Niet-productieve investeringen water - Fryslân

De regeling was bedoeld voor grondgebruikers, waterschappen, landbouworganisaties en natuur- en landschapsorganisaties in Friesland. Denk aan de aanleg van natuurvriendelijke oevers, het verbreden van watergangen, de aanleg van vispassages en maatregelen tegen bodemdaling door een beter waterpeil.

Tussen 2016 en 2022 zijn er tien verschillende openstellingen geweest, elk met eigen voorwaarden, budgetten en investeringslijsten (2016, 2017, twee keer in 2018, 2019, zomer 2019, en 2021 en 2022 met steeds een reguliere en een modulatie-variant). De subsidie bedroeg doorgaans 100% van de subsidiabele kosten, gefinancierd uit een combinatie van Europese ELFPO-middelen en overheidscofinanciering (de verhouding verschilde per openstelling).

Een aanvraag ging altijd via het webportal van SNN (www.pop3-webportal.nl/mijn of www.snn.nl/pop3), met een verplicht projectplan, begroting en kaart van de locatie. Aanvragen werden op basis van een puntensysteem gerangschikt: hoe meer een project bijdroeg aan KRW- en/of klimaatdoelen, hoe hoger de plek op de ranglijst en hoe groter de kans op subsidie binnen het beschikbare budget.

Omdat alle bijbehorende openstellingen gesloten zijn, kun je deze regeling nu alleen nog raadplegen om te zien hoe eerdere aanvragen zijn beoordeeld, of om te bepalen of een opvolgende regeling voor jouw project relevant is.

Wie kon aanvragen

Subsidie stond open voor:

• landbouwers
• grondeigenaren
• grondgebruikers
• landbouworganisaties
• natuur- en landschapsorganisaties
• provincies
• waterschappen
• gemeenten
• samenwerkingsverbanden van deze partijen

Je viel af als

• je maatregel geen aantoonbare directe link had met de landbouw (dit was in vrijwel elke openstelling een harde weigeringsgrond)
• je investering niet paste binnen het provinciale waterhuishoudingsplan of de KRW-nota's
• je maatregel niet op een locatie lag die was aangewezen op de "KRW Opgavenkaart POP3" (in latere versies: "KRW Opgavenkaart POP3 2018" of "2021"). Alleen maatregelen op de aangewezen wateren, watergangen en gemalen kwamen in aanmerking, niet daarbuiten
• je subsidiabele kosten onder de ondergrens bleven. Deze ondergrens verschilde per openstelling: € 250.000 in de openstelling van maart 2016, en € 200.000 in alle latere openstellingen (2017 t/m 2021)
• je proceskosten (voorbereiding en begeleiding van de uitvoering) te hoog waren ten opzichte van de totale subsidiabele kosten: meestal gold een maximum van 40% van de totale subsidiabele kosten voor deze kostensoort
• je project bij de eerste openstelling (2016) onder de minimale puntenscores bleef: minder dan 4 punten op klimaatdoelen, minder dan 2 punten op kosteneffectiviteit, of minder dan 6 punten in totaal
• je bij latere openstellingen niet minimaal 1 punt scoorde op de puntensystematiek voor KRW- en/of klimaatmaatregelen
• bij de openstelling van 2016 ontbrak een door het bevoegd gezag ondertekende verklaring dat een andere overheid dan de provincie Fryslân 50% van de subsidie als cofinanciering zou bijdragen

Let op verschillen per openstelling

Deze regeling kende tien verschillende openstellingen tussen 2016 en 2022, elk met een eigen investeringslijst, eigen KRW-opgavenkaart en soms een eigen ondergrens of financieringspercentage. De exacte eisen hingen dus af van welke openstelling je aanvraag betrof.

