Meer bos in Overijssel

Je kunt subsidie krijgen voor twee activiteiten. Activiteit A is de realisatie van bos zelf, inclusief het laten opstellen van een inrichtingsplan, beplantingsplan en beheerplan. Activiteit B is functieverandering: het omzetten van landbouwgrond naar de functie natuur of bos, zodat er daadwerkelijk bos op kan komen. Deze twee kun je combineren, maar niet los van elkaar aanvragen: subsidie voor alleen een plan of alleen functieverandering is niet mogelijk.

De subsidie dekt maximaal 100% van de subsidiabele kosten, met een maximum van € 20.000 per hectare voor plantmateriaal en de te maken plannen, en (afhankelijk van de aanvraagdatum) € 70.000 of € 88.000 per hectare voor de afwaardering van de grond bij functieverandering.

Voordat je kunt aanvragen, moet je verplicht een pretoets laten doen door de provincie: die beoordeelt of jouw plek past binnen de Bossenstrategie en de Omgevingsverordening. Pas daarna kun je, met eHerkenning (EH3), digitaal een aanvraag indienen. De behandeling verloopt in vier fases: van controle van de aanvraag, via een onafhankelijke taxatie van de grond, tot de uiteindelijke subsidiebeschikking. De beslistermijn is 26 weken. Voedselbossen, gronden binnen het Natuurnetwerk Nederland en bedrijven uit de houtsector komen niet in aanmerking. Er is in totaal € 33.784.855 beschikbaar voor de periode 2022-2027; wie eerst komt met een complete aanvraag, gaat voor.

Wie kan aanvragen

• Je bent eigenaar van de grond waarop het bos wordt gerealiseerd.
• Je hebt vooraf een verplichte pretoets gedaan bij de provincie Overijssel. Zonder pretoets kun je niet aanvragen.
• Je bent geen bedrijf uit de houtsector met als doel commercieel levensvatbare houtwinning, het vervoer van hout of de verwerking van hout of andere bosrijkdommen tot producten of energiebronnen.
• Je bent geen onderneming die op basis van Unienormen of nationale wet- en regelgeving de productie van landbouwproducten hoe dan ook moet stopzetten.

Wat afvalt

• Voedselbossen komen niet in aanmerking. Een voedselbos is een door mensen ontworpen ecosysteem gericht op voedselproductie.
• Je kunt geen subsidie krijgen voor alleen het opstellen van een inrichtingsplan, beplantingsplan of beheerplan, of alleen voor functieverandering: het moet gaan om de daadwerkelijke realisatie van bos.
• Percelen die liggen binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN) komen nu niet in aanmerking. De regeling is alleen bestemd voor nieuw bos buiten het NNN.
• Bij functieverandering (activiteit B) komen gronden binnen Natura 2000 of NNN niet in aanmerking.
• Spontaan ontstaan bos op percelen met een landbouw- of andere niet-bosbestemming komt niet in aanmerking.
• Voor percelen waarvoor al eerder een aanvraag is ingediend (ook als die is ingetrokken), kun je geen nieuwe aanvraag meer indienen.
• Delen van een perceel waarop door zakelijke rechten (bijvoorbeeld ondergrondse gasleidingen) geen bomen geplant mogen worden, tellen niet mee voor het aantal hectares waarvoor je subsidie aanvraagt.

Eisen aan het bos zelf

• Het bos is minimaal 0,5 hectare groot en minimaal 30 meter breed, vlakvormig en aaneengesloten, met minimaal 60% inheemse bomen, struiken en kruiden in de opgaande begroeiing.
• Het bos wordt gerealiseerd buiten de bebouwingscontour houtkap uit het omgevingsplan van de gemeente.
• De locatie ligt in een gebied dat op de kaart bij de Bossenstrategie is aangemerkt als 'bosaanleg wenselijk of mogelijk', 'landschapsversterking wenselijk of mogelijk', of als onderbouwingsgebied (in het laatste geval alleen na een apart besluit van Gedeputeerde Staten).
• Er is geen andere overheidssubsidie of -bijdrage verleend voor de realisatie.
• Op de grond mogen geen lopende verplichtingen rusten uit agrarisch natuurbeheer of natuurbeheer.

Extra eisen bij functieverandering (activiteit B)

• De landbouwgrond is de afgelopen 5 jaar onafgebroken landbouwkundig gebruikt.
• De landbouwproductie stopt onherroepelijk en de grond wordt niet meer voor landbouw gebruikt.
• De grond moet daadwerkelijk afgewaardeerd worden en de functie natuur of bos krijgen.

