Subsidieregeling kwaliteitsimpuls natuur en landschap provincie Fryslân 2022

Als je landbouwgrond blijvend omvormt naar bos of natuurterrein, daalt de economische waarde van die grond. Deze subsidie compenseert dat waardeverlies. De hoogte wordt bepaald door het verschil tussen de getaxeerde landbouwkundige waarde en de getaxeerde natuurwaarde van je percelen: dat verschil krijg je vergoed.

Je komt in aanmerking als je eigenaar of erfpachter bent van grond die op de kadastrale lijst staat die als bijlage bij het openstellingsbesluit is gevoegd. Ook samenwerkingsverbanden (verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid) kunnen aanvragen.

Je vraagt de subsidie aan met het aanvraagformulier, waarbij je onder meer een realisatieplan, een kaart met ingetekende percelen en de bijlage kadastrale gegevens meestuurt. De aanvraag stuur je per post of lever je in bij de balie van het provinciehuis; de datum van binnenkomst van de volledige aanvraag bepaalt de volgorde van behandeling.

Na goedkeuring worden je percelen getaxeerd en ontvang je een beschikking met de hoogte van de afwaardering. Binnen een jaar na de beschikking teken je bij de notaris de kwalitatieve verplichting, waarna de subsidie in één keer wordt uitbetaald.

Wie kan aanvragen

• Een natuurlijke persoon die krachtens eigendom of erfpacht zeggenschap heeft over het natuurterrein waarvoor je subsidie aanvraagt.
• Een privaatrechtelijke rechtspersoon of Staatsbosbeheer, met eigendom of erfpacht over het natuurterrein.
• Een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid, bestaande uit natuurlijke personen of rechtspersonen als hierboven (samenwerkingsverband).

Harde eisen aan de grond

• Je percelen moeten staan op de kadastrale lijst die als bijlage is toegevoegd aan het openstellingsbesluit. Staat je perceel niet op deze lijst, dan kun je geen subsidie aanvragen.
• Het terrein moet door de provincie zijn begrensd als natuurgebied (in het natuurbeheerplan aangemerkt met beheertype N00.01 "nog om te vormen naar natuur"). Is je grond niet zo begrensd, dan kun je geen gebruik maken van deze regeling.
• Het gaat om permanente omvorming van landbouwgrond naar natuur binnen het NNN, niet om tijdelijk of agrarisch natuurbeheer.

Harde eis aan het grondgebruik

• De productiecapaciteit moet in de laatste vijf jaar onafgebroken zijn gebruikt voor de functieverandering. Is dat niet het geval, dan voldoet je aanvraag niet aan artikel 18 van de subsidieregeling en kom je niet in aanmerking voor subsidie voor functieverandering. Dit is een directe knock-outvraag in het aanvraagformulier.

Beperkende rechten

Gelden er belastende voorwaarden of beperkende rechten op je grond, zoals erfdienstbaarheid? Dat sluit je niet automatisch uit, maar je moet dit melden en documenteren. Is de grond onderpand voor een hypotheek, dan moet je een verklaring van de bank kunnen overleggen waarin de bank als hypotheekhouder geen bezwaar maakt tegen het vestigen van de kwalitatieve verplichting. Zonder die verklaring kun je de kwalitatieve verplichting niet laten passeren en loopt je aanvraag vast.

Samenloop met andere subsidies

Krijg je voor dezelfde grond al een andere overheidsbijdrage met hetzelfde of een vergelijkbaar doel, dan moet je dit opgeven via de bijlage Opgave subsidies. Het dossier noemt niet expliciet dat dit een afwijzingsgrond is, maar het is wel een verplicht onderdeel van de aanvraag.

Financiële staat

Je verklaart bij ondertekening niet in surséance van betaling of in staat van faillissement te zijn. Dit is een voorwaarde die je met je handtekening bevestigt.