Openstelling maart 2016

• Kosten van bouw, verbetering, verwerving of leasing van onroerende goederen
• Kosten van koop of huurkoop van nieuwe machines en installaties, tot maximaal de marktwaarde van de activa
• Kosten van adviseurs, architecten en ingenieurs
• Kosten van adviezen over duurzaamheid op milieu- en economisch gebied
• Kosten van haalbaarheidsstudies
• Niet verrekenbare of niet compensabele btw
• Personeelskosten

Openstellingen 2017 en 2018

Dezelfde kostensoorten als in 2016, met dezelfde omschrijving: bouw/verbetering/verwerving/leasing van onroerend goed, koop of huurkoop van nieuwe machines en installaties (tot marktwaarde), advieskosten, haalbaarheidsstudies, niet verrekenbare btw en personeelskosten.

Openstellingen vanaf voorjaar 2019 (en later)

Vanaf dit moment werden de subsidiabele kosten explicieter ingedeeld:

• Kosten van de bouw of verbetering van onroerende zaken
• Kosten van verwerving (of, bij voorjaar 2019, ook leasing) van onroerende zaken
• Kosten van aankoop van grond
• Algemene kosten (zoals bedoeld in de subsidieregeling)
• Kosten van projectmanagement en projectadministratie
• Voorbereidingskosten

Deze kosten mochten daarbij alleen bestaan uit:

• Personeelskosten (berekend volgens de daarvoor geldende bepaling in de subsidieregeling)
• Kosten derden: kosten waarvoor een factuur of gelijkwaardig bewijsstuk kon worden overgelegd

Maximum voor proceskosten

Vanaf de openstelling najaar 2018 gold een plafond voor de "zachte" kostensoorten (algemene kosten, projectmanagement/-administratie en voorbereidingskosten inclusief bijbehorende niet verrekenbare btw): deze mochten in totaal niet meer dan 40% van de totale subsidiabele kosten bedragen. In de openstelling van 2016 en 2017 gold een vergelijkbare grens van maximaal 40% voor "het totaal aan proceskosten voor voorbereiding en uitvoering van de fysieke maatregelen".

Grondaankoop: bijzondere regels

Aankoop van grond kon onderdeel zijn van de subsidiabele kosten, maar dan gold onverkort de aparte voorwaarde uit de subsidieregeling voor grondaankoop (artikel 1.10). Inrichtingsmaatregelen op eenmaal aangekochte grond vielen onder "verbetering" van de grond, waarvoor de grondaankoop-voorwaarden niet golden.

Btw

Niet verrekenbare of niet compensabele btw kon meegeteld worden bij de berekening van de subsidiabele kosten, mits dit aantoonbaar was.

Simplified Cost Option (vanaf 2021, regulier)

Bij de openstelling voorjaar 2021 (regulier) kon gebruik worden gemaakt van een vereenvoudigde kostenoptie voor personeelskosten: een opslag van 20% over de kosten derden (exclusief overheidsopdrachten voor werken boven het Europese drempelbedrag), vermeerderd met 15% overheadkosten. Hierbij was geen aparte onderbouwing van uurtarief of urenregistratie nodig.

Wat NIET subsidiabel was

• kosten die niet direct samenhangen met de investering, niet subsidiabel zijn
• kosten boven het maximumpercentage voor voorbereiding/begeleiding (40%) niet voor subsidie in aanmerking komen
• drainage nooit gold als subsidiabele klimaatmaatregel, dit werd bij meerdere maatregelen expliciet uitgesloten (bijvoorbeeld bij het vertragen van inklinking en veenafbraak, en bij maatregelen voor vasthouden/bergen van water)
• maatregelen die niet op de daarvoor aangewezen locaties (de KRW-opgavenkaart POP3) werden uitgevoerd, niet subsidiabel waren, zelfs niet als de kostensoort op zich wel voldeed

Financieringsverdeling

• Openstelling maart 2016: 50% Europese ELFPO-middelen, 50% cofinanciering door één of meerdere andere overheden dan de provincie Fryslân (vaak Wetterskip Fryslân). De provincie leverde zelf geen bijdrage voor klimaatdoelen.
• Openstelling 2017 (KRW): 100% Europese ELFPO-middelen.
• Openstelling voorjaar 2019: 100% Europese ELFPO-middelen.
• Openstelling najaar 2018 en zomer 2019: 50% Europese ELFPO-middelen, 50% overheidsmiddelen. Als de aanvrager zelf een overheid was, moest die de 50% overheidsmiddelen zelf bijdragen.
• Openstelling voorjaar 2021 (modulatie): 100% Europese ELFPO-middelen.
• Openstelling voorjaar 2021 (regulier): 50% Europese ELFPO-middelen, 50% overheidsmiddelen; aanvragers moesten zelf zorgen voor de 50% overheidscofinanciering.

