Uitvoeringsregeling subsidie restauratie rijksmonumenten Noord-Holland 2025

Je krijgt maximaal 50% van de subsidiabele kosten, tot maximaal € 500.000 per openstellingsperiode. Bij rangschikking op een prioriteitenlijst kan het toegekende percentage lager uitvallen dan 50%, afhankelijk van waar je op die lijst terechtkomt. In totaal is er in 2026 € 4.599.000 beschikbaar (het subsidieplafond).

Je vraagt aan via het Subsidieportaal van de provincie (inloggen met eHerkenning niveau EH2+ of DigiD) of per post/aan de balie in Haarlem. Aanvragen kan van 29 april 2026, 9.00 uur tot en met 1 juli 2026, 17.00 uur. Je moet eerst alle verplichte bijlagen klaarzetten: onder meer een inspectierapport, bouwtekeningen, foto's, een begroting volgens het verplichte format, en (als je project vergunningplichtig is) een onherroepelijke omgevingsvergunning.

Let op: dit is een tenderregeling. Alle aanvragen die binnen de openstellingsperiode binnenkomen, worden na sluiting gezamenlijk beoordeeld en gerangschikt op basis van criteria uit de uitvoeringsregeling. Wie het hoogst scoort, krijgt subsidie; wie lager scoort, valt af zodra het subsidieplafond is bereikt. Volgorde van binnenkomst speelt dus geen rol, kwaliteit van de aanvraag wel.

Je hoort uiterlijk de eerste week van december 2026 of je subsidie krijgt.

De provincie subsidieert alleen de restauratie van een rijksmonument in Noord-Holland dat voor het publiek toegankelijk is (of dat na restauratie wordt). Dat betekent concreet: minimaal 25% van het vloeroppervlak of de bijbehorende monumentale groenaanleg moet minstens 24 dagen per jaar open zijn voor publiek. Voor molens geldt een lichtere eis: minimaal 25% van het vloeroppervlak, minstens 4 dagen per jaar. Toegang moet openstaan voor iedereen die wil, niet alleen op uitnodiging of voor een besloten groep (leden van een parochie of kerkelijke gemeente telt bijvoorbeeld niet).

Je valt af als een van deze weigeringsgronden geldt:

• De activiteit is financieel niet haalbaar (je begroting sluit niet of de financiering is niet gedekt).
• Je vraagt subsidie aan voor klinkend erfgoed (orgels, luidklokken, beiaarden, uurwerken) of een molen, maar levert geen berekening en positief advies van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed over het plan van aanpak aan.
• De omgevingsvergunning die je nodig hebt, is bij sluiting van de indieningstermijn (1 juli 2026, 17.00 uur) nog niet onherroepelijk.
• Dezelfde activiteit is in de afgelopen 10 jaar al door de provincie gesubsidieerd (uitzondering: subsidie op grond van de Uitvoeringsregeling subsidie historische windmolens Noord-Holland).
• Gedeputeerde Staten oordelen dat de publiekstoegankelijkheid voor minstens tien jaar onvoldoende gewaarborgd is.
• De subsidiabele kosten zijn te laag. Voor monumenten in de hoofdcategorie 'Religieuze gebouwen', 'Kastelen, landhuizen en parken', of de subcategorie 'Begraafplaats en begraafplaatsonderdelen', 'Boerderijen' of 'Industrie- en poldermolens' geldt een minimum van € 35.000. Voor alle andere categorieën geldt een minimum van € 100.000.

Andere harde eisen: je project mag niet al voltooid zijn vóór 2 juli 2026, anders wordt je aanvraag niet in behandeling genomen. Ook moet je aannemelijk maken dat je binnen twaalf maanden na ontvangst van de subsidiebeschikking opdracht geeft voor de werkzaamheden.

