Subsidie Landschapselementen en Voedselbossen 2023-2024 (vervallen)

De subsidie bestond uit twee losse onderdelen. Het eerste onderdeel, Landschapselementen, was gericht op het herstellen en aanleggen van landschapselementen zoals houtwallen, hagen, knotbomenrijen en poelen, om het Limburgse landschap (de groenblauwe dooradering) in stand te houden. Dit onderdeel was bedoeld voor gemeenten, het waterschap, stichtingen en verenigingen.

Het tweede onderdeel, Voedselbossen, stimuleerde de aanleg van nieuwe voedselbossen als duurzaam voedselsysteem. Hier konden meer partijen aanvragen: stichtingen, verenigingen, bedrijven, VOF's, maatschappen en eenmanszaken.

Voor Landschapselementen kreeg je maximaal 90% van de subsidiabele normkosten, met een maximum van € 100.000. Voor Voedselbossen kreeg je een vast bedrag van € 10.000 per hectare plus eenmalig € 5.000 per aanvraag, met een maximum van € 75.000 per project.

Aanvragen kon je vanaf 15 augustus 2023 tot uiterlijk 1 oktober 2024, en verplicht pas na een vooroverleg met de provincie op basis van een activiteitenplan. De aanvraag liep via een standaard digitaal aanvraagformulier, aan te leveren met eHerkenning (organisaties) of DigiD, samen met kaartmateriaal, een begroting en een activiteitenplan. Aanvragen per e-mail was niet mogelijk.

Er zijn twee onderdelen met elk hun eigen aanvrager-eisen. Je valt af als je niet in de juiste doelgroep past of niet aan de knock-outcriteria voldoet.

Landschapselementen (hoofdstuk 2)

• Alleen gemeenten, het waterschap, stichtingen en verenigingen in de provincie Limburg konden aanvragen. Bedrijven, VOF's, maatschappen en eenmanszaken vielen hier af.
• Je moest eigenaar zijn van de grond, of een zakelijk recht/publiekrechtelijke bevoegdheid hebben, of schriftelijke toestemming (een onherroepelijke omgevingsafwijkingsvergunning) van de grondeigenaar.
• Het project moest uitsluitend gericht zijn op aanleg en/of herstel van landschapselementen buiten de bebouwde kom, eventueel met beheer voor maximaal vijf jaar.
• De locatie moest overeenstemmen met het geldende bestemmingsplan.
• Alleen streekeigen aanplant, geen invasieve exoten.
• De locatie mocht niet liggen binnen het Beheergebied van het vigerende Natuurbeheerplan, en niet binnen de agrarische zoekgebieden/leefgebieden voor Weidevogels in Open grasland en Kraanvogel in Open akker.
• Je kon niet tegelijk aanvragen voor zowel Landschapselementen als Voedselbossen voor hetzelfde project.
• Als er al een wettelijke compensatie- of herplantplicht lag vanuit de overheid, of als de kosten al via andere subsidies/financiering waren gedekt, werd de aanvraag afgewezen.
• Wie al eerder subsidie kreeg onder het hoofdstuk Landschapselementen van deze regeling, kon niet opnieuw aanvragen.

Voedselbossen (hoofdstuk 3)

• Alleen rechtspersonen, eenmanszaken, maatschappen en VOF's kwamen in aanmerking. Gemeenten en waterschappen vielen hier juist af (die horen bij het andere onderdeel).
• Je moest eigenaar zijn, een zakelijk recht/publiekrechtelijke bevoegdheid hebben, of een schriftelijke verklaring van de grondeigenaar kunnen overleggen die toestemming geeft tot minstens 1 maart 2035.
• Het moest gaan om een nieuw voedselbos: geen bijplanten bij een bestaand voedselbos of een bos dat al in aanleg was.
• Minimaal 0,5 hectare aaneengesloten oppervlakte.
• De locatie moest volgens het bestemmingsplan rechtstreeks toegestaan zijn, of er moest schriftelijke toestemming van de gemeente zijn.
• Geen invasieve exoten.
• Niet binnen de kaart 'Beheergebied ambitie - streefbeheertypen' van het Natuurbeheerplan, en niet binnen de agrarische zoekgebieden/leefgebieden voor Weidevogels in Open grasland.
• Als wettelijk een vrijstelling of ontheffing van de Wet natuurbescherming nodig was, moest je die onherroepelijk in handen hebben.
• Ook hier: geen dubbele aanvraag met hoofdstuk 2, en geen aanvraag als er al een compensatie- of herplantplicht lag of als kosten al gedekt waren.

Voor beide onderdelen gold verder: zonder verplicht vooroverleg werd de aanvraag automatisch afgewezen, en aanvragen die na 1 oktober 2024 binnenkwamen werden niet meer behandeld.

