Subsidie Kerken 2020-2023 (Nadere subsidieregels kerken 2020-2023) (vervallen)

De Subsidie Kerken 2020-2023 was bedoeld om bijzonder religieus erfgoed in Limburg te behouden. De provincie ondersteunde daarmee de restauratie en/of herbestemming van kerkgebouwen, eventueel samen met verbetering van duurzaamheid en/of toegankelijkheid.

De regeling was alleen voor de (toekomstige) eigenaar van een kerk die onderdeel was van het Kerkenprogramma Provincie Limburg 2020-2023. Zonder plek in dat kerkenprogramma kwam je dus niet in aanmerking, ongeacht de staat van het gebouw.

Je kreeg maximaal 60% van de totale subsidiabele kosten, met een maximum van € 600.000 per project. Het ging om restauratie van een rijksmonument of gemeentelijk monument, of herbestemming van zo'n monument of van een beeldbepalend kerkgebouw. Bij restauratie moest een onafhankelijke deskundige eerst de bouwkundige noodzaak vaststellen.

De aanvraag ging via het standaard (digitaal) aanvraagformulier bij Gedeputeerde Staten van Limburg, volledig ingevuld, rechtsgeldig ondertekend en met alle gevraagde bijlagen. Indienen kon per post of digitaal via eHerkenning (voor organisaties); per e-mail was niet mogelijk. Na toekenning golden verplichtingen zoals realisatie binnen twee jaar, minimaal zes jaar bestendig gebruik van de kerk en een SROI-verplichting via het ROP-Zuid.

Wie kon aanvragen

• Alleen de (toekomstige) eigenaar van een kerk. Anderen, zoals huurders of derde partijen zonder eigendomsrelatie, vielen af.
• De kerk moest deel uitmaken van het Kerkenprogramma Provincie Limburg 2020-2023. Dit programma is een set afspraken die de provincie met kerkgenootschappen of (toekomstige) eigenaren heeft gesloten. Stond je project niet in dit programma, dan werd de aanvraag afgewezen (artikel 7 onder b en c).

Harde eisen aan het gebouw en project

• De kerk moest een rijksmonument, gemeentelijk monument of beeldbepalend kerkgebouw zijn. Een beeldbepalend kerkgebouw heeft geen beschermde monumentale status, maar is wel belangrijk voor de identiteit van dorp, kern of wijk.
• Bij een beeldbepalend kerkgebouw (dus zonder monumentstatus) kwam alleen herbestemming in aanmerking, geen restauratie.
• Bij restauratie van een rijksmonument of gemeentelijk monument moest een onafhankelijke deskundige vooraf de bouwkundige noodzaak van de restauratie hebben vastgesteld. Zonder deze onderbouwing werd niet voldaan aan de algemene criteria.
• Het gebouw moest in de provincie Limburg staan en in de fase van de aanvraag uitsluitend of voor een overwegend deel gebruikt worden of zijn gebruikt voor de openbare eredienst.

Extra eisen bij duurzaamheid of toegankelijkheid

Als het project ook duurzaamheid of toegankelijkheid betrof, golden aanvullende voorwaarden:

• Duurzaamheidsmaatregelen moesten bestaan uit energiebesparende maatregelen en/of maatregelen die het gebruikscomfort verbeteren, zonder nadelige gevolgen voor de monumentale waarde.
• Toegankelijkheidsmaatregelen moesten zorgen voor een toegankelijke entree voor mindervaliden en/of toegankelijke toiletten, of voor een veilig opengesteld toegangsportaal voor het publiek. Ook hier gold: geen nadelige gevolgen voor de monumentale waarde.

Afwijzingsgronden

De aanvraag werd sowieso afgewezen als:

• het project niet aansloot bij de doelstelling van de regeling (instandhouding van kerken als religieus erfgoed);
• de aanvraag niet door de juiste aanvrager (de eigenaar of toekomstige eigenaar) was ingediend;
• niet werd voldaan aan de algemene of specifieke criteria;
• de aanvraag na 15 december 2023 werd ontvangen;
• de provincie dezelfde activiteiten al op een andere manier financierde of subsidieerde. Dubbele financiering van hetzelfde project was dus uitgesloten.

