Herstel agrarisch cultuurlandschap - Fryslân

Aanvragen kon je niet als individuele boer. De regeling was uitsluitend bedoeld voor agrarische collectieven die onderdeel zijn van het Kollektivenberied Fryslân (KBF), of voor samenwerkingsverbanden van zo'n collectief met een of meer natuur- en landschapsorganisaties. Deelnemende boeren en particulieren, lid of geen lid van een collectief, konden via het collectief wel meedoen, zolang hun investering een aantoonbare directe link met de landbouw had.

Je kreeg subsidie voor de kosten van bouw of verbetering van onroerende zaken, algemene kosten, leges, projectmanagement en voorbereidingskosten, voor zover deze noodzakelijk waren voor een van de twaalf herstel- of inrichtingsmaatregelen uit de maatregelenlijst (bijlage 1 van het openstellingsbesluit), zoals akkerranden, natuurvriendelijke oevers, houtwallen, drenkpoelen, erfherstel, historische waterlopen, túnwallen, dijkbiotopen, cultuurlandschappelijke begreppeling, kruidenrijk grasland en historische paden.

De aanvraag liep via de webportal van SNN (www.pop3-webportal.nl/mijn) en vereiste onder meer een activiteitenomschrijving, begroting, financieringsplan en een locatiekaart, allemaal volgens het format van SNN.

Deze openstelling is nu gesloten: volgens het loket is aanvragen niet meer mogelijk. De informatie hieronder beschrijft de voorwaarden zoals ze destijds golden.

Wie mocht aanvragen (doelgroep, artikel 4)

Alleen de volgende partijen konden een aanvraag indienen:

• agrarische collectieven die onderdeel zijn van het Kollektivenberied Fryslân (KBF), de 7 professionele agrarische collectieven voor Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb);
• samenwerkingsverbanden van één of meer van deze agrarische collectieven met één of meer natuur- en landschapsorganisaties.

Individuele landbouwers, particulieren of andere organisaties konden dus niet zelf aanvragen. Zij konden alleen als deelnemer meedoen binnen een project van een collectief of samenwerkingsverband, zowel leden als niet-leden van de collectieven, binnen én buiten de leefgebieden.

Harde weigeringsgronden (artikel 11)

• Als de activiteiten niet voldeden aan de toetsingscriteria van artikel 7 (zie hieronder), werd subsidie geweigerd.
• Als de totale subsidiabele kosten in de aanvraag na beoordeling minder dan € 300.000 bedroegen, werd de subsidie geweigerd. Dit is een harde ondergrens: kleine projecten vielen buiten de regeling.

Toetsingscriteria (artikel 7), knock-out

• Voor de activiteiten waarvoor subsidie werd gevraagd mocht geen andere EU-subsidie zijn ontvangen of aangevraagd.
• De activiteiten moesten een aantoonbare directe link met de landbouw hebben.
• De activiteiten moesten voorkomen in de maatregelenlijst van bijlage 1, óf bijdragen aan de doelstellingen daarvan, én moesten plaatsvinden in het geografische gebied dat bij de betreffende maatregel is aangegeven (bijvoorbeeld specifieke landschapstypen of gemeenten).

Geografische begrenzing per maatregel

Elke van de twaalf maatregelen in bijlage 1 had een eigen geografisch criterium: bepaalde leefgebieden, landschapstypen of (voormalige) gemeenten. Een aanvraag die buiten het aangewezen gebied van een maatregel viel, kwam voor die maatregel niet in aanmerking. Zo golden bijvoorbeeld akkerranden alleen in het leefgebied open akkers of specifieke landschapstypen in aangewezen gemeenten, en túnwallen uitsluitend in de voormalige gemeente Gaasterlân-Sleat.

Openstellingsperiode

De aanvraagtermijn liep (na wijziging) van 4 oktober 2021, 9.00 uur tot en met 8 december 2021, 17.00 uur. Aanvragen buiten deze termijn werden niet in behandeling genomen; een aanvraag telde als tijdig als deze binnen deze termijn door SNN was ontvangen.

