TopSector High Tech Vliegtuigmaakindustrie
Ministerie van Economische Zaken
Ook bekend als TSH Vliegtuigmaakindustrie, TSH, TSH vliegtuigbouwregeling
Wat is de TopSector High Tech Vliegtuigmaakindustrie?
De TSH Vliegtuigmaakindustrie is een subsidie voor onderzoeks- en ontwikkelprojecten die de luchtvaart helpen verduurzamen. De regeling is bedoeld voor samenwerkingsverbanden van bedrijven, of van bedrijven en kennisinstellingen, die actief zijn in de vliegtuigmaakindustrie. Doel is nieuwe technologie te ontwikkelen die vliegtuigen schoner maakt en die de positie van de Nederlandse vliegtuigmaakindustrie in de productieketens van OEM's versterkt. Alle typen vliegtuigen komen in aanmerking, inclusief Advanced Air Mobility, mits het project past bij de doelstelling.
Je vraagt aan als samenwerkingsverband van minimaal twee partijen, waarvan minimaal één een onderneming is. Per deelnemer krijg je minimaal € 125.000, en het project als geheel krijgt minimaal € 500.000 en maximaal € 4.000.000. Het totale budget voor deze openstellingsronde is € 11.000.000.
De regeling is een tender: je aanvraag wordt na de sluitingsdatum beoordeeld en gerangschikt op basis van zes criteria, niet op volgorde van binnenkomst. Je dient aan met een projectplan (verplicht format), een begroting (verplicht format) en per deelnemende onderneming een verklaring 'Geen onderneming in moeilijkheden'.
De regeling is op dit moment tijdelijk gesloten voor aanvragen. De laatste ronde liep van 28 mei 2025 09:00 tot 12 september 2025 17:00. Je vraagt aan met eHerkenning, minimaal niveau 3 met machtiging RVO-diensten op niveau eH3.
Wie komt in aanmerking voor de TopSector High Tech Vliegtuigmaakindustrie?
Je komt in aanmerking als je met een samenwerkingsverband aanvraagt, niet als individuele partij. Een samenwerkingsverband bestaat uit minimaal twee partijen, waarvan minimaal één een onderneming is. Dit kan een samenwerking zijn tussen bedrijven, of tussen bedrijven en kennisinstellingen (ook hogescholen kunnen meedoen als ze onderzoeks- of ontwikkelactiviteiten inbrengen).
Harde eisen en uitsluitingen:
- Alleen partijen die in Nederland zijn gevestigd, kunnen subsidie ontvangen. Buitenlandse partners (ook uit strategische partnerlanden) kunnen wel deelnemen aan het samenwerkingsverband, maar ontvangen zelf geen TSH-subsidie.
- Geen onderneming in moeilijkheden. Verkeert één van de deelnemende ondernemingen in het samenwerkingsverband in moeilijkheden (volgens de EU-definitie uit de AGVV), dan kan het hele samenwerkingsverband geen subsidie krijgen. Hiervoor moet elke deelnemende onderneming een verklaring 'Geen onderneming in moeilijkheden' ondertekenen.
- Het project moet passen bij één van de vijf inhoudelijke thema's van de regeling: systemen voor alternatieve brandstoffen of voortstuwing, ondersteunende technologie hierbij, lichtgewicht materialen, Maintenance Repair and Overhaul (MRO), of ondersteunende productietechnologie/processen.
- De activiteiten moeten civiel zijn. Technologische ontwikkeling voor defensie of dual-use komt niet in aanmerking; defensiepartijen en hun activiteiten ontvangen geen TSH-subsidie (samenwerking met defensiepartijen kan wel).
- Landside en airside ontwikkelingen (waaronder laad- en tankinfrastructuur) zijn uitgesloten. De subsidie is gericht op het ontwerpen en bouwen van de vliegtuigen zelf.
- Investeringen in infrastructuur zijn geen onderdeel van de regeling (wel kosten van bestaande of nieuwe infrastructuur/demonstratievoertuigen op basis van afschrijving, als onderdeel van het onderzoek).
- Mede-overheden zoals provincies en ROM's vallen af: zij hebben geen R&D-afdelingen en kunnen daardoor geen onderzoeksactiviteiten uitvoeren. Bovendien is het niet mogelijk aan mede-overheden subsidie te verstrekken.
- Het project moet minimaal € 500.000 en maximaal € 4.000.000 aan totale omvang hebben, en elke deelnemer moet minimaal € 125.000 subsidie ontvangen. Kom je met de begroting na controle onder de minimale subsidie per deelnemer of project, dan wordt de aanvraag afgewezen.