Of je kerk al in het Kerkenprogramma is opgenomen, kun je nagaan via de informatie over dit programma op de website van de provincie.

De subsidiabele kosten hingen af van het type project: restauratie, herbestemming, duurzaamheid en/of toegankelijkheid. Voor elk gold een eigen omschrijving van wat wel en niet meetelde.

Restauratie

Bij restauratie van een rijksmonument of gemeentelijk monument waren de noodzakelijke kosten voor de instandhouding van het monument subsidiabel, voor zover deze zijn bepaald in de Leidraad subsidiabele instandhoudingskosten 2013. Deze Leidraad is de bijlage bij de Subsidieregeling instandhouding monumenten van het Rijk (laatstelijk gewijzigd bij Staatscourant 2019, nr. 67181, van 19 december 2019). Welke kosten precies subsidiabel zijn, staat in dat aparte document en niet in de kerkenregeling zelf.

Herbestemming

Bij herbestemming waren subsidiabel: de kosten van bouwtechnische werkzaamheden en/of maatregelen die noodzakelijk zijn in verband met en direct gerelateerd zijn aan de herbestemming van de kerk. Deze werkzaamheden moesten sober en doelmatig worden uitgevoerd; kosten die hier niet aan voldeden, kwamen niet in aanmerking.

Uitdrukkelijk niet subsidiabel bij herbestemming: kosten die betrekking hebben op de inrichting van de kerk. Dit is een aanvulling op artikel 15, eerste lid, van de Algemene Subsidieverordening Provincie Limburg 2017 e.v. Meubilair, aankleding en soortgelijke inrichtingskosten vielen dus buiten de subsidie, ook als ze onderdeel waren van het herbestemmingsproject.

Verbetering van duurzaamheid

Als het project ook duurzaamheidsmaatregelen omvatte, waren de volgende kosten subsidiabel:

• kosten van ventilatie- en verwarmingssystemen;
• kosten van zonnepanelen en overige systemen op basis van zonne-energie;
• kosten van isolerende maatregelen aan onderdelen van de kerk, zoals gevel, dak, kap, vloer en venster.

Deze maatregelen moesten bovendien uitgevoerd worden zonder nadelige gevolgen voor de monumentale waarde van de kerk (dit staat als voorwaarde in artikel 5, niet als kostenpost, maar is relevant om te weten voordat je deze kosten opvoert). Ook golden hiervoor de eisen dat het ging om energiebesparende maatregelen en/of maatregelen ter verbetering van het gebruikscomfort.

Verbetering van fysieke en publieke toegankelijkheid

Bij toegankelijkheidsmaatregelen waren subsidiabel:

• kosten van maatregelen waardoor de kerk een toegankelijke entree voor mindervaliden krijgt;
• kosten van toiletten die tevens toegankelijk zijn voor mindervaliden;
• kosten van maatregelen zoals een doorzichtige scheidingswand (pui) of een spijlenhekwerk tussen het toegangsportaal van de kerk en het kerkschip, waardoor dit toegangsportaal veilig voor het publiek opengesteld kan worden.

Ook deze maatregelen moesten zonder nadelige gevolgen voor de monumentale waarde van de kerk worden uitgevoerd.

Combinaties

Restauratie en/of herbestemming konden gecombineerd worden met duurzaamheids- en/of toegankelijkheidsmaatregelen binnen hetzelfde project. In dat geval telden de kosten van alle toepasselijke onderdelen mee als subsidiabele kosten, tot het gezamenlijke maximum van 60% en € 600.000 per project.

Voor restauratiekosten geldt de externe Leidraad subsidiabele instandhoudingskosten 2013 als uitgangspunt.

Stap 1: Nagaan of je project in het Kerkenprogramma staat

Voordat je kon aanvragen, moest je project al zijn opgenomen in het Kerkenprogramma Provincie Limburg 2020-2023. Dit is een reeks afspraken die de provincie heeft gesloten met kerkgenootschappen of met (toekomstige) eigenaren van aan de eredienst onttrokken kerken. Zonder plek in dit programma was een aanvraag kansloos. Meer informatie over dit programma staat op de pagina over cultuur en erfgoed op de website van de provincie.

