Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie

De regeling richt zich op woningen met energielabel D, E, F of G, of woningen met minimaal 2 slecht geïsoleerde bouwdelen (vloer/bodem, gevel, dak/zolder, ramen/kozijnen/deuren). Gemeenten bepalen zelf hoe ze de aanpak vormgeven: van huis-aan-huisbenadering tot energiecoaches, van collectieve wijkacties tot ondersteuning bij financiering.

Het budget is te gebruiken voor isolatiemaatregelen, eventueel gecombineerd met energiezuinige ventilatie, voor ondersteuning van eigenaren bij het verduurzamen, en voor gemeentelijke uitvoeringskosten zoals een projectleider. Er is ook een apart budget voor doe-het-zelfmaatregelen.

Deze regeling is op dit moment gesloten voor aanvragen: de laatste aanvraagronde liep van 1 april 2025 tot 30 juni 2025. Het totale budget bedroeg € 471.566.193, met een aanvullend budget van € 25.500.000 in 2025 specifiek voor doe-het-zelfmaatregelen. Alleen gemeenten konden aanvragen, via eHerkenning (minimaal niveau 3, met machtiging RVO-diensten niveau 3). Werkten gemeenten samen, dan vroeg elke gemeente afzonderlijk aan, eventueel met hetzelfde plan van aanpak.

Woningeigenaren en VvE's kunnen dus niet zelf bij RVO aankloppen voor deze regeling: zij horen bij hun eigen gemeente te informeren of en hoe die het isolatieprogramma uitvoert.

Voor de woningen die met het geld worden aangepakt, gelden harde eisen:

• Type woning. Het moet gaan om een koopwoning die eigendom is van een eigenaar-bewoner, of van een lid van een VvE, wooncoöperatie of woonvereniging. Bij een VvE-gebouw moet ten minste één woning eigendom zijn van een eigenaar-bewoner.
• Een woning met een beter label (bijvoorbeeld C) kan dus ook meedoen als er 2 slechte bouwdelen zijn.
• WOZ-waarde. Minimaal 80% van de woningen die de gemeente isoleert, moet een WOZ-waarde hebben die lager is dan € 477.000, of lager dan de gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen in de gemeente (zoals vastgelegd in bijlage A van de regeling). De gemeente kiest zelf welke grens ze aanhoudt, en mag zelf ook de peildatum van de WOZ-waarde bepalen.
• Uitvoeringstermijn. De maatregelen moeten zijn uitgevoerd op of na 1 januari 2023 en uiterlijk op 31 december 2028 zijn afgerond. Dit geldt voor alle tranches. Uitstel is mogelijk: maximaal 2 keer een jaar, op basis van een gemotiveerd verzoek dat RVO beoordeelt.
• Aantal woningen. De gemeente isoleert het aantal slecht geïsoleerde woningen dat zij bij de aanvraag heeft opgegeven. Voor maximaal 10% van dat aantal geldt een uitzondering: die woningen hoeven niet aan de minimale oppervlakte-eisen te voldoen (wel aan de isolatiewaarden).

Wie afvalt of buiten de boot valt:

• Woningen met een beter label dan D én zonder 2 slechte bouwdelen komen normaal gesproken niet in aanmerking (uitzondering: bij VvE's kan op gebouwniveau worden vastgesteld dat het gebouw slecht geïsoleerd is, waardoor ook individuele woningen met een beter label kunnen meedoen).
• Achterstallig onderhoud wordt niet vergoed, met uitzondering van bijvoorbeeld nieuwe isolerende kozijnen in combinatie met glas.
• Doe-het-zelfmaatregelen komen niet in aanmerking voor ISDE of SVVE; die regelingen vereisen uitvoering door een bouwbedrijf of installateur met KVK-nummer.
• Woningen die al zijn meegeteld in de verantwoording van een eerdere tranche, tellen niet nogmaals mee als "nieuwe" woning in een latere tranche, ook al is er in die woning opnieuw een maatregel uitgevoerd.
• Voor het aanvragen van doe-het-zelfbudget geldt: dit hele budget moet aan doe-het-zelfmaatregelen (en activiteiten die dit mogelijk maken) worden besteed; er geldt dan geen minimum aantal te isoleren woningen, maar de overige voorwaarden (eigendom, WOZ-grens) blijven gelden.

