Subsidieregeling groot onderhoud en restauratie rijksmonumenten provincie Groningen

Je krijgt een percentage van je subsidiabele kosten vergoed: particuliere eigenaren van gebouwde rijksmonumenten krijgen 80%, andere aanvragers (en alle aanvragers van groene rijksmonumenten) krijgen 70%. Er gelden maxima per project en aparte regels voor bijkomende werkzaamheden zoals herbestemming, energiebesparing, vervangende dakbedekking en asbestverwijdering.

Je vraagt aan via het online aanvraagformulier van de provincie Groningen. Belangrijk: je aanvraag moet compleet zijn voordat hij als "binnengekomen" telt, want het beschikbare budget wordt verdeeld op volgorde van binnenkomst. Voordat je begint, controleer je zelf met de checklist gebouwd of groen rijksmonument of je alle verplichte stukken hebt: omgevingsvergunning (of een verklaring dat die niet nodig is), een totaalplan met onderzoek, tekeningen en werkomschrijving, een begroting in het verplichte format, een dekkingsplan met bewijsstukken, en een tijdsplanning.

Aanvragen kan tot en met 31 december 2026. Let op: door de grote belangstelling duurt de behandeling van aanvragen momenteel langer dan de standaardtermijn van 16 weken, met een mogelijke verlenging van 6 weken. Het project mag niet starten voordat je de aanvraag hebt ingediend.

Je valt af in de volgende gevallen:

• Het rijksmonument is eigendom van het Rijk of een decentrale overheid (gemeente, waterschap, zelfstandig bestuursorgaan uitgezonderd), tenzij jij de toekomstige eigenaar bent.
• Je vraagt subsidie aan voor regulier of normaal onderhoud (zoals schilderwerk); dit valt niet onder groot onderhoud of restauratie en hoort bij de RORG-regeling.
• Je vraagt alleen subsidie aan voor herbestemming of energiebesparende maatregelen, zonder dat er ook groot onderhoud of restauratie van het rijksmonument plaatsvindt.
• Je wilt alleen de niet-monumentale dakbedekking vervangen (ook in combinatie met asbestverwijdering), zonder groot onderhoud of restauratie.
• Voor dezelfde subsidiabele kosten is al een andere instandhoudingssubsidie verstrekt of aangevraagd door het Rijk of de provincie Groningen (en niet geweigerd), bijvoorbeeld de SIM of de RORG.
• Voor dezelfde kosten is al een lening verstrekt door het Nationaal Restauratiefonds of een andere geldverstrekker, zonder dat daarbij rekening is gehouden met de GRRG-subsidie.
• De financiële dekking van je project is niet 100% geregeld.
• Je verkeert in financiële moeilijkheden zoals bedoeld in de Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV), artikel 2 onder 18.
• Er loopt tegen je een bevel tot terugvordering zoals bedoeld in artikel 1, vierde lid onder a van de AGVV.
• De subsidiabele restauratiekosten binnen je project zijn lager dan € 15.000.
• Je bent al gestart met de werkzaamheden voordat je de aanvraag had ingediend (het risico van niet-subsidiabele kosten achteraf ligt dan bij jou).
• Je hebt niet de benodigde (omgevings)vergunningen, of geen officiële brief van de gemeente dat deze niet nodig zijn.
• Je voldoet niet aan de bepalingen, verplichtingen en eisen van de GRRG 2024-regeling.
• Het subsidieplafond van de regeling is al bereikt op het moment dat jouw aanvraag compleet is.

Voor energiebesparende maatregelen is verder een Duurzaam Monumentenadvies (DuMo-advies) verplicht als deze een omgevingsplanactiviteit betreffen. Ook moet je restauratie- of onderhoudsproject worden uitgevoerd onder leiding van een ervaren architect of deskundige op het gebied van groot onderhoud en restauratie van rijksmonumenten; is dat niet het geval, dan moet je daarvoor bij de aanvraag apart toestemming vragen aan Gedeputeerde Staten, onderbouwd met stukken over de deskundigheid van de uitvoerder.