Is jouw monument ingeschreven onder de hoofdcategorie 'Woningen en woningbouwcomplexen', dan moet je met een toelichting, tekening en berekening aantonen dat niet meer dan 50% van het monument voor bewoning wordt gebruikt.

Gaat het om een katholiek gebouw, dan is een bisschoppelijke instemmingsverklaring verplicht.

Let op de gewijzigde 'Vergunningcheck': als je project vergunningsvrij is, heb je een brief of e-mail van het bevoegd gezag (meestal de gemeente) nodig waarin dat staat. Een simpele check via het Omgevingsloket is niet meer voldoende.

Het verplichte begrotingsformat (Format begroting Rijksmonumenten 2026) onderscheidt directe kostenposten en niet-directe kosten. Per kostenpost geldt een eigen regel over wat wel en niet subsidiabel is:

Directe kosten (kostenposten, tabblad 1):

• Bouwplaatsvoorzieningen (inzet groot materieel), stut- en sloopwerk (kosten voor saneren/verwijderen van asbest zijn niet subsidiabel), grondwerken, buitenriolering en drainage, terreinverhardingen, beplanting op archeologische monumenten, terreininrichting (uitgezonderd groene monumenten), funderingspalen en damwanden.
• Betonwerk: vervanging is alleen subsidiabel als herstel niet mogelijk is.
• Metselwerk: kosten voor impregneren van gevelmetselwerk zijn niet subsidiabel.
• Ruwbouwtimmerwerk: gedeeltelijke of gehele vervanging van houten funderingsconstructies is subsidiabel als herstel niet mogelijk is.
• Metaalconstructiewerk: kosten voor brandwerende voorzieningen zijn niet subsidiabel.
• Monumentale bouwkundige kanaalelementen, kozijnen/ramen/deuren: kosten van extra veiligheidsvoorzieningen en periodiek onderhoud (nalopen en smeren van hang- en sluitwerk) zijn niet subsidiabel.
• Monumentale systeembekledingen, trappen en balustraden, dakbedekkingen.
• Beglazing: isolerende beglazing en periodiek ramen wassen zijn niet subsidiabel.
• Natuur- en kunststeen: impregneren is niet subsidiabel.
• Voegvulling: PUR-schuim, kit en dergelijke zijn niet subsidiabel.
• Na-isolatie: subsidiabel voor zover het instandhouding van historisch isolatiemateriaal of isolatie van een monumentale waterinstallatie betreft.
• Monumentale gevelschermen, stukadoorwerk (voor de in de leidraad genoemde monumentale onderdelen), tegelwerk, dekvloeren en vloersystemen, metaal- en kunststofwerk, plafond- en wandsystemen.
• Afbouwtimmerwerk binnen/buiten en decoratieve elementen: preventieve behandeling tegen houtaantasters is niet subsidiabel.
• Schilderwerk: periodiek wassen/reinigen is niet subsidiabel.
• Binneninrichting: alleen instandhouding van interieurs/interieurelementen die hecht met het monument verbonden zijn.
• Behangwerk, vloerbedekking, stoffering, hemelwaterafvoeren, dakgoten, binnenriolering (instandhouding).
• Waterinstallaties en sanitair: alleen instandhouding, nieuwe aanleg is niet subsidiabel.
• Brandbestrijdingsinstallaties: instandhouding, aanleg en onderhoud subsidiabel, maar kosten voor het verkrijgen/behouden van een gebruiksvergunning niet.
• Gasinstallaties en verwarmingsinstallaties: alleen instandhouding, nieuwe aanleg niet subsidiabel.
• Perslucht- en vacuüminstallaties, koelinstallaties (monumentaal).
• Ventilatie- en luchtbehandelingsinstallaties: aanleg is normaliter niet subsidiabel, tenzij GS in uitzonderlijke gevallen adviseren dat dit bouwfysisch noodzakelijk is.
• Elektrotechnische installaties: vervanging of aanleg van leidingen/bedrading is niet subsidiabel.
• Bliksemafleidingsinstallaties: aanleg en onderhoud subsidiabel, overspanningsbeveiliging niet.
• Communicatie- en beveiligingsinstallaties (instandhouding).
• Brandmeldinstallaties en inbraakbeveiligingsinstallaties: aanleg/onderhoud alleen in uitzonderlijke gevallen na advies van GS subsidiabel; kosten voor doormelding aan meldkamer (abonnement, lijnhuur) nooit.
• Gebouwenbeheersystemen: alleen in uitzonderlijke gevallen na advies GS.
• Liftinstallaties, roltrappen/rolpaden, hef- en hijsinstallaties, goederentransport- en distributiesystemen: nieuwe aanleg is in alle gevallen niet subsidiabel.
• Gevelonderhoudinstallaties/ARBO-voorzieningen, werktuigbouwkundige installaties: later toegevoegde installaties zijn niet subsidiabel, tenzij expliciet opgenomen in de registeromschrijving van het monument.
• Klinkende onderdelen (luidklokken, beiaarden, orgels, uurwerken): alleen subsidiabel als expliciet opgenomen in de registeromschrijving. Per onderdeel gelden aparte uitsluitingen, bijvoorbeeld bij luidklokken zijn vervanging van klepel door moderne uitvoering of vervanging door een nieuwe klok niet subsidiabel; bij orgels zijn wijziging van klankgeving en herstel door onoordeelkundig stemwerk niet subsidiabel; bij uurwerken zijn ombouw naar elektrisch uurwerk en werkzaamheden aan moederklokken niet subsidiabel.
• Groene monumenten: raadpleeg hiervoor de leidraad.