Per gemeente is een eigen maximumbudget vastgesteld, gebaseerd op:

• het aantal slecht geïsoleerde koopwoningen in de gemeente,
• het aantal inkomens met risico op energiearmoede,
• het aandeel kwetsbare woningeigenaren ten opzichte van het totaal aan koopwoningen,
• of de gemeente in een stedelijk focusgebied of grensregio ligt,
• het aantal slecht geïsoleerde woningen in VvE's.

De exacte maximumbedragen per gemeente staan in bijlage B van de regeling in de Staatscourant; dat bedrag verschilt dus per gemeente. Een gemeente bepaalt zelf hoeveel van dit beschikbare bedrag zij aanvraagt: ze krijgt (een deel van) het bedrag dat in bijlage B voor haar is gereserveerd. Bij een doe-het-zelfaanpak kan alleen het volledige bedrag uit kolom 5 van bijlage B worden aangevraagd.

Wordt niet het volledige beschikbare budget door alle gemeenten samen aangevraagd? Dan wordt het overgebleven geld opnieuw verdeeld onder gemeenten die om extra woningen hebben gevraagd, naar rato van het extra aantal woningen dat zij aanvroegen.

Bij toekenning ontvangt de gemeente een voorschot van 100% van het toegekende bedrag, in één keer uitgekeerd in 2025.

Haalt een gemeente het aantal aangevraagde woningen niet, dan volgt een gedeeltelijke terugvordering naar rato van het gemiste aantal woningen: is bijvoorbeeld maar 20% van de woningen aangepakt, dan wordt 80% van het bedrag voor de gemiste woningen teruggevorderd. Wordt de WOZ-grens overschreden (minder dan 80% van de woningen onder de grens), dan wordt ook naar rato teruggevorderd over het aantal woningen waarmee de grens is overschreden. Wordt het budget niet, niet volledig of niet volgens de voorwaarden besteed, dan wordt het niet-bestede deel teruggevorderd. Geld dat in een fonds blijft steken (een revolverend fonds is niet toegestaan), geldt ook als "niet besteed" en wordt teruggevorderd.

Stap 1: inloggen en machtigen

De aanvraag verloopt via eHerkenning. De gemeente heeft hiervoor minimaal niveau 3 nodig, met een machtiging voor RVO-diensten op niveau 3. Zonder deze machtiging kan geen aanvraag worden ingediend of gewijzigd.

Stap 2: bepalen van de aanpak en het aantal woningen

Voordat de gemeente aanvraagt, bepaalt zij:

• welk aantal slecht geïsoleerde woningen zij wil aanpakken (dit aantal wordt de norm waarop later wordt afgerekend),
• welk deel van het voor haar gereserveerde budget (bijlage B van de regeling) zij aanvraagt,
• of zij ook het specifieke doe-het-zelfbudget aanvraagt (bij een volledige doe-het-zelfaanpak kan alleen het volledige bedrag uit kolom 5 van bijlage B worden aangevraagd),
• welke WOZ-grens zij hanteert (de gemiddelde WOZ-waarde uit bijlage A, of de NHG-grens van € 477.000).

Stap 3: plan van aanpak aanleveren

De gemeente levert een plan van aanpak aan waarin zij beschrijft hoe zij de doelgroep bereikt, wie verantwoordelijk is voor uitvoering, welke vorm van ondersteuning zij biedt en hoe de organisatie (bijvoorbeeld een projectleider) is ingericht. Bij samenwerking met andere gemeenten mag hetzelfde plan van aanpak door alle samenwerkende gemeenten worden gebruikt. Was er al een plan van aanpak uit een eerdere tranche en verandert er niets, dan hoeft dit niet opnieuw te worden aangeleverd; de gemeente geeft dan alleen het aantal aan te vragen woningen (en eventueel het doe-het-zelfbudget) op.

Stap 4: btw-inschatting opgeven

Bij de aanvraag geeft de gemeente een inschatting van het bedrag aan verschuldigde btw dat in aanmerking komt voor verrekening via de Wet op de omzetbelasting én het bedrag dat in aanmerking komt voor het BTW-compensatiefonds. Dit bedrag wordt verrekend met het uiteindelijke beschikte bedrag en kan achteraf niet meer worden gewijzigd, dus een zorgvuldige inschatting (eventueel met de financiële afdeling van de gemeente) is belangrijk.