Akkoord met inrichting

Meedoen aan de SKNL betekent dat je vooraf akkoord gaat met eventuele inrichtingsmaatregelen die de provincie nodig acht op je perceel (bijvoorbeeld het ophogen van het waterpeil). Dit gebeurt in overleg, maar instemming hiermee is wel een voorwaarde om mee te doen.

Volgorde van behandeling

Er is geen aparte kwalitatieve toets die aanvragen onderling rangschikt: de datum van binnenkomst van de volledige aanvraag bepaalt de volgorde waarin aanvragen in behandeling worden genomen. Wie te laat of onvolledig indient, sluit achteraan aan of loopt het risico dat het budget (voor zover van toepassing) al is verdeeld.

Het dossier noemt geen ondergrens of bovengrens voor perceeloppervlakte, geen leeftijds- of vestigingseisen en geen specifieke rechtsvorm-uitsluitingen buiten de hierboven genoemde categorieën.

1. Waardedaling door functieverandering (de hoofdvergoeding)

Dit is geen vergoeding van facturen of nota's, maar een compensatie voor waardeverlies van de grond zelf. De regel is: het verschil tussen de getaxeerde landbouwkundige waarde en de getaxeerde natuurwaarde van je percelen wordt vergoed. Een onafhankelijke taxateur stelt beide waarden vast, ná goedkeuring van je aanvraag. Er is geen apart declaratieproces: het bedrag volgt rechtstreeks uit de taxatie en wordt vastgelegd in de beschikking.

Wat hier expliciet níet onder valt: het dossier noemt geen vergoeding voor gederfde landbouwinkomsten los van de taxatie, geen vergoeding voor de aanschaf van machines, en geen vergoeding voor lopende bedrijfsvoeringskosten. De vergoeding ziet puur op het waardeverschil van de grond.

2. Inrichtingskosten

Als inrichting nodig is om het (ambitie)natuurdoel te realiseren, bijvoorbeeld het ophogen van het waterpeil, het afgraven van de bemeste bovengrond, het plaatsen van stuwen of het aanplanten van bos, dan worden de inrichtingskosten van een door de provincie goedgekeurd plan volledig (100%) betaald door de provincie. Voorwaarde is dat het plan door de provincie is goedgekeurd; ongeplande of niet-goedgekeurde maatregelen komen niet voor vergoeding in aanmerking. De inrichting, en dus ook de betaling ervan, volgt pas na het passeren van de kwalitatieve verplichting bij de notaris, dus later in het proces dan de uitbetaling van de afwaardering.

Zijn er geen inrichtingsmaatregelen nodig (bijvoorbeeld omdat het perceel geleidelijk kan verschralen door aangepast beheer, zoals niet meer bemesten en maaisel afvoeren), dan is er ook geen inrichtingsvergoeding: die kostensoort is dan simpelweg niet van toepassing.

Wat je zelf moet onderbouwen in de begroting

Bij de aanvraag lever je een gespecificeerde begroting aan. Het dossier specificeert niet exact welke kostenposten daarin moeten staan of welke tarieven daarbij gelden; het geeft alleen aan dat deze begroting als verplichte bijlage moet worden meegestuurd.

Wat nadrukkelijk niet door deze regeling wordt gedekt

• Jaarlijkse beheerkosten van het natuurterrein. Daarvoor bestaat een aparte, jaarlijkse beheersubsidie waarvan de hoogte afhangt van het beheertype (bijvoorbeeld schraal grasland, bos of moeras). Deze beheersubsidie loopt niet via dit aanvraagformulier maar via een natuurcollectief, en de tarieven staan niet in dit dossier maar worden genoemd op de website van Bij12.
• Agrarisch natuurbeheer (aangepast beheer op landbouwgrond met een zesjarige subsidieovereenkomst) is een andere regeling dan de functieverandering die hier wordt beschreven; die twee mag je niet met elkaar verwarren.
• Kosten voor vergunningen (bijvoorbeeld een omgevingsvergunning, ontgrondingsvergunning of waterschapsvergunning) komen voor je eigen rekening en risico; je blijft zelf verantwoordelijk voor het verkrijgen van noodzakelijke vergunningen, en schade door het niet verkrijgen daarvan is voor jouw rekening.
• Notariskosten voor het vestigen van de kwalitatieve verplichting worden niet als subsidiabele kostenpost genoemd; wel staat vermeld (in de folder Particulier Natuurbeheer) dat de notaris door de provincie wordt aangewezen en betaald, dus dit lijkt buiten je eigen subsidieaanvraag om te lopen.