- Buitenlandse dochter- of zusterondernemingen kunnen zelf geen subsidie aanvragen. Hun kosten komen alleen in aanmerking als deze boekhoudkundig bij de Nederlandse subsidieaanvrager worden verantwoord, volgens de gangbare boekhoudmethode.
- Onbemand duurzaam vliegen en drones zijn niet uitgesloten en komen wel in aanmerking.
Er geldt geen eis over rechtsvorm, sector-SBI-code of vestigingsvorm anders dan "in Nederland gevestigd". Voor kennisinstellingen zelf geldt geen aparte eis, behalve dat zij onderzoeks- of ontwikkelactiviteiten moeten inbrengen om als deelnemer te tellen.
Waarvoor krijg je subsidie?
De subsidie is bedoeld voor de kosten van onderzoeks- en ontwikkelactiviteiten binnen je project. Het projectplan werkt met werkpakketten, waarbij je per werkpakket één categorie aangeeft: fundamenteel onderzoek, industrieel onderzoek of experimentele ontwikkeling. Binnen één project mag je deze categorieën combineren, mits per werkpakket duidelijk is welk type het is.
Kostensoorten volgens het begrotingsformat:
Personeelskosten (directe loonkosten)
Je registreert per medewerker de functie, het uurtarief en de gewerkte uren; de kosten worden berekend als uren x tarief. Je kiest voor de hele begroting één van drie systematieken:
- Integrale kostensystematiek
- Directe loonkosten plus vaste opslag-systematiek (opslag van 50%)
- Vaste uurtarief-systematiek (vast uurtarief van € 60 per uur)
Projectspecifieke kosten verbruikte materialen
Materialen die specifiek voor het project worden verbruikt. Je berekent dit als hoeveelheid x prijs per hoeveelheid, met een omschrijving van het materiaal.
Projectspecifieke kosten voor gebruik van apparatuur, uitrusting en machines
Dit geldt zowel voor bestaande apparatuur als voor apparatuur die je speciaal voor het project aanschaft. De kosten worden berekend op basis van afschrijving: je geeft aanschafdatum, aanschafwaarde, restwaarde, de jaarlijkse fiscale afschrijving en het gebruikspercentage van de apparatuur voor het project op. Bij bestaande apparatuur worden de kosten toegerekend naar evenredigheid van de tijd dat de apparatuur voor het project wordt gebruikt.
Infrastructuur en demonstratievoertuigen vallen hieronder als ze nodig zijn voor het onderzoek: de kosten hiervan neem je mee op basis van afschrijving. Investeringen in infrastructuur als zodanig zijn echter geen onderdeel van de regeling.
Kosten van aan derden verschuldigde bedragen
Projectspecifieke kosten die je aan derden betaalt, bijvoorbeeld voor uitbesteed werk.
Projectmanagementkosten
Deze komen alleen voor subsidie in aanmerking als ze direct verbonden zijn met de inhoudelijke onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten van het project. Algemene managementkosten die niet direct aan de uitvoering zijn gekoppeld, komen niet in aanmerking.
Wat je hiermee doet: de totale projectkosten per type activiteit (fundamenteel onderzoek, industrieel onderzoek, experimentele ontwikkeling) worden in het begrotingsformat samengevat, waarna per type het bijbehorende subsidiepercentage wordt toegepast om de gevraagde subsidie te berekenen.
Wat niet in aanmerking komt
- Kosten van buitenlandse partners: alleen in Nederland gevestigde deelnemers kunnen subsidie ontvangen. Kosten van niet-Nederlandse partijen komen niet in aanmerking, ook niet als die partij in een strategisch partnerland is gevestigd.
- Kosten van dochter- of zusterondernemingen van de subsidieaanvrager komen alleen in aanmerking als deze kosten boekhoudkundig bij de subsidieaanvrager zelf worden gemaakt (dus in de boekhouding van de aanvrager staan) en volgens de gangbare boekhoudmethode van de onderneming worden doorberekend. Het gaat dan om kosten van derden die intern worden doorberekend.
- Landside en airside ontwikkelingen, waaronder laad- en tankinfrastructuur, zijn uitgesloten.
- Investeringen in infrastructuur zelf zijn geen onderdeel van de regeling (wel het gebruik ervan op basis van afschrijving).
- Projectmanagementkosten die niet direct met de inhoudelijke onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten samenhangen.
- Activiteiten voor defensie of dual-use toepassingen: deze onderdelen van een project ontvangen geen TSH-subsidie, ook al mag je wel met defensiepartijen samenwerken.