Er geldt geen harde bovengrens aan het aantal aanvragen per eigenaar of monument. Werkzaamheden die vallen onder "comfortverbetering of verfraaiing" (zoals moderne verwarming, elektra, badkamers of keukens) tellen niet mee als instandhouding en zijn dus niet subsidiabel binnen je project.

Restauratie en groot onderhoud (kernactiviteit)

Dit zijn de kosten van herstel van aangetaste monumentale onderdelen (restauratie) of omvangrijke, terugkerende werkzaamheden met beperkte materiaalvervanging (groot onderhoud). Voor gebouwde rijksmonumenten berekenen bouwkundigen van de provincie deze kosten (voor molens en orgels doet de RCE dat); voor groene rijksmonumenten berekent de RCE de kosten altijd. De berekening gebeurt op basis van het verplichte begrotingsformat (gebouwd of groen), waarin met STABU-codering en (voor groen) vaste normbedragen voor arbeid, materiaal en materieel wordt gewerkt.

Uurloon

Bij de aanvraag wordt het uurloon voor de werkzaamheden vastgesteld volgens een maximaal subsidiabel uurloon uit de Leidraad. Het actuele maximumtarief staat op de website van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, onder het begrotingsmodel.

Herbestemming en energiebesparende maatregelen

Deze kosten zijn subsidiabel als koppelkans bij een restauratie- of onderhoudsproject, maar niet als losse aanvraag. Energiebesparende maatregelen zijn bouwkundige maatregelen ter isolatie van de thermische schil (wanden, daken, beglazing, deuren en vloeren grenzend aan buitenlucht of grond; onder voorwaarden ook een onverwarmde zoldervloer). Voor deze maatregelen is een DuMo-advies verplicht als ze een omgevingsplanactiviteit betreffen. Samen zijn herbestemming en energiebesparing maximaal 35% van het totaal aan subsidiabele kosten, met een maximum van € 50.000 per project.

Vervangende (niet-monumentale) dakbedekking

Dit betreft dakbedekking zonder cultuurhistorische waarde, waarvan herstel niet subsidiabel is volgens de Leidraad. Vervanging is alleen subsidiabel als dat noodzakelijk is voor de instandhouding, samengaat met ander groot onderhoud of restauratie, en op dit moment niet mogelijk is om conform de Leidraad te restaureren. Deze kosten vallen niet onder de Leidraad zelf, maar worden apart door provinciale specialisten berekend. Subsidie hiervoor is 50% van de subsidiabele kosten. Let op: wordt de oorspronkelijke dakbedekking teruggebracht (zoals riet in plaats van golfplaten), dan geldt dit als restauratie en horen de kosten bij die post.

Verwijderen van asbesthoudende dakbedekking

De subsidie hiervoor bedraagt € 6 per m² dak dat gesaneerd wordt, exclusief btw. Hiervoor is een apart deelplafond van € 250.000 beschikbaar.

Adviseurs, onderzoek en plankosten

Kosten voor het opstellen van het restauratieplan, bouw- of tuinhistorisch onderzoek, inspectierapporten en begeleiding door de architect of deskundige zijn onderdeel van de begroting. De toeslag die de architect/bouwkundige/groenbeheerder/archeoloog boven op het honorarium mag berekenen voor het vervaardigen van aanvullende stukken, is gebonden aan een maximum conform tabel 3 uit de Leidraad.

Accountantskosten

Deze zijn alleen subsidiabel als in de verleningsbeschikking is bepaald dat bij de vaststelling een accountantsverklaring nodig is (dit is het geval bij subsidies van € 125.000 of meer volgens het groene begrotingsformat). Ze zijn subsidiabel tot een maximum van € 5.000 inclusief btw.

Onvoorzien

Je mag een post onvoorzien opnemen van maximaal 10% van het subtotaal van alle werkzaamheden, voorafgaand aan de staartkosten. Indexering op de begroting is niet toegestaan; dat is alleen bedoeld voor meerjarige rijksprojecten (SIM).