Samenloop met andere subsidies

Krijg je voor dezelfde grond al een andere overheidsbijdrage met een gelijk of vergelijkbaar doel, dan moet je dit melden via de bijlage "Opgave subsidies en andere regelingen". Het dossier regelt hier niet expliciet een korting op het subsidiebedrag bij samenloop, maar de meldplicht is dwingend.

Taxatiemoment en akkoord

Belangrijk om te weten: de hoogte van de vergoeding voor functieverandering (het waardeverschil) staat pas vast nadat de taxatie heeft plaatsgevonden, dus na indiening van je aanvraag. Vóór je de aanvraag indient, kun je bij de provincie wel om een indicatie vragen. Ben je niet akkoord met de uitkomst van de taxatie zoals die in de beschikking staat, dan kun je daartegen gemotiveerd bezwaar aantekenen.

Hoe de hoogte wordt vastgesteld

Er is geen vast bedrag of vast percentage dat je vooraf kunt berekenen. De hoogte wordt pas bepaald nadat je aanvraag is goedgekeurd: dan worden je percelen getaxeerd door een onafhankelijke taxateur. De uitkomst van die taxatie (het verschil tussen landbouwkundige waarde en natuurwaarde) staat vervolgens in de beschikking die je ontvangt. Vóór je de aanvraag indient, kun je de provincie om een indicatie vragen.

Wanneer het bedrag hoger of lager uitvalt

Het dossier geeft geen percentages of staffels die de hoogte van het compensatiebedrag beïnvloeden. Wel blijkt indirect dat de waardedaling afhangt van de gebruiksbeperkingen die na omvorming gelden, zoals het niet meer mogen uitrijden van mest (met uitzondering van een beperkte hoeveelheid ruige mest op weidevogelgrasland). Hoe groter de beperking van het toekomstige gebruik, hoe groter naar verwachting het verschil tussen de twee taxatiewaarden en dus de vergoeding, maar een rekenregel of percentage staat hier niet bij.

Bezwaar tegen de hoogte

In de beschikking staat de hoogte van de afwaardering genoemd. Tegen die beschikking, en dus ook tegen de hoogte van het bedrag, kun je gemotiveerd bezwaar aantekenen voordat je de kwalitatieve verplichting tekent.

Inrichtingskosten apart vergoed

Naast de functieveranderingssubsidie noemt het dossier ook een vergoeding voor inrichtingsmaatregelen (bijvoorbeeld het ophogen van het waterpeil), als dat nodig is voor het natuurdoel. Deze inrichtingskosten van een door de provincie goedgekeurd plan worden volledig (100%) betaald door de provincie. De inrichting en de bijbehorende betaling volgen pas na het passeren van de kwalitatieve verplichting, dus later dan de uitbetaling van de afwaardering zelf.

Beheersubsidie buiten deze openstelling

Er wordt ook een jaarlijkse vergoeding voor natuurbeheer genoemd, afgestemd op het beheertype dat je gaat ontwikkelen. Dit loopt via een apart traject (via een natuurcollectief) en niet via dit aanvraagformulier voor functieverandering; het dossier geeft hier geen bedragen voor en verwijst naar Bij12 voor de tarieven per natuurtype.

Kortom: voor het bedrag dat je specifiek voor functieverandering krijgt, geldt geen vast percentage of tarief in dit dossier, maar de taxatie-uitkomst zoals vastgelegd in de beschikking.