Stap 2: Aanvraagformulier invullen

De aanvraag moest worden ingediend met het standaard (digitaal) aanvraagformulier van Gedeputeerde Staten. Dit formulier:

• moest volledig zijn ingevuld;
• moest rechtsgeldig zijn ondertekend, dus door een daartoe bevoegde vertegenwoordiger van de aanvrager;
• moest voorzien zijn van alle bijlagen die op het formulier zelf staan aangegeven. Welke documenten precies verplicht waren, stond op het aanvraagformulier zelf. Wel is uit de criteria af te leiden dat in elk geval een onderbouwing van de bouwkundige noodzaak door een onafhankelijke deskundige nodig was bij restauratie van een monument.

Stap 3: Aanvraag versturen

Je kon de aanvraag op twee manieren indienen:

• per post, naar Gedeputeerde Staten van Limburg, Cluster Subsidies, Postbus 5700, 6202 MA Maastricht;
• digitaal via eHerkenning, voor aanvragen van organisaties.

Een aanvraag per e-mail was nadrukkelijk niet mogelijk.

Termijn

De aanvraag moest uiterlijk 15 december 2023 zijn ontvangen door Gedeputeerde Staten. Voor de bepaling van de ontvangstdatum gold:

• bij aanvragen per post: de datum van de ontvangststempel van de Provincie Limburg;
• bij digitale aanvragen: de datum van digitale ontvangst.

Een aanvraag die na 15 december 2023 werd ontvangen, werd op grond van de afwijzingsgronden automatisch afgewezen, ongeacht de inhoudelijke kwaliteit van het project.

Wie beoordeelt

Gedeputeerde Staten van Limburg beoordelen de aanvraag en nemen het subsidiebesluit. Zij toetsen onder meer aan de algemene criteria (restauratie en/of herbestemming van een rijksmonument, gemeentelijk monument of beeldbepalend kerkgebouw, met bij restauratie een vastgestelde bouwkundige noodzaak), de eventuele specifieke criteria bij duurzaamheid en toegankelijkheid, en de afwijzingsgronden uit artikel 7.

Doorlooptijd en uitbetaling

Deze aspecten worden in de aangeleverde tekst van de regeling niet uitgewerkt.

Verplichtingen tijdens en na de looptijd

Zodra de subsidie is verleend, gelden voor de ontvanger de volgende verplichtingen:

• Contact leggen met het ROP-Zuid (Restauratie Opleidingsproject Zuid-Nederland) in het kader van social return on investment. Samen met de ROP-coördinator moet worden nagegaan of het project geschikt is als bouwplaats voor één of meerdere leerwerkplekken voor leerlingen in een bouw- of restauratieopleiding.
• Het project volledig realiseren binnen 2 jaar na de datum van verzending van de subsidieverleningsbeschikking. Deze termijn start dus bij verzending van de beschikking, niet bij de aanvraag of bij start van de werkzaamheden.
• Na afronding van restauratie en/of herbestemming moet de kerk minimaal zes jaar bestendig in gebruik blijven. Deze verplichting loopt door nadat het project is opgeleverd.

Subsidieplafond

Gedeputeerde Staten stellen voor de looptijd van de regeling een subsidieplafond vast. De manier waarop dit plafond wordt verdeeld over aanvragen, staat niet in de regeling zelf maar wordt toegelicht op de subsidieplafondpagina van de provincie. Dit betekent dat toekenning, naast het voldoen aan alle inhoudelijke eisen, ook afhankelijk was van de beschikbare ruimte binnen dat plafond op het moment van beoordeling.

Er wordt niets vermeld over een verplichte eindrapportage, einddeclaratie of vaststellingsprocedure, over de vorm van eventuele controles tijdens de uitvoering, of over hoe wordt omgegaan met tussentijdse wijzigingen in het project. Ook ontbreekt informatie over wat er gebeurt als de realisatietermijn van 2 jaar of de instandhoudingstermijn van 6 jaar niet wordt gehaald.