Stap 5: aanvraag indienen

De aanvraag wordt ingediend via het loket van RVO (knop "Aanvraag beheren"). Na indienen ontvangt de gemeente een bevestiging per e-mail.

Stap 6: eventueel wijzigen of intrekken

Na indiening kan de aanvraag nog worden gewijzigd of ingetrokken, ook via eHerkenning.

Verplichte documenten en formats

• Opgave aantal woningen en gevraagd budget: onderdeel van het aanvraagformulier in het RVO-loket.
• Btw-inschatting: onderdeel van het aanvraagformulier.
• Monitoringsbestand (het door RVO beschikbaar gestelde Excco-bestand): dit is niet verplicht bij de aanvraag zelf, maar wel bij elke jaarlijkse voortgangsrapportage tijdens de looptijd.

Voor gemeenten die willen weten hoe ver ze al zijn met het aanpakken van slecht geïsoleerde woningen, is er een rekentool beschikbaar; de uitkomst hiervan is een schatting waaraan geen rechten kunnen worden ontleend.

Beoordeling en beslistermijn

RVO beoordeelt de aanvraag. Binnen 8 weken na indiening ontvangt de gemeente een besluit. RVO kan deze termijn eenmalig met maximaal 8 weken verlengen.

Uitbetaling

Wordt de specifieke uitkering toegekend, dan ontvangt de gemeente een voorschot van 100% van het toegekende bedrag. Dit voorschot wordt in één keer uitgekeerd, in 2025.

Verplichtingen tijdens de looptijd

Zolang de gemeente het isolatieprogramma uitvoert (uiterlijk tot 31 december 2028), gelden de volgende verplichtingen:

• Jaarlijkse voortgangsrapportage. Uiterlijk op 1 maart van elk jaar dient de gemeente een voortgangsrapportage in. RVO stuurt hierover automatisch, ongeveer een maand van tevoren, een bericht. De rapportage wordt ingediend via de knop 'Voortgangsrapportage indienen' in het RVO-loket.
• Monitoringsbestand aanleveren. Bij elke voortgangsrapportage levert de gemeente het Monitoringsbestand aan: een Excel-bestand waarin per woning wordt bijgehouden welke maatregelen zijn uitgevoerd, in welk jaar, met welk bedrag, en of aan de isolatie- en oppervlakte-eisen is voldaan. De gemeente werkt dit bestand idealiter gedurende het jaar steeds bij, in plaats van pas vlak voor de deadline.
• Bewijs is niet verplicht, wel eigen borging. Bij de voortgangsrapportage hoeft de gemeente geen bewijsstukken aan te leveren over welke bouwdelen vooraf slecht geïsoleerd waren; de gemeente is zelf verantwoordelijk voor het waarborgen van de juistheid van deze gegevens, bijvoorbeeld door hierover vooraf afspraken te maken met de accountant die de verantwoording controleert.
• SiSa-verantwoording. Eén keer per jaar verantwoordt de gemeente zich over de besteding en uitvoering via de SiSa-systematiek (single information, single audit), met een eigen regel per beschikking/tranche in het SiSa-formulier. De SiSa-coördinator van de gemeente of provincie ondersteunt hierbij.

Vaststelling na afronding

Is het volledige project afgerond, dat wil zeggen: zijn alle maatregelen uitgevoerd en is het budget besteed (uiterlijk 31 december 2028), dan vraagt de gemeente een vaststelling aan via de knop 'Vaststelling aanvragen' in het RVO-loket.

Terugvordering

Wordt het aangevraagde aantal woningen niet gehaald, dan wordt naar rato teruggevorderd: bij bijvoorbeeld 20% gerealiseerde woningen wordt 80% van het bedrag voor de gemiste woningen teruggevorderd. Wordt de WOZ-grens (minimaal 80% van de woningen onder de grens) overschreden, dan wordt ook naar rato teruggevorderd over het aantal woningen waarmee dit is overschreden. Wordt (een deel van) het budget niet, niet volledig, of niet volgens de voorwaarden van de regeling besteed of verantwoord, dan wordt dit bedrag teruggevorderd. Ook geld dat in een revolverend fonds terechtkomt, geldt als niet besteed en wordt teruggevorderd.

Uitstel

Loopt de uitvoering vertraging op, dan kan de gemeente maximaal 2 keer uitstel van maximaal één jaar aanvragen. Dit verzoek moet gemotiveerd worden ingediend en wordt door RVO beoordeeld.