Stap 1: Aanvraagformulier invullen

Je gebruikt het aanvraagformulier "Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschapsbeheer provincie Fryslân 2022, onderdeel functieverandering, H4 (eerste openstelling 2026)". Hierin geef je onder meer aan:

• Je rechtsvorm (natuurlijke persoon, privaatrechtelijke rechtspersoon/Staatsbosbeheer, of samenwerkingsverband/vereniging).
• Je contactgegevens, en eventueel de gegevens van een gemachtigde.
• Je KvK-inschrijvingsnummer (indien van toepassing) en bankgegevens.
• De percelen (kadastrale nummers) waarvoor je subsidie aanvraagt, uit de bijlage bij het openstellingsbesluit.
• Of er belastende voorwaarden of beperkende rechten op de grond rusten.
• Het gevraagde subsidiebedrag.

Het formulier moet rechtsgeldig ondertekend worden. Bij een rechtspersoon moeten alle vertegenwoordigingsbevoegde bestuurders ondertekenen (zie de statuten voor wie dat zijn).

Stap 2: Verplichte bijlagen verzamelen

Bij het formulier horen deze bijlagen (voor zover van toepassing):

• Machtigingsverklaring: verplicht als je een gemachtigde gebruikt, ondertekend door zowel jou (aanvrager) als de gemachtigde.
• Uittreksel Handelsregister: verplicht als je bij de KvK staat ingeschreven; niet ouder dan drie maanden.
• Opgave subsidies en andere regelingen: verplicht als je voor dezelfde grond nog een andere overheidsbijdrage krijgt met een vergelijkbaar doel; hierin vul je onder meer regeling, verlener, aanvraagnummer, data en bedrag in.
• Realisatieplan: altijd verplicht. Hierin beschrijf je de huidige situatie, de toekomstige situatie, de te nemen maatregelen, de oppervlakte en (als van toepassing) de inrichting. Je stelt en ondertekent dit plan zelf (of laat het opstellen, zoals in het voorbeeld door een extern bureau, maar het plan wordt ingediend namens jou als aanvrager). Een voorbeeldplan is beschikbaar bij de downloads.
• Bijlage kadastrale gegevens: altijd verplicht. Hierin vul je per kadastraal perceel de gemeente, sectie, perceelnummer, kadastrale oppervlakte en de oppervlakte van de aanvraag in.
• Gespecificeerde begroting: altijd verplicht.
• Kaart met ingetekende percelen (en eventuele landschapselementen): altijd verplicht. Voor de topografische kaart neem je zo nodig contact op met het klantcontactcentrum.
• Kopieën van documenten waaruit belastende voorwaarden of beperkte rechten blijken: verplicht als je bij vraag 1 (onderdeel C) "ja" hebt geantwoord. Is de grond hypotheekonderpand, dan voeg je ook een verklaring van geen bezwaar van de hypotheekhouder (de bank) toe.
• Overeenkomst met de landinrichtingscommissie in verband met het ruilplan: verplicht als dit van toepassing is op jouw situatie.

Stap 3: Indienen binnen de openstellingsperiode

Je kunt de volledige aanvraag indienen van 10 februari tot en met 31 maart 2026. Je stuurt het formulier met bijlagen naar Gedeputeerde Staten van de provincie Fryslân, Afdeling Subsidies, Postbus 20120, 8900 HM Leeuwarden, of levert het in bij de balie van het provinciehuis (Tweebaksmarkt 52, 8911 KZ Leeuwarden). De datum van binnenkomst van de volledige aanvraag bepaalt de volgorde van behandeling.

Let op vóór indiening

Vóór je de aanvraag indient, kun je bij de provincie een indicatie vragen van de te verwachten vergoeding. Ook wordt aangeraden om, als je overweegt mee te doen, tijdig contact op te nemen met de provincie (via SANL@fryslan.frl, onder vermelding van SKNL2023 in het onderwerp, of via het Klantcontactcentrum op 058 - 292 59 25) om te bespreken of je grond en plannen passen binnen de regeling en het natuurbeheerplan.