Niet-directe kosten (tabblad 2), met maximumpercentages:

• Algemene bouwplaatskosten: max. 9%.
• Algemene bedrijfskosten: max. 7%.
• Winst en risico: max. 3%.
• Coördinatievergoeding voor apart aanbestede werkzaamheden: max. 3%.
• Onvoorzien: max. 5%.
• Legeskosten omgevingsvergunning: max. 1,5%.
• CAR-verzekering: max. 0,4%.
• Kosten voor opstellen restauratieplan en voor planbegeleiding (architect/bouwkundige/groenbeheerder): maximaal het percentage uit de Leidraad.
• Specifieke onderzoekskosten (bijvoorbeeld kleurhistorisch onderzoek) en kosten van een constructeur voor het doorrekenen van die onderzoeken.
• BTW: 21%, apart op te voeren als je deze niet kunt verrekenen of compenseren.

Belangrijk: kosten voor verduurzamingsmaatregelen zijn expliciet niet subsidiabel, ook niet als die maatregelen in combinatie met de restauratie worden uitgevoerd en meetellen voor extra punten bij de beoordeling.

Is het subsidieplafond in zicht en moeten aanvragen gerangschikt worden op een prioriteitenlijst, dan verandert dit: het subsidiepercentage wordt dan gelijk aan het percentage waarmee jouw aanvraag op de prioriteitenlijst wordt gerangschikt. Dat kan dus lager uitvallen dan 50%. De rangschikkingscriteria zelf staan in artikel 7 van de uitvoeringsregeling, en gaan onder meer over de beoordelingscriteria die in de sectie 'Voorwaarden' staan.

Er geldt een minimumgrens aan subsidiabele kosten voordat je überhaupt voor subsidie in aanmerking komt:

• Minimaal € 35.000 aan subsidiabele kosten voor monumenten in de hoofdcategorie 'Religieuze gebouwen', 'Kastelen, landhuizen en parken', of de subcategorie 'Begraafplaats en begraafplaatsonderdelen', 'Boerderijen' of 'Industrie- en poldermolens'.
• Minimaal € 100.000 aan subsidiabele kosten voor monumenten in alle overige categorieën.