Voor eHerkenning (niveau EH3) is nodig om de subsidie digitaal aan te vragen.

1. Plantmateriaal, inboet, inplanten en het opstellen van plannen (activiteit A)

Dit onderdeel kent een maximum van € 20.000 per hectare en omvat:

• De aanschaf van plantmateriaal (bomen, struiken, kruiden) voor de aanplant.
• Inboet: het vervangen van plantmateriaal dat na aanplant niet is aangeslagen of beschadigd is.
• De kosten van het inplanten zelf.
• Het laten opstellen van het inrichtingsplan, beplantingsplan en beheerplan door een deskundige (bijvoorbeeld een ecoloog).

Zodra de kosten voor plantmateriaal, inboet/inplanten en het opstellen van het inrichtings- en beplantingsplan gezamenlijk meer dan € 15.000 bedragen, moet je bij je aanvraag 3 offertes meesturen van partijen die daarvoor geschikt worden geacht. Dit voorkomt dat je zonder onderbouwing een te hoog bedrag opvoert.

Voor dit onderdeel moet je bovendien een sluitende begroting en een dekkingsplan aanleveren, met het verplichte begrotingsformat van de provincie. Andere formats worden niet geaccepteerd. De taxatie van de grondafwaardering staat hier los van en hoeft niet in dit begrotingsformat.

2. Afwaardering van de grond bij functieverandering (activiteit B)

Dit onderdeel kent een maximum van € 70.000 per hectare (aanvragen vóór 20 december 2025) of € 88.000 per hectare (aanvragen vanaf die datum). Het gaat om de waardedaling van de grond die ontstaat doordat landbouwgrond de functie natuur of bos krijgt en niet langer voor landbouwproductie gebruikt mag worden. De hoogte van deze afwaardering wordt niet vooraf vastgesteld met een tarief, maar door een onafhankelijke taxateur berekend op basis van het verschil tussen de huidige waarde en de toekomstige waarde van de grond. Alleen het deel van het perceel dat daadwerkelijk als bos wordt ingericht, telt mee voor deze afwaardering.

Wat je verder aan documenten en kosten kunt tegenkomen

• Kosten voor het opvragen van informatie over zakelijke rechten bij het Kadaster (bijvoorbeeld over ondergrondse leidingen) komen mogelijk niet voor subsidie in aanmerking.
• Laat je, bij onenigheid over de taxatie, zelf een taxatie uitvoeren door een zelf gekozen NRVT-geregistreerde taxateur, dan zijn die kosten voor eigen rekening. Bij een driedeskundigentaxatie worden de kosten gelijk verdeeld tussen jou en de provincie.
• Het beplantingsplan moet zijn opgesteld volgens Bijlage 1 Beplantingsplan en moet minimaal ingaan op: aanleiding en onderbouwing, locatie/soortkeuze/ontwerp, eisen aan plantmateriaal (inclusief keuring en controle), terreinvoorbereiding en aanplant, bescherming/onderhoud/beheer, oplevering en de kostenraming. Deze kostenraming vormt mede de basis voor de begroting waarmee je de subsidie voor plantmateriaal en aanplant aanvraagt.

Wat niet voor subsidie in aanmerking komt

• Alleen een inrichtingsplan, beplantingsplan of beheerplan opstellen, zonder daadwerkelijke aanplant.
• Alleen functieverandering, zonder dat er ook daadwerkelijk bos wordt gerealiseerd.
• Voedselbossen: deze vallen buiten de doelstelling van de Bossenstrategie.
• Activiteiten op gronden binnen Natura 2000 of het Natuurnetwerk Nederland (voor functieverandering geldt dit expliciet; NNN-gronden vallen sowieso buiten de hele regeling).
• Kosten die je al maakte vóórdat de provincie je aanvraag ontving.

• Plantmateriaal, inboet, inplanten en het opstellen van een inrichtings- en beplantingsplan: maximaal € 20.000 per hectare.
• Afwaardering van de grond bij functieverandering (activiteit B): maximaal € 88.000 per hectare.
• Let op overgangsregel: voor aanvragen die zijn ingediend vóór 20 december 2025 geldt voor de afwaardering van grond een lager maximum van € 70.000 per hectare in plaats van € 88.000. Het hogere bedrag van € 88.000 geldt alleen voor aanvragen vanaf die datum.