Wat er gebeurt na indiening

• Je krijgt een ontvangstbevestiging.
• De aanvraag wordt beoordeeld op volledigheid (ook van het realisatieplan). Is iets niet compleet, dan word je schriftelijk gevraagd de ontbrekende gegevens aan te leveren.
• Bij volledigheid wordt de aanvraag inhoudelijk in behandeling genomen; de provincie kan contact opnemen voor verduidelijking, vooral over het realisatieplan.
• Is de aanvraag goed bevonden, dan worden de percelen getaxeerd.
• Op basis van de taxatie wordt een advies opgesteld voor de beschikking.
• Je ontvangt de beschikking met de hoogte van de afwaardering.

Wie beoordeelt en hoe lang het duurt

Gedeputeerde Staten van de provincie Fryslân (Afdeling Subsidies) behandelen je aanvraag. Het besluit op een volledige aanvraag wordt genomen binnen maximaal 26 weken na indiening van die volledige aanvraag. De behandeling verloopt in stappen: eerst een volledigheidscontrole, dan een inhoudelijke beoordeling (waarbij de provincie contact kan opnemen, vooral over je realisatieplan), daarna taxatie van de percelen, gevolgd door een advies en uiteindelijk de beschikking.

Uitbetaling

De uitbetaling van de subsidie functieverandering (de afwaardering) gebeurt niet vooraf en niet in termijnen: je krijgt het bedrag in één keer, en pas nadat je de kwalitatieve verplichting bij de notaris hebt getekend. Er wordt in dit dossier geen voorschot genoemd voor de functieveranderingssubsidie. De inrichtingskosten (indien van toepassing) worden vergoed op basis van een door de provincie goedgekeurd inrichtingsplan; de uitvoering en betaling van de inrichting volgen pas na het passeren van de kwalitatieve verplichting.

Bezwaar

Na ontvangst van de beschikking, waarin de hoogte van de afwaardering staat, kun je gemotiveerd bezwaar aantekenen, ook tegen de hoogte van het bedrag. Maak je geen bezwaar, dan ga je door naar de volgende stap.

Verplichtingen tijdens de looptijd

• Binnen één jaar na ontvangst van de beschikking moet je bij de notaris de kwalitatieve verplichting tekenen. Deze notaris wordt door de provincie aangewezen (en volgens de folder Particulier Natuurbeheer ook door de provincie betaald) en neemt zelf contact met je op.
• De kwalitatieve verplichting legt vast dat je percelen van landbouwbestemming naar natuurbestemming zijn veranderd. Deze verplichting kent geen einddatum, wordt ingeschreven bij het kadaster en is openbaar; ook toekomstige eigenaren van de grond zijn hieraan gebonden.
• Je blijft zelf verantwoordelijk voor het verkrijgen van eventueel benodigde vergunningen (bijvoorbeeld een omgevingsvergunning, ontgrondingsvergunning of waterschapsvergunning) voor inrichtingsmaatregelen; schade door het niet verkrijgen hiervan is voor jouw rekening.
• Je moet bereid zijn alle gewenste informatie te verschaffen aan functionarissen die de subsidieverstrekker daartoe aanwijst.
• Ben je aangewezen inrichtingsmaatregelen op je perceel nodig, dan werk je daaraan mee; de uitvoering vindt plaats in overleg, na het passeren van de kwalitatieve verplichting.
• Voor het beheer van het natuurgebied na omvorming geldt een aparte, jaarlijkse beheersubsidie die je via een natuurcollectief aanvraagt; dat traject en de bijbehorende verplichtingen lopen los van deze functieveranderingssubsidie en worden in dit dossier niet in detail uitgewerkt.

Het dossier noemt geen periodieke rapportage- of voortgangsverplichting specifiek voor de functieveranderingssubsidie zelf tussen beschikking en notariële ondertekening, buiten het tijdig (binnen een jaar) tekenen van de kwalitatieve verplichting.