Subsidieplafond

Er waren twee plafonds: € 2.520.000 voor alle maatregelen behalve maatregel 5b, en (na wijziging) € 800.000 voor maatregel 5b (herstel van erven buiten 5a, in de Regiodeal-gebieden Veenweide en Kleiweide). Bij overschrijding van het plafond gold rangschikking op geografisch criterium, met loting bij gelijke rangschikking.

Vergoedingspercentages per kostensoort

• Kosten van bouw of verbetering van onroerende zaken, algemene kosten en legeskosten: 100% subsidiabel.
• Kosten van projectmanagement, projectadministratie en voorbereidingskosten: subsidiabel tot maximaal 40% van de totale subsidiabele kosten van de activiteiten waarvoor subsidie werd aangevraagd, inclusief niet-verrekenbare of niet-compensabele btw. Dit percentage van 40% werd berekend als gemiddelde over de hele aanvraag; voor een individuele maatregel mocht het percentage hoger liggen, zolang het gemiddelde van de totale aanvraag niet boven de 40% uitkwam.

Maximumbedragen

• De maximale hoogte van de te verstrekken subsidie (na wijziging) bedroeg € 3.320.000.
• Voor de maatregelen "herstel agrarische historische erven in agrarisch gebruik" (5a) en "herstel erven die niet onder 5a vallen" (5b) gold een aparte kostenlimiet: maximaal € 5.000 subsidiabele kosten per erf.

Ondergrens

Aanvragen werden geweigerd als de totale subsidiabele kosten na beoordeling minder dan € 300.000 bedroegen. Dit betekent dat de subsidie zich richtte op grote, robuuste projecten met een breed pakket aan maatregelen, niet op losse kleine ingrepen.

Budget verdeeld over twee plafonds

• € 2.520.000 (waarvan € 1.260.000 provinciale middelen en € 1.260.000 Europese ELFPO-middelen) voor alle maatregelen behalve 5b.
• € 800.000 (waarvan € 400.000 Europese ELFPO-middelen en € 400.000 provinciale middelen, na wijziging) specifiek voor maatregel 5b. Voor dit deel moest de aanvrager zelf de provinciale cofinanciering regelen en onderbouwen met een cofinancieringsverklaring.

Wanneer ging het bedrag omlaag of omhoog

Het bedrag werd lager als de gevraagde proceskosten (projectmanagement, administratie, voorbereiding) boven de 40%-grens van de subsidiabele kosten uitkwamen: het deel daarboven was niet subsidiabel. Bij erfherstel (5a en 5b) gold een harde cap van € 5.000 per erf, ongeacht de werkelijke kosten.

Waar en wanneer

De aanvraag werd ingediend bij Gedeputeerde Staten van Fryslân, via SNN, met de webportal die bereikbaar was via www.pop3-webportal.nl/mijn (destijds ook aangeduid als www.snn.nl/pop3). De openstellingsperiode liep (na wijziging) van 4 oktober 2021, 9.00 uur tot en met 8 december 2021, 17.00 uur. Alleen aanvragen die SNN binnen deze termijn ontving, telden als tijdig ingediend.

Wie mocht indienen

Alleen een agrarisch collectief (onderdeel van het KBF) of een samenwerkingsverband van collectieven met natuur- en landschapsorganisaties kon de aanvraag indienen. Dit samenwerkingsverband is verantwoordelijk voor het werven van deelnemende grondeigenaren of -gebruikers, het verlenen van opdrachten en het doen van betalingen voor de uitvoering.

