisatiestimulans format gezamenlijke verklaring Word document | 69.04 KB
    Word · 1 pagina

    Formatdocument voor een gezamenlijke verklaring van gemeente en ontwikkelaar/eigenaar, te ondertekenen door de ontwikkelaar(s)/eigenaar en de wethouder/gemandateerde, dat je gebruikt als bewijs dat de bouw is gestart bij verbouw (transformatie, optopping of splitsing) of als bewijs van betaalbaarheid van de woningen wanneer overeenkomsten zoals een anterieure- of koopovereenkomst ontbreken.

    Download

Veelgestelde vragen over de Realisatiestimulans

Wat is de Realisatiestimulans?

De Realisatiestimulans is een specifieke uitkering voor gemeenten. Met deze uitkering steunt het Rijk alle gemeenten in Nederland bij het realiseren van betaalbare woningen, met zo min mogelijk administratie. Gemeenten krijgen 7.000 euro exclusief btw voor iedere betaalbare woning waarvan de bouw is gestart in het jaar ervoor, en ontvangen dit achteraf op basis van de SiSa-verantwoording.

Hoeveel geld krijg ik per betaalbare woning?

Je krijgt 7.000 euro exclusief btw voor iedere betaalbare woning waarvan de bouw gestart is in het verantwoorde jaar.

Hoe en wanneer krijg ik de bijdrage uitgekeerd?

Je krijgt de bijdrage achteraf, op basis van de SiSa-verantwoording. Je ontvangt de bijdrage in het jaar nadat de bouw van de woningen is gestart.

Hoe vraag ik de Realisatiestimulans aan?

Je registreert je gestarte woningen via de jaarlijkse SiSa-verantwoording. De SiSa-code voor de Realisatiestimulans is J17. Gemeenten dienen hun SiSa-verantwoording jaarlijks uiterlijk 15 juli in.

Kan ik als projectontwikkelaar of woningbouwcorporatie woningen registreren?

Nee, alleen gemeenten kunnen woningen registreren. Ben je projectontwikkelaar of woningbouwcorporatie, neem dan contact op met de gemeentelijke accountant.

Is er extra budget voor gemeenten met een NPLV-gebied?

Ja, de 17 gemeenten met een aandachtsgebied dat is aangesloten bij het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid krijgen extra ondersteuning. Hiervoor is 230 miljoen euro extra beschikbaar: 180 miljoen voor de openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen, en 50 miljoen voor tijdelijke steun en uitbreiding van gemeentelijke capaciteit.

Waar kan ik hulp krijgen bij de SiSa-verantwoording?

SiSa-verantwoording valt onder de normale werkzaamheden als deel van de gemeentelijke jaarstukken. Voor vragen over de procedure kun je contact opnemen met de SiSa-contactpersoon binnen je gemeente, of meer lezen over de SiSa-verantwoording op Rijksoverheid.nl.

Welke voorwaarden gelden voor de opgegeven woningen?

De startbouw van alle opgegeven betaalbare woningen moet vallen in het jaar waarvoor je SiSa-verantwoording aflegt. Het gaat om het bruto aantal woningen waarvan de bouw start, gesloopte woningen trek je hier niet van af. Splits je woningen, dan telt elke woning die ontstaat voor een bijdrage.

Welke woningen gelden als betaalbaar?

Betaalbaar zijn: sociale huurwoningen met een maandhuur van maximaal 900,07 euro (2025), middenhuurwoningen met een maandhuur tussen 900,07 en 1.184,82 euro (2025), en betaalbare koopwoningen met een koopprijs van maximaal 405.000 euro (2025). Bij koopwoningen telt de vrij-op-naamprijs voor de oorspronkelijke koper, exclusief meerwerk.

Telt een gebouw met onzelfstandige woonruimten als één of meerdere woningen?

Een gebouw dat bestaat uit onzelfstandige woonruimten telt als één woonruimte voor de bijdrage. De onzelfstandige woonruimten tellen niet apart mee, dus iedere voordeur krijgt de basisbijdrage ongeacht het aantal woonruimten erachter.

Mag ik woningen opgeven die al financiering hebben ontvangen uit een andere regeling?

Nee, als gemeente mag je geen andere financiële steun hebben ontvangen voor de opgegeven woningen via regelingen zoals de Woningbouwimpuls 2020, de startbouwimpuls, de flex- en transformatiewoningenregelingen, of de regelingen voor huisvesting van aandachtsgroepen en vergunninghouders.

Kan ik extra woningen die zonder subsidie zijn toegevoegd aan een eerder gesubsidieerd project toch opgeven?

Ja, als je voor een project geld ontving via een andere regeling maar later extra woningen toevoegt zonder daarvoor geld te ontvangen, kun je deze extra woningen wel opgeven voor de Realisatiestimulans.

Hoe bewijs ik dat de bouw van nieuwbouwwoningen is gestart?

Voor nieuwbouwwoningen geldt een BAG-registratie van de startbouw als voldoende bewijs.

Hoe bewijs ik startbouw bij verbouwing, transformatie, optopping of splitsing?

Voor woningen die worden gerealiseerd door verbouwing, transformatie, optopping of splitsing is een gezamenlijke verklaring van gemeente en ontwikkelaar voldoende bewijs. Hiervoor gebruik je het beschikbare format voor de gezamenlijke verklaring.

Welke documenten kan ik gebruiken als bewijs van betaalbaarheid van een woning?

Je kunt een anterieure overeenkomst, koopovereenkomst of erfpachtovereenkomst gebruiken. Ontbreken die, dan gebruik je minimaal één van: prestatieafspraken met woningcorporaties, een rapport volgens het woningwaarderingsstelsel, een omgevingsvergunning met woonsegmenten en prijsniveaus, Kadastergegevens, een taxatie door een erkend taxateur, of een ondertekende verklaring van de ontwikkelaar of eigenaar.