Dubbele subsidiëring van dezelfde activiteit (uren of middelen) mag niet. Bij internationale samenwerking waarbij ook een buitenlandse subsidie (zoals de Duitse LuFo) wordt ontvangen, geldt bovendien de Europese staatssteunregel dat één activiteit niet boven het toegestane subsidiepercentage voor dat type onderzoek mag uitkomen (bijvoorbeeld: industrieel onderzoek mag in totaal niet boven de 50% gesubsidieerd worden, ook niet met een optelsom van twee subsidies).
Hoeveel subsidie krijg je?
De subsidie kent meerdere lagen: een bedrag per deelnemer, een bedrag per project en een subsidiepercentage per type onderzoek.
Per deelnemer en per project
- Minimaal € 125.000 per deelnemer aan het samenwerkingsverband (of per deelnemer aan een internationaal TSH-samenwerkingsverband dat in Nederland is gevestigd).
- Het project als geheel krijgt minimaal € 500.000 en maximaal € 4.000.000 subsidie.
- Het totale budget voor deze openstellingsronde is € 11.000.000.
Subsidiepercentage per type onderzoek
- Fundamenteel onderzoek: 100% van de subsidiabele kosten.
- Industrieel onderzoek: 50% van de subsidiabele kosten.
- Experimentele ontwikkeling: 25% van de subsidiabele kosten.
Deze percentages kunnen omhoog met een top-up voor kleinere ondernemingen:
- Middelgrote ondernemingen krijgen een top-up van 10%.
- Kleine ondernemingen (kleinbedrijf) krijgen een top-up van 20%.
Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen onderzoeksorganisaties (zoals NLR) en bedrijven wat betreft deze percentages.
Let op de praktische grenzen: het loket adviseert niet de ondergrens (€ 500.000 per project, € 125.000 per deelnemer) op te zoeken, omdat een project na controle van de begroting onder de minimale subsidie kan komen en dan wordt afgewezen. Ook wordt afgeraden de bovengrens (€ 4.000.000 per project) op te zoeken, omdat dan met het totale budget van € 11.000.000 maximaal 2 van dat soort projecten gehonoreerd kunnen worden.
Er is geen voorgeschreven verdeling tussen kostenposten (bijvoorbeeld een maximum op personeelskosten): de totale maximale subsidie per project is bepalend, niet de verdeling ernaar.
Buitenlandse partners in het samenwerkingsverband ontvangen zelf geen TSH-subsidie, ook niet als hun kosten in het project worden meegenomen; alleen in Nederland gevestigde deelnemers krijgen subsidie uitgekeerd.
Rondes en deadlines
| Ronde | Opent | Sluit | Budget | Verdeling |
|---|---|---|---|---|
| 2025 | 28 mei 2025 | 12 sep 2025 | € 11 mln | Tender (rangschikking na sluiting) |
| Openstelling | - | 12 sep 2025 | - | - |
Wat zijn de voorwaarden van de TopSector High Tech Vliegtuigmaakindustrie?
Hier val je op af
Waarop wordt beoordeeld
- De TSH Vliegtuigmaakindustrie is een tender. Na de sluitingsdatum worden alle aanvragen die aan de voorwaarden voldoen, gerangschikt op basis van zes criteria. De volgorde van indiening heeft geen invloed op de beoordeling; het gaat om kwaliteit, niet om snelheid. Elk criterium weegt even zwaar en wordt gescoord op een schaal van 1 tot 5. Om voor rangschikking in aanmerking te komen, moet je op elk criterium minimaal een score van 3 punten behalen. De zes criteria zijn:
- Bijdrage aan de doelstelling van de subsidie. In hoeverre draagt het project bij aan verduurzaming van de luchtvaart en aan de positionering van de Nederlandse vliegtuigmaakindustrie in de supply chains van OEM's, en past het bij één van de vijf genoemde thema's.
- Slaagkans van de innovatie in de internationale markt. Hoe groot is de kans dat de innovatie internationaal succesvol wordt, gelet op internationale marktontwikkelingen en de positie van Nederland daarin.
- Bijdrage aan de Nederlandse economie. Wanneer verwacht je dat Nederlandse bedrijven de resultaten kunnen vermarkten, hoe groot is het verwachte marktaandeel en wat is de impact op omzet en arbeidsplaatsen voor Nederlandse bedrijvigheid.
- Versterking van de positie van Nederlandse partijen in strategische partnerlanden. In hoeverre draagt het project bij aan de positionering van de Nederlandse vliegtuigmaakindustrie in landen waarmee Nederland strategisch samenwerkt op luchtvaartgebied (Brazilië, Canada, EU-landen, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten).