Landschapselementen: normkosten per element

De subsidiabele kosten waren uitsluitend de normkosten (vaste bedragen) voor aanleg, herstel en beheer van landschapselementen, limitatief opgenomen in Bijlagen 1 en 2 van de regeling. Dit waren de tarieven per activiteit:

Aanleg (eenmalig):

• Bomenlaan: € 7.000 per kilometer (maat 10-12, max. 8 meter hart op hart)
• Houtwal/houtsingel/graft/holle weg, begroeiing realiseren: € 5.300 per kilometer
• Houtwal, nieuw hoog wallichaam inclusief begroeiing: € 16.300 per kilometer
• Graft, nieuw wallichaam inclusief begroeiing: € 25.250 per kilometer
• Struweelhaag optie 1 (2 rijen, 4 stuks/meter): € 7.800 per kilometer
• Struweelhaag optie 2 (1 rij, 2 stuks/meter): € 4.100 per kilometer
• Knip-, scheerheg (4 stuks/meter): € 7.400 per kilometer
• Knotbomenrij (circa 17 stuks per 100 meter): € 4.500 per kilometer
• Kleine poel Geelbuikvuurpad: € 275 per stuk
• Grondwaterpoel: € 2.500 per stuk
• Poel met kunstmatige afdichting: € 7.500 per stuk

Herstel (eenmalig, alleen het te herstellen deel, niet het gehele element):

• Bomenlaan: € 100 per laanboom (maat 10-12)
• Houtwal/houtsingel/holle weg begroeiing: € 5.300 per kilometer
• Graft begroeiing: € 13.250 per kilometer
• Graft, holle weg, hoge houtwal (wallichaam): € 6.000 per kilometer
• Struweelhaag: € 9.000 per kilometer
• Knip-, scheerheg: € 9.000 per kilometer
• Knotbomenrij: € 26,50 per knotboom
• Voor poelen en klein historisch water waren geen herstelmaatregelen aan te vragen.

Beheer (jaarlijks, maximaal vijf jaar, alleen als de aanleg/het herstel ook via deze regeling werd gesubsidieerd):

• Laan (diameter < 20 cm): € 1.420 per kilometer
• Houtwal en houtsingel: € 1.333 per hectare
• Holle weg en graft: € 1.546 per hectare
• Struweelhaag, jaarlijks beheer: € 1.110 per kilometer
• Struweelhaag, jaarlijks beheer plus groot onderhoud (cyclus 5-7 jaar): € 2.350 per kilometer
• Knip-, scheerheg, jaarlijks beheer of eens per 2-3 jaar: € 2.800 per kilometer
• Knotbomenrij: € 3.100 per kilometer
• Kleine poel Geelbuikvuurpad: € 35 per stuk
• Poel <175 m² (>50 m²), jaarlijks beheer: € 70 per stuk; met groot onderhoud binnen 5 jaar: € 161 per stuk
• Poel >175 m², jaarlijks beheer: € 100 per stuk; met groot onderhoud binnen 5 jaar: € 287 per stuk

Van deze normkosten werd maximaal 90% vergoed, tot het maximum van € 100.000. Kosten die je al via andere subsidies of financiering had gedekt, kwamen niet in aanmerking.

Voedselbossen: forfaitaire bedragen, geen kostenspecificatie per post

Bij Voedselbossen werkte de regeling niet met normkosten per activiteit, maar met een vast (forfaitair) bedrag per hectare (€ 10.000) plus eenmalig € 5.000 per aanvraag, tot maximaal € 75.000. Er waren dus geen aparte tarieven voor bijvoorbeeld plantgoed, grondwerk of aanplant; het bedrag was gekoppeld aan de gerealiseerde oppervlakte en de voorwaarde dat aan alle verplichte onderdelen (ontwerp, beplantingsplan, plantlijst, planning) was voldaan.

Wel moest je, naast het vaste begrotingsformat, een gespecificeerd begrotingsoverzicht aanleveren met in ieder geval de posten: planvorming, ontwerp, bodemvoorbereiding, bodemverbetering, plantgoed, plantgoedbescherming, bewatering en aanplantwerkzaamheden. Dit overzicht diende om de haalbaarheid van het project te onderbouwen, maar bepaalde niet de hoogte van de subsidie: die volgde uit het forfait.

Wat niet subsidiabel was

• Kosten die al via andere provinciale subsidies of financiering waren gedekt.
• Bij Landschapselementen: activiteiten binnen de bebouwde kom, en beheer langer dan vijf jaar na aanleg/herstel.
• Bij Voedselbossen: bijplanten bij een bestaand voedselbos of een bos dat al in aanleg was; dit gold niet als 'nieuw voedselbos'.
• Reguliere onderhoudswerkzaamheden die niet onder de definitie van herstel vielen.

Stap 1: verplicht vooroverleg

Voordat je een aanvraag mocht indienen, was een vooroverleg met de provincie verplicht. Dit voerde je op basis van een activiteitenplan (projectplan) en bijbehorende stukken, zoals beschreven in het subsidieaanvraagformulier. Zonder dit vooroverleg werd de aanvraag later automatisch afgewezen.