Ondergrens subsidiabele kosten

Er gold telkens een minimum aan subsidiabele kosten waaronder helemaal geen subsidie werd verstrekt:

• € 250.000 bij de openstelling van maart 2016
• € 200.000 bij alle openstellingen vanaf 2017

Onder deze grens kwam je project niet in aanmerking, ook niet voor een lager bedrag.

Subsidieplafonds per openstelling

Het beschikbare budget (subsidieplafond) verschilde sterk per openstelling en werd soms tussentijds gewijzigd:

• Maart 2016: € 1,0 miljoen aan ELFPO-middelen
• November 2016: eerst € 7 miljoen, later verhoogd naar € 10,3 miljoen aan ELFPO-middelen
• Najaar 2018: € 3.780.180
• Voorjaar 2019: € 2.498.768
• Zomer 2019: € 4.357.000 (later gewijzigd wat betreft de openstellingstermijn)
• Voorjaar 2021 (modulatie): € 2.664.770
• Voorjaar 2021 (regulier): € 3.400.000

Wat kon dit betekenen voor je project

Bij een subsidie van bijvoorbeeld € 500.000 voor een klimaatproject onder de 2016-regels betekende dit: € 250.000 uit ELFPO-middelen en € 250.000 uit cofinanciering van een andere overheid.

Was het subsidieplafond van een openstelling bereikt of dreigde het overschreden te worden door de rangschikking op punten, dan konden projecten met de laagste score buiten de boot vallen, ook als ze verder aan alle eisen voldeden.

Stap 1: aanvraag indienen via het webportal

Een subsidieaanvraag werd ingediend bij Gedeputeerde Staten via SNN, met een webportal dat bereikbaar was via www.snn.nl/pop3 (in latere teksten ook www.pop3-webportal.nl/mijn genoemd). Aanvragen moest binnen de exacte openstellingsperiode gebeuren; de start- en einddatum van elke tender werden strikt gehandhaafd. Voor 2016 liep de termijn bijvoorbeeld van 4 april tot 17 mei 2016, 12.00 uur; voor de laatste reguliere openstelling in 2021 van 14 mei 2021, 9.00 uur tot 15 juli 2021, 17.00 uur.

Na sluiting van de indieningstermijn konden aanvragen namelijk niet meer worden aangepast.

Stap 2: verplichte documenten bij de aanvraag

Vanaf de openstelling voorjaar 2019 gold dat een aanvraag in ieder geval vergezeld moest gaan van:

• Een projectplan, volgens het format van SNN
• Een begroting van de kosten van het project, volgens het format van SNN
• Een toelichting op de begroting
• Een sluitend financieringsplan van de kosten van de activiteiten, inclusief een opgave van subsidies of vergoedingen die voor dezelfde activiteiten bij andere partijen zijn aangevraagd, met de stand van zaken daarvan
• Een kaart met de locatie(s) waar de maatregelen worden uitgevoerd
• Bij mogelijke negatieve omgevingseffecten: een verkenning van die mogelijke effecten

Bij de openstelling van 2016 golden aanvullend eisen voor de informatie die nodig was om de score te bepalen, zoals een kaart met het gebied waarbinnen het effect van de maatregelen optreedt, een opgave van de omvang van dat gebied, en (indien van toepassing) informatie over de bijdrage aan KRW- of veenweidedoelen en een specificatie van voorbereidings- en begeleidingskosten.