- Kwaliteit van het project. Dit blijkt uit de uitwerking van aanpak en methodiek, de omgang met risico's, de uitvoerbaarheid, de samenstelling van het samenwerkingsverband en de deelnemende partijen, en de mate waarin de beschikbare middelen effectief en efficiënt worden ingezet.
- Bijdrage aan de klimaatdoelstellingen. In hoeverre draagt het project bij aan de doelstellingen uit het Klimaatakkoord voor 2030 en aan de duurzame luchtvaarttafel.
Wat je moet doen na toekenning
- Na een positieve beschikking gelden de volgende verplichtingen, waarvan de details in de beschikking zelf staan:
- Je moet een heldere en eenvoudige projectadministratie voeren.
- Je rapporteert eenmaal per jaar over de voortgang van je project, op data die in de beschikking staan.
- Er vindt jaarlijks een voortgangsgesprek plaats.
- Wijzigingen in project, uitvoering of organisatie moet je op tijd doorgeven; voor de meeste wijzigingen heb je vooraf toestemming nodig. Geef je een wijziging niet op tijd door, dan loop je het risico dat je geen subsidie krijgt voor de gewijzigde projectdelen of voor het hele project.
- Bij afronding van het project vraag je binnen 13 weken na afronding vaststelling van de subsidie aan.
- Is je subsidie € 125.000 of meer, dan voeg je bij de vaststelling naast een eindrapportage ook een controleverklaring van een accountant toe.
- Wil je eerder vaststellen omdat het project eerder klaar is, dien dan eerst een wijzigingsverzoek in om de einddatum naar voren te halen; pas na goedkeuring hiervan kun je vaststelling aanvragen.
- Bij internationale samenwerking met subsidie uit meerdere landen: je moet zorgen dat één activiteit niet dubbel wordt gesubsidieerd (hiervoor onderteken je een verklaring bij de aanvraag) en dat je voldoet aan de Europese staatssteunregels rond gecombineerde subsidiepercentages.
- Maak duidelijke afspraken over intellectueel eigendom en het gebruik van gezamenlijk ontwikkelde kennis (octrooien, licenties, publicaties); dit werk je uit in het projectplan.
Let op: een internationaal TSH-samenwerkingsverband (met een partner uit een strategisch partnerland die als volwaardige partner meedoet, de samenwerkingsovereenkomst tekent en actief betrokken is) scoort hoger op meerdere criteria, waaronder projectkwaliteit, internationale positionering en bijdrage aan de doelstelling. Werkgelegenheid ("de sociale paragraaf") is expliciet geen onderdeel van de beoordeling.
Wat niet expliciet is aangegeven
Hoe vraag je de TopSector High Tech Vliegtuigmaakindustrie aan?
De TSH Vliegtuigmaakindustrie is op dit moment tijdelijk gesloten. De laatste ronde liep van woensdag 28 mei 2025 09:00 tot vrijdag 12 september 2025 17:00.
Stap 1: Voorbereiding
Je kunt alleen als samenwerkingsverband aanvragen, met minimaal één onderneming erin. Zorg dat je ruim voor de sluitingsdatum eHerkenning niveau 3 met machtiging RVO-diensten op niveau eH3 hebt aangevraagd, want dit heb je nodig om in te loggen en aan te vragen.
Stap 2: Documenten opstellen
Bij je aanvraag stuur je de volgende verplichte bijlagen mee:
- Projectplan (verplicht Word-format "Format Projectplan TSH Vliegtuigmaakindustrie 2025"). Hierin beschrijf je onder meer: een openbare samenvatting (maximaal ¾ pagina), gegevens van de aanvrager en alle deelnemers, een projectomschrijving met doel en activiteiten per werkpakket (met per werkpakket één categorie: fundamenteel onderzoek, industrieel onderzoek of experimentele ontwikkeling), de verwachte eindresultaten, een toelichting op de begroting en financiering, en een onderbouwing per rangschikkingscriterium. Gebruik lettertype Verdana, puntgrootte 9, regelafstand enkel. De aanbevolen omvang is maximaal 20 pagina's. Je levert het projectplan als Word-document (dat RVO voor de beoordeling gebruikt) én als PDF aan.
- Begroting (verplicht Excel-format "Format Begroting TSH Vliegtuigmaakindustrie 2025"). Hierin vul je eerst de basisgegevens en gegevens per deelnemer in, kiest je een kostensystematiek (integrale kostensystematiek, directe loonkosten plus vaste opslag van 50%, of vast uurtarief van € 60), en werk je de begroting uit per werkpakket, deelnemer en jaar, met een overzicht van totale projectkosten en gevraagde subsidie per type activiteit.