Wat niet subsidiabel is

• Btw, als je die kunt verrekenen via je belastingaangifte.
• Herstel van schade veroorzaakt door derden of door aardgaswinning (aardbevingsschade); alleen werkzaamheden die buiten een eventuele verzekeringsvergoeding vallen kunnen in aanmerking komen, en dan alleen als goed onderscheiden wordt tussen restauratie/onderhoud en schadeherstel.
• Het terugbrengen ('terugrestaureren') van elementen die in het verleden zijn verwijderd, zoals een deur of raam dat er ooit was, is in principe niet subsidiabel (met uitzondering van reconstructie na advies van de RCE).
• Comfortverbetering of verfraaiing: werkzaamheden aan wooncomfort, decoratie, binnenklimaat of functionaliteit, zoals moderne verwarming, elektra, leidingwerk, badkamers en keukens.
• Doe-het-zelf-uren (zelfwerkzaamheid buiten het kader van een eigen onderneming) zijn niet subsidiabel. Uren van jezelf of eigen personeel binnen een door jou gedreven onderneming ('zelfwerkzaamheid EP') zijn wel subsidiabel, maar alleen als je achteraf met een accountantsverklaring aantoont hoeveel uren zijn besteed en door wie, en als de deskundigheid van die persoon is aangetoond.
• Aanschaf van een nieuwe plantenkuip (bij groene monumenten) is expliciet uitgesloten.
• Regulier onderhoud (zoals schilderwerk) hoort bij de RORG, niet bij de GRRG.

Basissubsidiepercentage restauratie en groot onderhoud

• Particuliere eigenaren van gebouwde rijksmonumenten: 80% van de subsidiabele kosten.
• Andere aanvragers (bedrijven, instellingen), en alle aanvragers voor groene rijksmonumenten: 70% van de subsidiabele kosten.

Maximumbedragen per project

• Restauratie van gebouwde rijksmonumenten: maximaal € 600.000 per project. Dit maximum omvat ook de kosten voor herbestemming, energiebesparing en vervanging van niet-monumentale dakbedekking binnen dat project.
• Groene rijksmonumenten: maximaal € 500.000 per project.

Herbestemming en energiebesparende maatregelen

Samen maximaal 35% van het totaal aan subsidiabele kosten, met een maximum van € 50.000 per project.

Vervangende dakbedekking (niet-monumentaal)

50% van de subsidiabele kosten voor dit onderdeel. Deze kosten vallen niet onder de Leidraad Subsidiabele Instandhoudingskosten en worden apart beoordeeld.

Asbestverwijdering

€ 6 per m² dak dat gesaneerd wordt, exclusief btw.

Drempelbedrag

De subsidiabele restauratiekosten binnen je project moeten minimaal € 15.000 zijn. Onder dit bedrag komt je aanvraag niet in behandeling.

Als je al andere steun ontvangt

Heb je al steun ontvangen van een andere overheidsinstantie of de Europese Commissie voor dezelfde subsidiabele kosten, dan wordt de GRRG-subsidie zo berekend dat het totaal aan subsidies niet hoger uitkomt dan 80% van de subsidiabele kosten, met een maximum van € 2.200.000 per project. Voor natuurlijke personen is het overigens toegestaan om de eigen bijdrage (het niet-gesubsidieerde deel) te financieren met andere subsidies of tegemoetkomingen van een bestuursorgaan.

Beschikbaar budget

Het totale subsidieplafond bedraagt € 11.000.000. Daarvan gaat € 3.000.000 naar rijksmonumenten die onderdeel zijn van het versterkingsprogramma van de Nationaal Coördinator, en is € 250.000 beschikbaar voor het verwijderen van asbesthoudende dakbedekking. Is het plafond bereikt op het moment dat jouw aanvraag compleet is, dan krijg je geen subsidie meer, ook al voldoet je aanvraag verder aan alle eisen.

Let op: het loket verwijst voor het actuele plafond van 2026 door naar een aparte bekendmaking; de hier genoemde bedragen (€ 11 miljoen totaal, € 3 miljoen versterkingsprogramma, € 250.000 asbest) gelden zoals vermeld voor 2026.