De afwaardering wordt niet over het hele perceel berekend, maar alleen over het deel dat daadwerkelijk als bos wordt ingericht. Richt je het hele perceel in met bos, dan krijg je de waardevermindering (tot het geldende maximum per hectare) over de volledige oppervlakte. Richt je maar een deel in, dan geldt de afwaardering alleen voor dat deel.

De hoogte van de daadwerkelijke afwaardering wordt vastgesteld via een taxatie door een onafhankelijke, door de provincie ingeschakelde taxateur. Ga je niet akkoord met die taxatie, dan kun je zelf een taxateur inschakelen (kosten voor eigen rekening) of een bindende driedeskundigentaxatie aanvragen (kosten gedeeld tussen jou en de provincie). Uitgangspunt van elke taxatie is steeds de huidige waarde en de toekomstige waarde na functieverandering; andere vergoedingen worden niet meegenomen.

Er is een totaalbudget (subsidieplafond) van € 33.784.855 beschikbaar voor de periode 2022 tot en met 2027. Je kunt aanvragen zolang dit plafond niet bereikt is; is het budget op, dan is aanvragen niet meer mogelijk. Complete aanvragen worden op volgorde van binnenkomst in behandeling genomen; onvolledige aanvragen wachten tot ze zijn aangevuld, waardoor je feitelijk achteraan aansluit.

Voor subsidieaanvragen van € 1 miljoen of hoger kan de provincie, als daar aanleiding voor is, een Bibob-onderzoek starten. Zolang dat onderzoek loopt, ontvang je geen voorschotten.

Stap 1: Verplichte pretoets (vóór de eigentlijke aanvraag)

Je vraagt eerst een pretoets aan bij de provincie Overijssel door de volgende gegevens per e-mail te sturen naar het Overijssel Loket:

• Naam, adres en woonplaats van de aanvrager.
• Het kadastrale perceel of de percelen waar wordt ingeplant.
• Het adres dat het dichtst bij het perceel ligt.
• De totale oppervlakte (m²) van het in te planten bos, en bij meerdere percelen de oppervlakte per perceel.
• Een digitaal kaartje met het ingetekende perceel (.jpg of .png), te maken via de Atlas van Overijssel.
• Het type bos dat je wilt realiseren.

De provincie beoordeelt met deze pretoets of jouw plan past binnen de Bossenstrategie en de Omgevingsverordening Overijssel. Zonder positieve pretoets kun je niet verder met de formele aanvraag.

Stap 2: Digitale aanvraag indienen

Je vraagt de subsidie aan via het digitale aanvraagformulier op het loket (met eHerkenning EH3). Bij de aanvraag upload je de volgende verplichte bijlagen:

• Een intentieverklaring van de gemeente (mag ook een e-mail zijn) waaruit blijkt dat de gemeente wil meewerken aan een functiewijziging naar bos/natuur, of dat aanleg van bos al past binnen het geldende omgevingsplan. Wordt door de gemeente opgesteld.
• Kaartinformatie over de locatie: een kaartbeeld (.pdf, .jpg of .txt) met begrenzingen, oppervlaktes, kadastrale grenzen en een topografische of luchtfoto-ondergrond, óf een shapefile (.shp) of ESRI file geodatabase (.gdb).
• Alleen bij een gevestigd hypotheekrecht: een verklaring van geen bezwaar van de hypotheekhouder.
• Alleen als je niet eerder subsidie ontving of je rekeningnummer wijzigde: een bewijs van bankrekening (bankafschrift of screenshot van telebankieren, met naam en rekeningnummer zichtbaar; geen kopie van je bankpas).
• Bij meerdere eigenaars: een machtigingsverklaring van mede-eigenaars, ingevuld met het formulier "Machtiging mede-eigenaar of deeleigenaar" en ondertekend door de mede-eigenaar(s).
• Als je namens iemand anders aanvraagt als gemachtigde: een ondertekende machtiging (voorbeeldformulier beschikbaar bij het loket).

De aanvraag wordt pas in behandeling genomen zodra alle gevraagde bijlagen zijn ontvangen. Ontbreken er stukken, dan vraagt de provincie om aanvulling; de aanvraag geldt dan als compleet op het moment dat de nagestuurde stukken binnen zijn. Complete aanvragen gaan voor en worden direct in behandeling genomen.

Stap 3: Fase 1 - Controle (termijn 6 weken)

De provincie controleert de aanvraag en bijlagen, stuurt een ontvangstbevestiging en voert het perceel in het GeoInformatieSysteem in. Wijkt de oppervlakte af van jouw opgave, dan neemt de provincie contact met je op; pas na overeenstemming gaat de aanvraag door naar fase 2.