Voor het totale beschikbare budget geldt: het subsidieplafond voor 2026 is € 4.599.000. Zodra alle aanvragen zijn gerangschikt, ontvangen de hoogst scorende aanvragen subsidie totdat het plafond is bereikt; lager scorende aanvragen worden geweigerd.

Een bijzondere regel: is de toegekende subsidie lager dan € 10.000, dan wordt deze direct vastgesteld en uitbetaald (in plaats van via voorschotten en een aparte vaststelling achteraf).

Voor voorschotten geldt een apart maximum: als de opdracht voor de restauratiewerkzaamheden al is verleend, kun je een voorschot van maximaal 80% van het verleende subsidiebedrag krijgen, uit te betalen in termijnen volgens het kasritme dat je opgeeft.

De kosten van verduurzamingsmaatregelen zelf zijn niet subsidiabel, maar combinatie met restauratie kan wel punten opleveren in de rangschikking (zie de sectie Voorwaarden).

Stap 1: bijlagen gereedmaken Zet eerst alle verplichte bijlagen op je computer klaar, dan pas vul je het aanvraagformulier in. Dit zijn de bijlagen:

• Kopie recent bankafschrift, verplicht als je nog niet eerder of langer dan twee jaar geleden subsidie van de provincie ontving. Naam, adres, woonplaats en rekeningnummer moeten zichtbaar zijn, niet ouder dan drie maanden. Rekeningstand en transacties mag je afdekken.
• Inhoudelijke projectomschrijving, verplicht als er in het aanvraagformulier onvoldoende ruimte is.
• Machtigingsverklaring, alleen verplicht bij aanvragen per post als een gemachtigde/intermediair namens jou indient. Digitaal gebruik je hiervoor de financiële bijlage.
• Instemmingsverklaring, verplicht als jij niet de eigenaar bent. Getekend door de eigenaar van het monument.
• Bisschoppelijke instemmingsverklaring, verplicht bij een katholiek gebouw. Getekend door het bisdom.
• Actueel inspectierapport, verplicht. Niet ouder dan drie jaar, opgesteld door een onafhankelijke deskundige.
• Energiescan, verplicht indien van toepassing (bij verduurzamingsmaatregelen).
• Omgevingsvergunning óf een verklaring van de gemeente dat het werk vergunningsvrij is, verplicht. De vergunning moet onherroepelijk zijn; de verklaring komt van het bevoegd gezag (meestal de gemeente).
• Gegevens/plan over de publiekstoegankelijkheid van het monument voor de komende tien jaar, verplicht.
• Toelichting met tekening en berekening dat niet meer dan 50% van het monument voor bewoning wordt gebruikt, verplicht als het monument onder de hoofdcategorie 'Woningen en woningbouwcomplexen' valt.
• Bouwtekeningen van bestaande en (indien van toepassing) toekomstige situatie van de te restaureren onderdelen, verplicht.
• Overzichts- en detailfoto's, verplicht.
• Berekening en advies restauratieplan van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, verplicht bij industrie- of poldermolens of klinkend erfgoed (orgels, luidklokken, beiaarden, uurwerken).
• Afschrift SIM-beschikking plus berekening, verplicht indien van toepassing.
• Begroting, verplicht.
• Format begroting subsidiabele restauratiekosten (het verplichte Excel-format), verplicht, beide tabbladen invullen en niet als PDF opslaan. Stuur dit ook los per e-mail naar subsidierestauratierijksmonumenten@noord-holland.nl.
• Bewijs financiële dekking, verplicht indien van toepassing (als nog niet alle financiering is toegekend).
• Kasritme, verplicht als er onvoldoende ruimte is op het aanvraagformulier (nodig als je een voorschot wilt).
• Bestek, verplicht indien van toepassing.
• Overig (vrij te gebruiken).

Onvolledige aanvragen kunnen buiten behandeling worden gelaten.