- Verklaring 'Geen onderneming in moeilijkheden' voor elke onderneming die meedoet in het samenwerkingsverband. Je vult eerst het beslisschema in (met vragen en berekeningen over eigen vermogen, en bij grote ondernemingen twee extra berekeningen) en ondertekent daarna de verklaring. Doe dit ruimschoots voor je aanvraag indient. Kwalificeert je onderneming toch als onderneming in moeilijkheden, neem dan contact op via tsh@rvo.nl; in sommige gevallen kun je nog een wijziging doorvoeren om buiten die kwalificatie te vallen.
Optioneel kun je aanvullende bijlagen toevoegen zoals support letters of letters of intent, maar deze mogen alleen verdiepen wat al in het projectplan staat en geen nieuwe informatie introduceren die niet in het projectplan zelf is genoemd.
Stap 3: Indienen
Je dient de aanvraag in via het RVO eLoket, met eHerkenning. Je mag de aanvraag zowel in het Engels als in het Nederlands indienen. Doe je mee met meerdere aanvragen in dezelfde ronde, dan moet je aantonen dat je organisatie voldoende financiële middelen en capaciteit heeft als meerdere of alle aanvragen worden gehonoreerd.
Machtigen van een penvoerder of intermediair
Wil je een penvoerder of intermediair machtigen om namens het samenwerkingsverband te handelen, dan kan dat via de webformulieren op de loketpagina ("Penvoerder machtigen" en "Intermediair machtigen").
Verdeling: Tender (rangschikking na sluiting). Een sterke, complete aanvraag maakt het verschil.
Wat gebeurt er na je aanvraag?
Wie beoordeelt en hoe lang duurt het
De TSH Vliegtuigmaakindustrie is een tender. Na de sluitingsdatum (12 september 2025 17:00 voor deze ronde) beoordeelt RVO je aanvraag aan de hand van de zes rangschikkingscriteria; een vakjury heeft bij eerdere rondes de geselecteerde projecten beoordeeld op hun bijdrage aan duurzame luchtvaartinnovatie en internationale samenwerking. De volgorde van indiening speelt geen rol in de beoordeling.
Je ontvangt binnen 13 weken na de sluitingsdatum een subsidiebeschikking met de beoordeling van je project. Voor deze ronde is het streven om de beschikkingen half december te versturen.
Uitbetaling
Bij een positief besluit bevat de beschikking ook de details over de uitbetaling van de subsidie en de verplichtingen die daarbij horen.
Verplichtingen tijdens de looptijd
- Je houdt een heldere en eenvoudige projectadministratie bij.
- Je rapporteert eenmaal per jaar over de voortgang van je project. De precieze rapportagedata staan in je beschikking.
- Er is jaarlijks een voortgangsgesprek.
- Wijzigingen in het project, de uitvoering of de organisatie moet je altijd op tijd melden. Voor de meeste wijzigingen heb je vooraf toestemming nodig. Meld je een wijziging te laat, dan loop je het risico dat je geen subsidie krijgt voor de gewijzigde projectdelen, of zelfs voor het hele project.
- Voortgang en wijzigingen geef je door via de knop "Aanvraag beheren" (voor aanvragen vanaf 2023) of via webformulieren (voor aanvragen uit 2021).
- Bij samenwerking met internationale subsidiepartners (zoals de Duitse LuFo-regeling) kunnen wijzigingen mogelijk door beide landen moeten worden goedgekeurd, en kunnen rapportageverplichtingen, uitbetalingswijze en projectduur per land verschillen. Beschrijf in zo'n geval in het projectvoorstel hoe hiermee wordt omgegaan en wat de gevolgen zijn als de buitenlandse partij geen subsidie (meer) ontvangt.
Vaststelling na afronding
Heb je het project afgerond, dan moet je binnen 13 weken na afronding vaststelling van je subsidie aanvragen. Bij een subsidie van € 125.000 of meer voeg je naast een eindrapportage ook een door een accountant afgegeven controleverklaring toe. Wil je eerder vaststellen omdat het project eerder is afgerond, dien dan eerst een wijzigingsverzoek in om de einddatum naar voren te halen; zodra dat is goedgekeurd, kun je vaststelling aanvragen. Bij het vaststellingsformulier voeg je een eindrapportage over het gehele project toe.
Voor aanvragen vanaf 2023 vraag je vaststelling digitaal aan via "Aanvraag beheren"; voor aanvragen uit 2021 gebruik je het webformulier "Vaststelling aanvragen".
Welke documenten heb je nodig?