Stap 1: bespreek en oriënteer je project

Lees eerst de subsidieregeling 'Groot Onderhoud en Restauratie Rijksmonumenten provincie Groningen 2024' aandachtig door, samen met de Nadere uitleg subsidieregeling GRRG 2024. Twijfel je of je in aanmerking komt? Neem dan contact op met de provincie Groningen (telefoon 050 - 316 49 11, e-mail subsidies@provinciegroningen.nl).

Stap 2: verzamel de verplichte documenten

Gebruik de Checklist gebouwd rijksmonument of de Checklist groen rijksmonument om zelf te controleren of je aanvraag compleet is. Het is aan te raden eerst alle bijlagen te verzamelen en pas daarna het aanvraagformulier in te vullen, want alleen een complete aanvraag telt mee voor de volgorde van binnenkomst en het beschikbare budget.

Verplichte onderdelen zijn onder meer:

• Omgevingsvergunning: een afschrift van het definitieve besluit met alle bijbehorende gewaarmerkte stukken, óf een schriftelijke verklaring van de gemeente/Omgevingsdienst dat er geen vergunning nodig is. Bevoegd gezag: gemeente of Omgevingsdienst Groningen.
• Totaalplan (bij gebouwde monumenten): restauratieplan conform URL 1001, bouwkundig inspectierapport conform URL 2005 type A (niet ouder dan 30 maanden), tekeningen van bestaande en nieuwe situatie, bestek en werkomschrijving, en indien van toepassing slooptekeningen, kleurhistorisch onderzoek, bouwhistorisch onderzoek, constructieberekeningen, bouwfysisch onderzoek en een DuMo-advies. Deze stukken worden opgesteld door een deskundige (bijvoorbeeld een restauratiearchitect).
• Totaalplan (bij groene monumenten): tuinhistorisch onderzoek conform URL 6001, restauratieplan, groen inspectierapport (niet ouder dan 30 maanden), tekeningen van de bestaande toestand, foto's, en bestek en werkomschrijving. Opgesteld door een deskundige.
• Ecologische quickscan door een ecologisch deskundige, en indien nodig een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit (of een korte, door de ecoloog ondertekende memo bij 'lichte' gevallen zoals binnenwerk zonder steiger of geluidsoverlast).
• Begroting: naar kostensoort gespecificeerd, opgesteld in het verplichte begrotingsformat GRRG 2024 (gebouwd of groen), met STABU-codering. Voor gebouwde monumenten met aparte kolommen voor herbestemming, energiebesparing, niet-monumentale dakbedekking en asbestverwijdering.
• Dekkingsplan met bewijsstukken financiering (bankafschrift, accountantsverklaring, bevestiging van de bank, of eerdere subsidiebeschikking).
• Tijdsplanning: meer dan alleen een begin- en einddatum; met start- en einddatum die aan de wettelijke termijnen voldoet.
• Aanvraagformulier, ingevuld op de website, waarin de gegevens moeten corresponderen met de andere aanvraagstukken.
• Machtigingsformulier intermediair, indien de aanvraag wordt ingediend door iemand anders dan de eigenaar (bijvoorbeeld een adviseur of restauratiearchitect namens de eigenaar). Dit formulier wordt ondertekend door zowel de (tekenbevoegde) aanvrager als de gemachtigde intermediair of medewerker; hierin geef je ook aan waarvoor precies wordt gemachtigd (indienen aanvraag, correspondentie tot verlening, gedurende de hele looptijd, bezwaar/beroep).
• Bij asbestverwijdering: een gespecificeerde ondertekende offerte, een asbestinventarisatierapport conform SC 540, en eventuele benodigde vergunningen of meldingen.
• Bij een VvE: KvK-uittreksel en splitsingsakte. Bij meerdere eigenaren gezamenlijk: splitsingsakte.
• Indien je in de afgelopen drie kalenderjaren al subsidie hebt aangevraagd voor instandhouding van dit rijksmonument bij Rijk of provincie: informatie hierover en eventuele beschikkingen.
• Indien de instandhouding bij iemand anders dan de eigenaar ligt: rechtsgeldige stukken waaruit die verantwoordelijkheid blijkt.