Stap 2: indienen Digitaal: log in op het Subsidieportaal met eHerkenning (niveau EH2+, dienst 'Subsidieportaal') of met DigiD. Ben je intermediair en vraag je namens iemand anders aan, dan is ketenmachtiging verplicht. Bij een eerste keer inloggen maak je een account aan; gegevens uit het KVK-handelsregister worden automatisch ingevuld, de rest vul je zelf aan. Daarna upload je de bijlagen (geen zip-bestanden) en verzend je de aanvraag. Sla je aanvraag tussentijds regelmatig op.

Per post of aan de balie: vul het formulier 'Subsidie aanvragen per post' in op de computer, print het uit en ondertekent het met pen. Je stuurt het samen met alle bijlagen naar Postbus 3007, 2001 DA Haarlem, of levert het af bij Houtplein 33, 2012 DE Haarlem. Nummer de bijlagen zoals aangegeven op het aanvraagformulier. Je krijgt een ontvangstbevestiging; heb je die niet gekregen, neem dan contact op met het Servicepunt, want mogelijk is je aanvraag niet aangekomen.

Het aanvraagformulier zelf (zowel digitaal als per post) vraagt onder meer om: gegevens van de aanvrager (organisatie of particulier), gegevens van een eventuele intermediair, IBAN, rechtsvorm, staatssteunverklaringen, projectgegevens (categorie monument, adres, planning), een globale tijdsplanning, communicatieplan over de subsidie, en een verklaring dat je bekend bent met en je houdt aan de voorwaarden van de uitvoeringsregeling, dat je gegevens naar waarheid hebt verstrekt en dat je niet in surseance van betaling of faillissement verkeert. Dit onderdeel wordt ondertekend door de aanvrager (of gemachtigde intermediair) zelf, met plaats, datum, naam en handtekening.

Je ontvangt uiterlijk de eerste week van december 2026 de beslissing op je aanvraag (de beschikking). Daarin staat ook een termijn waarbinnen je de opdracht voor de werkzaamheden moet verlenen, en een termijn om de restauratie af te ronden.

Uitbetaling en voorschotten:

• Is de toegekende subsidie lager dan € 10.000, dan wordt deze direct vastgesteld en uitbetaald. Er is dan geen apart voorschottraject.
• Is de opdracht voor de werkzaamheden nog niet verleend op het moment dat je een voorschot wilt aanvragen, dan kun je nog geen voorschot krijgen. Dat kan pas zodra de opdracht is verleend (en dat moet binnen twaalf maanden na de subsidieverlening gebeuren). Voor de voorschotaanvraag gebruik je het formulier 'Indienen melding en voortgangsrapportage', samen met het bewijs van de opdrachtverlening.
• Is de opdracht al verleend, dan kan een voorschot maximaal 80% van het verleende subsidiebedrag bedragen, uit te betalen in termijnen. Je geeft hiervoor een kasritme op: per periode van drie maanden vanaf de startdatum van je project, met de verwachte uitgaven en het bijbehorende gevraagde voorschot. De provincie streeft ernaar voorschotten in de eerste twee weken van elke periode uit te betalen.

Verplichtingen tijdens de looptijd:

• Wijzigingen in de uitvoering van de activiteiten moet je tijdig melden. Dit kan gevolgen hebben voor het kasritme van de voorschotten.
• Heb je dit jaar ook subsidie aangevraagd bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, stuur de subsidiebeschikking inclusief bijlagen dan door naar subsidierestauratierijksmonumenten@noord-holland.nl.
• De publiekstoegankelijkheid van het monument moet voor minstens tien jaar gewaarborgd blijven; dit is ook een grond waarop de provincie kan ingrijpen als dit onvoldoende het geval is.
• Na afronding van het project volgt een eindverantwoording. Hierover staat meer op de pagina 'Eindverantwoording indienen'.

Bezwaar: ben je het niet eens met de beslissing, dan kun je bezwaar maken. De informatie hierover staat op het Digitaal Loket van de provincie over bezwaar maken.