Het loket publiceert 3 documenten bij deze regeling, waarvan er 2 verplicht zijn bij je aanvraag. Je kunt ze hier rechtstreeks downloaden.
- Format Projectplan TSH Vliegtuigmaakindustrie 2025 Word document | 54.49 KBDownloadWord · 4 pagina'sVerplicht
Het verplichte format voor het projectplan waarin je project, doelen, activiteiten, werkpakketten en rangschikkingscriteria beschrijft als bijlage bij je aanvraag.
- Format Begroting TSH Vliegtuigmaakindustrie 2025 Excel document | 144.03 KBDownloadExcel · 1 paginaVerplicht
Het verplichte Excel-format voor de projectbegroting waarin je per deelnemer en werkpakket de kosten en gevraagde subsidie onderbouwt als bijlage bij je aanvraag.
- TSH Vliegtuigmaakindustrie: Veelgestelde vragen 14 mei 2025 v3 PDF document | 124.17 KBDownloadPDF · 3 pagina'sAanbevolen
Een pdf met vragen en antwoorden uit de informatiebijeenkomst van 14 mei 2025, die je gebruikt om de voorwaarden van de regeling beter te begrijpen bij het voorbereiden van je aanvraag.
Veelgestelde vragen over de TopSector High Tech Vliegtuigmaakindustrie
Wat is het doel van de TSH Vliegtuigmaakindustrie regeling?
De regeling stimuleert onderzoeks- en ontwikkelprojecten die bijdragen aan de verduurzaming van de luchtvaart. De projecten komen daarmee ook ten goede aan de positionering van de Nederlandse vliegtuigmaakindustrie in de productieketens van OEM's. Alle type vliegtuigen komen voor subsidie in aanmerking, inclusief Advanced Air Mobility, voor zover dit overeenkomt met de doelstelling van de regeling.
Hoeveel subsidie kan ik krijgen en wat is het totale budget?
De subsidie bedraagt minimaal € 125.000 per deelnemer aan het samenwerkingsverband, en minimaal € 500.000 en maximaal € 4.000.000 per onderzoeksproject. Het totaalbudget voor deze openstellingsronde is € 11 miljoen.
Wie kan een aanvraag indienen?
Je kunt alleen als samenwerkingsverband een aanvraag indienen. In een samenwerkingsverband moet altijd minimaal 1 onderneming vertegenwoordigd zijn. De doelgroep zijn samenwerkingsverbanden tussen bedrijven, of bedrijven en kennisinstellingen.
Welke bijlagen moet ik meesturen met mijn aanvraag?
Je stuurt een projectplan (Word), een begroting (Excel) en voor alle bedrijven die meedoen in het samenwerkingsverband een verklaring 'Geen onderneming in moeilijkheden' mee.
Wat is een verklaring 'Geen onderneming in moeilijkheden' en waarom is die nodig?
Dit is een verklaring die aantoont dat een onderneming niet in moeilijkheden verkeert volgens de Europese Commissie regels. Je kunt geen subsidie krijgen als je onderneming, of een deelnemende onderneming in het samenwerkingsverband, in moeilijkheden verkeert. De verklaring is daarom verplicht voor elke onderneming in het samenwerkingsverband.
Hoe controleer ik of mijn onderneming in moeilijkheden verkeert?
Je controleert de situatie met het beslisschema. Je beantwoordt een aantal vragen en maakt een aantal berekeningen, en ondertekent daarna de verklaring. Doe dit ruimschoots voordat je je aanvraag indient. Kwalificeert je onderneming als onderneming in moeilijkheden, neem dan contact op via tsh@rvo.nl.
Met welk inlogmiddel moet ik de aanvraag indienen?
Je logt in met eHerkenning. Voor je aanvraag heb je minimaal niveau 3 met machtiging RVO-diensten op niveau eH3 nodig.
Hoe wordt mijn aanvraag beoordeeld?
De TSH Vliegtuigmaakindustrie is een tender. Bij een tender wordt je aanvraag na de sluitingsdatum beoordeeld aan de hand van de rangschikkingscriteria. De volgorde van indiening heeft geen enkele invloed op de beoordeling.
Wanneer krijg ik een besluit op mijn aanvraag?
Je ontvangt binnen 13 weken na de sluitingsdatum een subsidiebeschikking met de beoordeling van je project.
Hoe vaak moet ik rapporteren over de voortgang van mijn project?
Je rapporteert eenmaal per jaar over de voortgang van je project. De data waarop je moet rapporteren, staan in de beschikking. Daarnaast vindt er jaarlijks een voortgangsgesprek plaats.