Stap 3: dien de aanvraag in

De aanvraag dien je online in via het aanvraagformulier op de website van de provincie Groningen (https://www.formdesk.com/provinciegroningen/GRRG2024_restauratie_rijksmonument). Dit kan tot en met 31 december 2026.

Let op bij indiening

• Zorg dat de bedragen in het aanvraagformulier overeenkomen met die in de begroting en het dekkingsplan; verschillen leiden tot een opvraag en dus vertraging.
• Is de aanvraag niet compleet, dan doet de provincie eenmalig een opvraag per e-mail; je krijgt dan twee weken om de ontbrekende stukken aan te leveren. Pas als de aanvraag volledig is, geldt de datum van binnenkomst voor de volgorde waarin aanspraak wordt gemaakt op het budget.

Ontvangst en beoordeling

Binnen 2 weken na je aanvraag krijg je een ontvangstbevestiging. De provincie controleert eerst of je aanvraag compleet is; is dat niet het geval, dan volgt eenmalig een opvraag met een termijn van 2 weken om aan te vullen. Pas wanneer de aanvraag volledig is, telt de datum van binnenkomst voor de volgorde waarin aanspraak wordt gemaakt op het beschikbare budget.

Uiterlijk 16 weken na het compleet zijn van je aanvraag volgt een besluit. Deze termijn kan eenmalig met 6 weken worden verlengd, bijvoorbeeld als er nog vragen zijn over je aanvraag. Het loket meldt dat door de grote belangstelling de behandeling momenteel vaak langer duurt dan de standaardtermijn, en dat verlenging met 6 weken op dit moment vaak nodig is.

Gedeputeerde Staten nemen het uiteindelijke besluit. Je ontvangt een brief met de goedkeuring of afwijzing. Ben je het niet eens met het besluit, dan kun je binnen 6 weken na de datum van de brief een bezwaarschrift indienen. Overweeg je bezwaar, dan wordt aangeraden eerst contact op te nemen met de provincie: een toelichting kan bezwaren soms wegnemen.

Voorschotten

Bij subsidies van minder dan € 25.000 gebeurt er verder niets, mits de restauratie verloopt zoals aangegeven in de aanvraag; deze subsidies worden direct vastgesteld.

Bij subsidies van € 25.000 of meer:

• Bij de startmelding van je project ontvang je een eerste voorschot van 40% van de verleende subsidie.
• Zodra je 50% van de gesubsidieerde werkzaamheden hebt uitgevoerd, kun je een tweede voorschot van 40% aanvragen. Hiervoor stuur je een tussentijdse rapportage (inhoudelijk en financieel), gebaseerd op de werkbeschrijving en begroting uit je aanvraag. Welke stukken precies nodig zijn, staat in het subsidiebesluit.

Vaststelling

Wanneer je project is afgerond, dien je een schriftelijke aanvraag tot vaststelling van de subsidie in. Welke stukken je hierbij moet meesturen, staat in het subsidiebesluit. Bij subsidies van € 25.000 tot € 125.000 gaat het om een activiteitenverslag en een financiële verantwoording op basis van de begroting. Bij subsidies van € 125.000 of meer komt daar een controleverklaring van een accountant bij, opgesteld volgens het controleprotocol van de provincie, plus een overzicht van de daadwerkelijke cofinanciering.

De provincie neemt vervolgens een besluit over het definitieve subsidiebedrag en maakt dit zo snel mogelijk over. Een eventueel al ontvangen voorschot wordt hiermee verrekend; het kan dus zijn dat je nog geld terug moet betalen, bijvoorbeeld als het project minder heeft gekost dan begroot. De subsidie kan ook geheel of gedeeltelijk worden ingetrokken als blijkt dat je je niet aan de verplichtingen hebt gehouden. Tegen het vaststellingsbesluit kun je binnen 6 weken bezwaar indienen.

Verplichtingen tijdens de looptijd

Wijzigingen in de uitvoering (andere materialen, vertraging, verschuivingen tussen kostenposten, andere architect of aannemer) moet je onmiddellijk melden aan de provincie. Niet melden kan leiden tot een lagere vaststelling of intrekking, ook achteraf. Ook kan de provincie een integriteitsonderzoek doen op basis van de Wet Bibob.