Bij de openstelling van 2016 was daarnaast een door het bevoegd gezag ondertekende verklaring verplicht, waarin een andere overheid dan de provincie Fryslân bevestigde bereid te zijn 50% van de subsidie als cofinanciering te leveren. Zonder deze verklaring werd de aanvraag geweigerd.

Stap 3: beoordeling en rangschikking

Na sluiting van de indieningstermijn beoordeelde een (ambtelijke) adviescommissie alle aanvragen en plaatste ze in een rangorde op basis van de behaalde punten. Bij de 2016-openstelling bestond deze commissie uit twee ambtelijke deskundigen van Groningen, twee van Drenthe en twee van Fryslân, aangevuld met een onafhankelijke voorzitter van buiten de drie provincies; de deskundigen van Groningen en Drenthe beoordeelden daarbij specifiek de Friese aanvragen, om een gelijke en transparante behandeling te waarborgen.

Stap 4: besluit

Na de rangschikking werd per project besloten of het al dan niet gehonoreerd werd, afhankelijk van de score en het beschikbare subsidieplafond. Zie de sectie "Na je aanvraag" voor de doorlooptijd en het vervolg.

Wijzigingen tijdens de looptijd

Wil je, als je al een toegekend project hebt, iets anders doen dan in je oorspronkelijke plan stond? Dan moet je dit vooraf melden met een wijzigingsverzoek, en pas daarna met de aangepaste uitvoering starten. SNN toetst dan opnieuw of het aangepaste projectplan nog aan de subsidievoorwaarden voldoet.

Wie beoordeelt

Je aanvraag werd beoordeeld door de adviescommissie, het SNN en RVO. Bij de openstelling van 2016 bestond de adviescommissie uit ambtelijke deskundigen van de provincies Groningen, Drenthe en Fryslân, aangevuld met een onafhankelijke voorzitter van buiten deze provincies. Voor de Friese aanvragen namen bij die openstelling specifiek de deskundigen van Groningen en Drenthe de scorebepaling voor hun rekening, om onafhankelijkheid te waarborgen.

Doorlooptijd

SNN, de adviescommissie en RVO streefden er samen naar om binnen 22 weken na de uiterste indieningsdatum een besluit te nemen. Over het besluit ontving je per e-mail bericht.

Bij toekenning

Werd je aanvraag goedgekeurd, dan ontving je een verleningsbeschikking met het maximale subsidiebedrag waarop je aanspraak kon maken. In deze beschikking stond ook de uiterste datum waarop het project afgerond moest zijn.

Voorschotten

Je kon, in aanvulling op de algemene voorschotregels van de subsidieregeling, maximaal één keer per kalenderjaar een aanvraag om een voorschot indienen. Dit voorschot werd uitsluitend verleend op basis van realisatie: er werden geen voorschotten verstrekt vooruitlopend op de uitvoering van het project.

Rapportage tijdens de looptijd

Tijdens de projectperiode moest je jaarlijks rapporteren over de voortgang van je project, via een voortgangsverslag. In sommige gevallen golden hierop uitzonderingen; wat voor jouw project precies gold, stond vermeld in je verleningsbeschikking.

Tussentijdse betaling

Had je al een deel van de kosten voor het project gemaakt en betaald, dan kon je in de meeste gevallen een tussentijdse betaling (betaalverzoek) aanvragen voor die gerealiseerde kosten.

Wijzigingen melden

Veranderde er iets aan je project ten opzichte van het oorspronkelijke plan? Dan moest je dit vooraf melden met een wijzigingsverzoek, en pas daarna met de gewijzigde uitvoering starten. SNN toetste vervolgens of het aangepaste projectplan nog steeds aan de subsidievoorwaarden voldeed. Dit voorkwam financiële gevolgen achteraf, zoals een lagere of geweigerde vaststelling.

Afronding en vaststelling

Was je project afgerond, dan diende je een verzoek tot vaststelling in. Hierbij werd het definitieve subsidiebedrag bepaald op basis van de daadwerkelijk gemaakte en verantwoorde kosten, binnen de grenzen van de eerder verleende beschikking.