Verplichte onderdelen van de aanvraag (artikel 5)

• Een omschrijving van de activiteiten waarvoor subsidie wordt aangevraagd, volgens het format van SNN.
• Een begroting voor de activiteiten, volgens het format van SNN.
• Een toelichting op de begroting.
• Een sluitend financieringsplan van de kosten van de activiteit, inclusief een opgave van subsidies of vergoedingen die voor dezelfde activiteiten bij andere bestuursorganen, private organisaties of personen zijn aangevraagd, met de stand van zaken daarvan.
• Een kaart met de locatie(s) waar de activiteit wordt uitgevoerd, of, als de exacte locatie nog niet bekend was, een zoekgebiedenkaart.
• Een omschrijving van hoe de ecologische en landschappelijke kwaliteit van de inrichtingsmaatregelen in de uitvoering wordt geborgd, door inzet van een adviesgroep met deskundigen uit de disciplines landbouw, natuur en landschap.
• Als de activiteit waarschijnlijk negatieve omgevingseffecten heeft: een omschrijving van de benodigde vergunningen waarin deze effecten worden getoetst, die voor uitvoering nodig zijn.

Let op bij wijzigingen

Als je van plan was iets anders te doen in het project dan aanvankelijk aangevraagd, moest je eerst een wijzigingsverzoek indienen en pas daarna beginnen met de uitvoering. SNN toetste dan of het aangepaste projectplan nog aan de subsidievoorwaarden voldeed, om financiële gevolgen achteraf te voorkomen.

Na indiening

Na het indienen van de aanvraag volgt beoordeling door de adviescommissie, SNN en RVO (zie de sectie "Na je aanvraag" voor de vervolgstappen, termijnen en verplichtingen tijdens de looptijd).

Wie beoordeelt en hoe lang duurt het

De aanvraag wordt beoordeeld door de adviescommissie, SNN en RVO samen. Zij streven ernaar binnen 22 weken na de uiterste indieningsdatum een besluit te nemen. Over het besluit ontvang je per e-mail een bericht.

Let op: bij deze specifieke openstelling werd niet inhoudelijk op kwaliteit gerangschikt door een adviescommissie; de rangschikking gebeurde op het geografische selectiecriterium (zie de sectie "Voorwaarden"). Bij overschrijding van het subsidieplafond en gelijke rangschikking werd door loting bepaald welke aanvraag of aanvragen werden gehonoreerd.

Verlening

Bij een positief besluit ontvang je een verleningsbeschikking met het maximale subsidiebedrag dat je kunt ontvangen. Hierin staat ook wanneer het project uiterlijk afgerond moet zijn.

Verplichtingen tijdens de looptijd

• Jaarlijks rapporteren over de voortgang van het project (voortgangsverslag), tenzij de verleningsbeschikking hierop een uitzondering maakt.
• Wijzigingen in het project altijd vooraf melden bij SNN, vóórdat je met de aangepaste uitvoering begint. SNN toetst dan of het gewijzigde plan nog aan de voorwaarden voldoet.

Bevoorschotting

Je kunt maximaal één keer per kwartaal een aanvraag om een voorschot indienen, op basis van gerealiseerde en betaalde kosten. Zo'n voorschotaanvraag moet, tenzij de beschikking anders bepaalt, minimaal 25% van de verleende subsidie of minimaal € 50.000 aan subsidie betreffen. De aanvraag bevat een voortgangsverslag en, voor zover van toepassing: bonnen en betaalbewijzen, bewijsstukken van personeelskosten, bewijsstukken van inbreng in natura, bewijsstukken van afschrijvingskosten, bewijsstukken van onbetaalde eigen arbeid, en bewijsstukken van de realisatie van de activiteit. Gedeputeerde Staten van Fryslân beslissen binnen 13 weken op een voorschotaanvraag.

Vaststelling

Na afronding van het project vraag je de vaststelling van de subsidie aan. Het verzoek tot vaststelling moest uiterlijk op 1 april 2025 zijn ontvangen (deze datum is via een tweede wijziging verschoven van de oorspronkelijke datum van 31 december 2024). Voor deze uiterste datum was geen uitstel mogelijk: verzoeken die later binnenkwamen, werden niet in behandeling genomen.