Stap 4: Fase 2 - Taxatie (termijn 4 weken, kan uitlopen)

Een onafhankelijke externe taxateur taxeert de grond. De provincie streeft naar 4 weken, maar informeert je als dit langer duurt.

Stap 5: Fase 3 - Reactie op de taxatie (termijn 4 weken)

Je ontvangt het taxatierapport met de berekende subsidie voor de afwaardering. Ga je akkoord, dan lever je aan:

• Het inrichtings-, beplantings- en beheerplan (opgesteld door een deskundige, bijvoorbeeld een ecoloog).
• Een ingevuld begrotingsformat met dekkingsplan (verplicht format van de provincie).
• Alleen als plantmateriaal, inboet/inplanten en het opstellen van het inrichtings- en beplantingsplan samen meer dan € 15.000 kosten: 3 offertes van geschikt geachte partijen.

Ga je niet akkoord, dan kun je de aanvraag intrekken, zelf een NRVT-geregistreerde taxateur inschakelen, of een bindende driedeskundigentaxatie aanvragen.

Stap 6: Fase 4 - Subsidiebeschikking

Na akkoord over de taxatie en positieve beoordeling van de documenten ontvang je de subsidiebeschikking. Hierin staan verplichtingen zoals het binnen 4 weken ondertekenen en terugsturen van de bijgevoegde Uitvoeringsovereenkomst, en het laten vastleggen van een kwalitatieve verplichting bij de notaris en inschrijving bij het Kadaster.

De totale beslistermijn op de subsidieaanvraag is 26 weken vanaf ontvangst. Begin niet met de uitvoering voordat je de beschikking hebt: dat is voor eigen financieel risico, al tellen kosten vanaf de ontvangst van je aanvraag al mee voor subsidie.

Wie beoordeelt en hoe lang duurt het

De provincie Overijssel beoordeelt je aanvraag. De beslistermijn is 26 weken vanaf ontvangst van je aanvraag. De behandeling verloopt in vier fases: controle van de aanvraag en bijlagen (6 weken), taxatie van de grond door een onafhankelijke externe taxateur (4 weken, met mogelijke uitloop), jouw reactie op de taxatie (4 weken), en tot slot de subsidiebeschikking na volledige afronding van fase 3.

Uitbetaling

De uitbetaling verloopt in delen, gekoppeld aan de voortgang van je project:

• Bij de subsidiebeschikking ontvang je een voorschot voor plantmateriaal, inboet en inplanten en het opstellen van het inrichtings- en beplantingsplan, tot maximaal € 20.000 per hectare.
• Zodra het omgevingsplan van de gemeente is gewijzigd (de functie van de grond definitief is aangepast naar natuur of bos), volgt een volgende betaling van 80% van de subsidie voor de afwaardering van de grond.
• Het laatste bedrag ontvang je zodra het project gereed is.

Bij een subsidie van € 1 miljoen of hoger en een lopend Bibob-onderzoek geldt dat er geen voorschotten worden verstrekt totdat de beoordeling is afgerond.

Verplichtingen tijdens de looptijd

• Je ondertekent binnen 4 weken na de beschikking de Uitvoeringsovereenkomst en stuurt deze terug.
• Je regelt via een notaris een kwalitatieve verplichting en laat deze inschrijven bij het Kadaster.
• Je werkt mee aan de gemeentelijke omgevingsplanprocedure; de gemeente moet de functie van het perceel definitief vastleggen als bos of natuur, eventueel via een BOPA (buitenplanse omgevingsplanactiviteit).
• Wijzigt de oppervlakte tijdens de procedure (bijvoorbeeld door eisen van de gemeente), dan meld je dit via het wijzigingsformulier; de subsidie wordt dan herberekend, met als ondergrens dat de oppervlakte niet onder 0,5 hectare mag komen.
• Je start niet met de uitvoering voordat je de subsidiebeschikking hebt ontvangen; doe je dat toch, dan is dat voor eigen financieel risico.
• Bij een aanvraag van € 1 miljoen of meer kan de provincie, bij aanleiding vanuit eigen onderzoek, een Bibob-vragenformulier opvragen. Vul je dit niet of niet volledig in, dan laat de provincie de aanvraag buiten behandeling of trekt de subsidie in. Bij vermoeden van strafbare feiten kan de aanvraag worden afgewezen.