Wat moet ik doen als mijn project, de uitvoering of organisatie wijzigt?
Geef wijzigingen altijd op tijd aan RVO door. Voor de meeste wijzigingen heb je toestemming nodig. Als je de wijziging niet op tijd doorgeeft, loop je het risico dat je geen subsidie ontvangt voor de gewijzigde projectdelen, of zelfs voor het hele project.
Binnen welke termijn moet ik vaststelling van mijn subsidie aanvragen na afronding van het project?
Je aanvraag voor vaststelling moet binnen 13 weken na afronding van je project zijn aangevraagd.
Moet ik een controleverklaring van een accountant bijvoegen bij de vaststelling?
Als je subsidie € 125.000 of meer bedraagt, moet je naast een eindrapportage ook een door een accountant afgegeven controleverklaring bijvoegen.
Wat moet ik doen als ik mijn project eerder wil afronden en vervroegd wil laten vaststellen?
Dien eerst een wijzigingsverzoek in om de einddatum van je project naar voren te halen. Zodra deze wijziging is goedgekeurd, kun je vaststelling van je subsidie aanvragen, waarbij je bij het aanvraagformulier een eindrapportage over het gehele project toevoegt.
Hoe verhouden fundamenteel onderzoek, industrieel onderzoek en experimentele ontwikkeling zich tot TRL-niveaus?
De definities voor de 3 typen onderzoek zijn te vinden in de AGVV en hebben een ander uitgangspunt dan de TRL-niveaus, waardoor ze niet eenduidig te vergelijken zijn. Vaak passen lagere TRL-niveaus beter bij fundamenteel onderzoek en hogere TRL-niveaus bij experimentele ontwikkeling.
Welke subsidiepercentages gelden voor de verschillende typen onderzoek?
De subsidie hangt af van het type onderzoek: fundamenteel onderzoek 100%, industrieel onderzoek 50% en experimentele ontwikkeling 25%. Daarnaast is er een top-up mogelijk van 10% voor middelgrote ondernemingen en 20% voor het kleinbedrijf.
Kan binnen één project een combinatie van de drie typen onderzoek plaatsvinden?
Ja, binnen één project kan een combinatie van fundamenteel onderzoek, industrieel onderzoek en experimentele ontwikkeling plaatsvinden. Je moet wel per werkpakket één type aangeven, waarbij meerdere werkpakketten met elk een eigen type onderzoek mogelijk zijn.
Komen investeringen in infrastructuur en demonstratievoertuigen in aanmerking voor subsidie?
Investeringen in infrastructuur zijn geen onderdeel van deze regeling. Als infrastructuur of demonstratievoertuigen nodig zijn voor het project, kun je binnen een project de kosten daarvan wel meenemen op basis van afschrijving.
Mogen buitenlandse partners subsidie aanvragen?
Deelname aan een samenwerkingsverband staat open voor ondernemers of onderzoeksorganisaties gevestigd in een strategisch partnerland, maar deze niet-Nederlandse partijen kunnen geen subsidie ontvangen via deze regeling. Alleen partijen gevestigd in Nederland kunnen subsidie aanvragen.
Komen kosten van een buitenlandse dochter- of zusteronderneming in aanmerking voor subsidie?
Kosten van een dochter/zuster onderneming komen alleen in aanmerking als die kosten boekhoudkundig worden gemaakt bij de subsidieaanvrager en volgens de gangbare boekhoudmethode worden doorberekend. Belangrijk is dat de activiteiten bijdragen aan de Nederlandse economie of Nederlandse belangen.
Komen kosten voor projectmanagement in aanmerking voor subsidie?
Alleen kosten die direct verbonden zijn met de uitvoering van het project komen in aanmerking. Je kunt dus alleen subsidie krijgen voor projectmanagementkosten als deze direct met de inhoudelijke onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten verbonden zijn.
Kan een hogeschool deelnemen aan een consortium?
Ja, ook hogescholen kunnen deel uitmaken van consortia die subsidie aanvragen, als ze onderzoeks- of ontwikkelingsactiviteiten inbrengen.
Is werkgelegenheid onderdeel van de beoordeling?
Nee, TSH Vliegtuigmaakindustrie is geen werkgelegenheidsregeling en dit is dan ook geen onderdeel van de beoordeling.
Mag ik mijn aanvraag in het Engels indienen?
Ja, je mag de aanvraag zowel in het Engels als in het Nederlands indienen.
Is er een maximum voor personeelskosten binnen het project?
Er is geen verdeling tussen de verschillende kostenposten voorgeschreven. De totale maximale subsidie voor het project is € 4.000.000.