Wie beoordeelt of mijn bewijs voldoende is?

De gemeentelijke accountant bepaalt uiteindelijk welk bewijs in de SiSa-verantwoording gebruikt wordt. Bij twijfel bespreek je dit met de gemeentelijke accountant.

Wanneer wordt mijn bijdrage vastgesteld?

Jaarlijks wordt je bijdrage als gemeente vastgesteld, uiterlijk op 31 december van het jaar waarin je de SiSa-verantwoording indient. De eerste bijdragen worden uiterlijk 31 december 2026 vastgesteld, voor woningen waarvan de bouw in 2025 is gestart. De laatste bijdragen worden uiterlijk 31 december 2030 vastgesteld, voor woningen waarvan de bouw in 2029 is gestart.

Wat gebeurt er als het budget eerder op is?

Als het budget vóór het einde van de looptijd opraakt, wordt het beschikbare budget verdeeld over de gemeenten naar rato van het aantal betaalbare woningen dat voor de specifieke uitkering in aanmerking komt.

Wat als een woning niet in de BAG geregistreerd staat of de status 'Bouw gestart' ontbreekt?

Als een woning nog niet in de BAG is geregistreerd, kan een bevoegde gemeentelijke BAG-beheerder een officieel adres toekennen en het pand of verblijfsobject registreren. De status 'Bouw gestart' wordt alleen toegekend op pandniveau; voor verblijfsobjecten toon je aan dat ze binnen zo'n pand zijn geregistreerd. Bij transformatie, splitsing of optopping is vaak geen nieuw pandobject met die status, en gebruik je een gezamenlijke verklaring met de ontwikkelaar of eigenaar.

Kunnen onzelfstandige woonruimten geregistreerd worden voor een bijdrage?

Nee, er worden alleen middelen uitgekeerd voor zelfstandige woningen. Wordt een gebouw met meerdere onzelfstandige woonruimten toegevoegd aan de woningvoorraad, dan wordt de basisbijdrage maar één keer uitgekeerd, ongeacht het aantal woonruimten achter de voordeur.

Tellen flexwoningen, zorgwoningen of woonwagens mee voor de bijdrage?

Ja, nieuwbouw en woningen die door verbouw worden toegevoegd tellen mee, net als flexwoningen, tijdelijke woonvormen, (vergunningsvrije) (pré)(mantel)zorgwoningen en woonwagens, mits ze voldoen aan de definitie van een betaalbare woning en er sprake is van een koop- of huurprijs. Tijdelijke opvangplekken zonder koop- of huurprijs, zoals asielzoekersopvang of vrouwenopvang, en Wlz-gefinancierde zorgwoonruimten komen niet in aanmerking.

Kunnen gerenoveerde woningen geregistreerd worden voor een bijdrage?

Alleen als de renovatie leidt tot een nieuwe toevoeging aan de woningvoorraad, bijvoorbeeld door woningsplitsing, komen deze woningen in aanmerking. Dit kan worden aangetoond met een nieuw aangemaakte VBO-ID met woonfunctie in de BAG.

Kan de WOZ-waarde gebruikt worden als bewijs dat een woning een betaalbare koopwoning is?

Nee, de WOZ-waarde is gebaseerd op een modelmatige taxatie voor belastingdoeleinden en kan afwijken van de daadwerkelijke verkoopprijs. Daarom is de WOZ-waarde niet voldoende om vast te stellen dat een woning binnen de categorie betaalbare koop valt.

Kan meerwerk meegerekend worden in de v.o.n.-prijs?

Nee, meerwerk is geen onderdeel van de v.o.n.-prijs en kan niet meegerekend worden voor een bijdrage uit de Realisatiestimulans.

Welke betaalbaarheidsgrens geldt bij een koopstartconstructie?

Het uitgangspunt is de v.o.n.-prijs voor de koper. Heeft een woning een hogere taxatiewaarde maar wordt deze met kopersondersteuning voor een lager bedrag gekocht, dan geldt de prijs voor de eerste koper. Valt die onder de betaalbaarheidsgrens, dan kan de woning geregistreerd worden.

Is er een instandhoudingstermijn voor betaalbare woningen?

Nee, in de regeling staat geen instandhoudingstermijn voor de betaalbare woningen die geregistreerd kunnen worden voor een bijdrage.

Zijn de middelen uit de Realisatiestimulans vrij besteedbaar?

Ja, de middelen zijn een beloning voor de geleverde prestatie en gemeenten mogen ze naar eigen inzicht besteden. Gemeenten zijn niet verplicht om de middelen door te zetten naar derden zoals ontwikkelaars of woningcorporaties. Het is aan de gemeenteraad om hierover een besluit te nemen.

Is er een correctiemogelijkheid als ik een woning ben vergeten te registreren?

Ja, het SiSa-verantwoordingsformulier heeft een indicator (J17/03) om vergeten woningen van het jaar ervoor alsnog te registreren. Dit kan alleen binnen de looptijd van de regeling en zolang er genoeg budget is.

Kan ik een bijdrage uit een eerdere woningbouwregeling terugtrekken om deze woningen bij de Realisatiestimulans te registreren?

Neem hierover contact op met realisatiestimulans@rvo.nl. RVO gaat graag met je in gesprek over de mogelijkheden.

Vraag het dossier

Stel een vraag over Realisatiestimulans. Het antwoord komt uitsluitend uit de documenten van het loket zelf, met de vindplaats erbij. Staat het er niet in, dan zegt de chat dat.

Waar komt deze informatie vandaan?

Deze pagina is samengesteld uit de officiële publicaties van de verstrekker. Controleer de definitieve voorwaarden altijd bij het loket zelf.