Stap 2: documenten voorbereiden

Voor Landschapselementen moest je aanleveren:

• Kaartmateriaal (GIS): alle landschapselementen ingetekend als vlakken volgens de GIS-template, met een attribuuttabel per object (organisatie, projectnaam, projectnummer, eigendom, type index natuur en landschap, maatregelcode voor aanleg/herstel/beheer, start- en einddatum). Kon je niet in GIS aanleveren, dan was een intekening op kaart (schaal niet kleiner dan 1:1000) onder voorwaarden mogelijk, te bespreken in het vooroverleg.
• Begrotingsformat Landschapselementen: een Excelbestand met een tabblad Projectinfo (naam aanvrager, start- en einddatum aanleg/herstel, bankrekeningnummer, datum dagtekening, btw-verrekenbaarheid) en een tabblad Begrotingsformat (projectnaam, projectnummer, gekozen maatregel, hoeveelheid, looptijd bij beheer).
• Subsidieaanvraagformulier inclusief activiteitenplan (projectplan), volledig ingevuld en rechtsgeldig ondertekend.

Voor Voedselbossen moest je aanleveren:

• Kaartmateriaal: topografische en kadastrale kaart met perceelsnummers en straatnamen, een intekening van ontwerp en beplantingsplan (vegetatielagen, hagen, afmetingen, oppervlaktes), en één of meer foto's van de uitgangssituatie. Aanlevering was vormvrij (GIS niet verplicht), maar moest overzichtelijk zijn (bijvoorbeeld schaal 1:1500).
• Begrotingsformat Voedselbossen 2023-2024: met rechtsvorm, oppervlakte (minimaal 2 decimalen), start- en einddatum project, IBAN, datum en handtekening, en btw-verrekenbaarheid. Daarnaast een los gespecificeerd begrotingsoverzicht met posten als planvorming, ontwerp, bodemvoorbereiding, plantgoed en aanplantwerkzaamheden.
• Subsidieaanvraagformulier inclusief activiteitenplan, met verplichte onderdelen: een ontwerp (minimaal schaal 1:1500), een beplantingsplan met fasering voor de eerste 5 jaar, een plantlijst (soortnamen, aantallen, groeihoogtes, maatvoering) en een planning met betrokken partijen.

Stap 3: indienen

De aanvraag kon uitsluitend met het standaard digitale aanvraagformulier van de provincie worden ingediend, digitaal via eHerkenning (voor organisaties) of DigiD, dan wel per post naar Gedeputeerde Staten van Limburg, Cluster Subsidies, Postbus 5700, 6202 MA Maastricht. Aanvragen per e-mail was niet mogelijk. De aanvraag moest uiterlijk 1 oktober 2024 zijn ontvangen; bepalend was de datum van de ontvangststempel van de provincie, of bij digitale aanvragen de datum van digitale ontvangst.

Bij wijzigingen in eerder aangeleverde GIS-bestanden moest steeds een volledige nieuwe versie worden aangeleverd (niet alleen de aanpassing); de datum van die definitieve versie gold dan als nieuwe datum van binnenkomst.

Aanvragen werden beoordeeld door Gedeputeerde Staten van Limburg.

Een aanvraag werd afgewezen als niet aan alle criteria uit het betreffende hoofdstuk was voldaan, als er geen vooroverleg had plaatsgevonden, als het project al op een andere manier werd gefinancierd, als er al een wettelijke compensatie- of herplantplicht lag, of als de aanvraag te laat (na 1 oktober 2024) binnenkwam. Bij Landschapselementen gold als extra afwijzingsgrond dat er al eerder subsidie onder dit hoofdstuk was verleend aan de aanvrager; bij Voedselbossen gold dezelfde regel voor dat hoofdstuk.

Dit is dus niet te herleiden uit de beschikbare tekst.

Verplichtingen tijdens de looptijd

Voor Landschapselementen:

• De aanleg en/of het herstel moest uiterlijk 31 maart 2026 gereed zijn; het volledige project (inclusief eventueel beheer) uiterlijk 31 maart 2031.
• Na afloop van de aanleg/het herstel moest je de landschapselementen minstens tien jaar duurzaam in stand houden, conform het ingediende activiteitenplan.
• Werkte je op grond van een ander, dan moest je zorgen dat je afspraken met de eigenaar het mogelijk maakten om aan alle verplichtingen uit de regeling en de beschikking te voldoen.

Voor Voedselbossen:

• De aanplant moest uiterlijk 1 maart 2025 zijn gestart.
• Het project moest uiterlijk 1 maart 2030 volledig gerealiseerd zijn.
• Het voedselbos moest minstens tot 1 maart 2035 in stand worden gehouden.

Ten slotte: aanvragen die nog onder de voorganger van deze regeling (2022-2023) waren ingediend maar nog niet waren afgehandeld toen deze regeling inging, werden beoordeeld volgens die oudere regeling, niet volgens deze. En besluiten die vóór 1 januari 2025 (het vervallen van deze regeling) waren genomen, blijven van kracht voor de vervolgstappen in het subsidietraject, ook na die datum.