Komen provincies en ROM's in aanmerking voor subsidie?
Nee, aangezien provincies en ROM's geen R&D-afdelingen hebben, doen zij geen onderzoeksactiviteiten en komen zij niet voor subsidie in aanmerking. Bovendien is het niet mogelijk om aan mede-overheden subsidie te verstrekken. Zij kunnen wel deelnemen aan het consortium zonder subsidie, wat wordt meegenomen bij de beoordeling van het criterium 'economische impact'.
Is het mogelijk om met meer dan één aanvraag per ronde mee te doen?
Ja, dat is mogelijk. Wel moet uit je aanvraag blijken dat je organisatie voldoende financiële middelen en capaciteit beschikbaar heeft in de betreffende projectperiode als meerdere aanvragen worden gehonoreerd.
Komen onbemande vliegtuigen en drones in aanmerking voor subsidie?
De regeling sluit onbemand duurzaam vliegen en drones niet uit.
Komen landside en airside ontwikkelingen in aanmerking voor subsidie?
Nee, de subsidie is gericht op het ontwerpen en bouwen van de vliegtuigen zelf. Landside en airside ontwikkelingen, waaronder ook laad- en tankinfrastructuur, zijn uitgesloten.
Komen technologische ontwikkelingen voor defensie of dual-use in aanmerking voor subsidie?
Nee, de TSH-subsidie is gericht op civiele ontwikkeling. Bij dual-use technologie is samenwerking met defensiepartijen wel mogelijk, maar die partijen en activiteiten ontvangen geen TSH-subsidie.
Mag een buitenlandse partij meedoen in mijn project?
Ja, een buitenlandse partij kan meedoen als partner in een samenwerkingsverband (waarbij ze eigen activiteiten financieren), via een uitbesteding, of via een letter of intent of ander niet-betaald inhoudelijk advies. Buitenlandse partners kunnen echter geen subsidie ontvangen onder de TSH-regeling, maar mogen wel gebruikmaken van andere subsidiemogelijkheden zoals nationale regelingen.
Wat is het voordeel van een 'Internationaal TSH Vliegtuigmaakindustrie-samenwerkingsverband'?
Als een buitenlands bedrijf uit een strategisch partnerland meedoet als partner, is dat een teken van vertrouwen in de technologie en de overige projectpartners, met een grotere kans op nauwere samenwerking. Hierdoor scoort een dergelijk samenwerkingsverband hoger bij meerdere toetsingscriteria, zoals projectkwaliteit, internationale positionering en bijdrage aan de doelstelling.
Kan een TSH-project subsidie ontvangen uit meerdere landen?
Ja, dit kan bijvoorbeeld als er een Internationaal TSH-samenwerkingsverband is waarin Nederlandse partijen subsidie krijgen vanuit TSH en een buitenlandse partij subsidie krijgt vanuit een nationale regeling, zoals de Duitse LuFo-regeling. Wel geldt dat één activiteit niet twee keer gesubsidieerd mag worden en partijen moeten voldoen aan de staatssteunregels.
Wat is de samenhang tussen de Nederlandse TSH-regeling en de Duitse LuFo-regeling?
De regelingen staan los van elkaar en hebben verschillende sluitingsdata; er is geen sprake van een Eureka- of Eurostars-type samenwerking. De LuFo sloot op 4 juni 2025 en de TSH sluit op 12 september 2025, waarbij de DLR vraagt om vóór 31 oktober 2025 informatie te verstrekken over subsidiekansen van TSH-projecten.
Op basis van welke criteria wordt mijn project gerangschikt?
Je project wordt gerangschikt op basis van zes criteria: bijdrage aan de doelstelling van de subsidie, slaagkans van de innovatie in de internationale markt, bijdrage aan de Nederlandse economie, versterking van de positie van Nederlandse partijen in strategische partnerlanden, kwaliteit van het project, en bijdrage aan de klimaatdoelstellingen. Ieder criterium weegt even zwaar en krijgt een score van 1 tot 5, waarbij een minimale score van 3 punten per criterium noodzakelijk is.
Vraag het dossier
Stel een vraag over TopSector High Tech Vliegtuigmaakindustrie. Het antwoord komt uitsluitend uit de documenten van het loket zelf, met de vindplaats erbij. Staat het er niet in, dan zegt de chat dat.
Waar komt deze informatie vandaan?
- TSH Vliegtuigmaakindustriervo.nl · gecontroleerd 3 aug 2026
Deze pagina is samengesteld uit de officiële publicaties van Ministerie van Economische Zaken. Controleer de definitieve voorwaarden altijd bij het loket zelf.