Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB)

Het GLB is voor boeren, tuinders, grondeigenaren, natuur- en landschapsorganisaties, waterschappen en andere partijen op het platteland. Binnen het GLB vallen onder meer: basisinkomenssteun en eco-regelingen (grondgebonden), Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer, en niet-grondgebonden projectsubsidies zoals productieve en niet-productieve investeringen, samenwerking voor innovatie, kennisdeling, LEADER en samenwerking voor integrale gebiedsontwikkeling. Ook JOLA (extra steun voor jonge landbouwers) valt hieronder.

Wat je krijgt, verschilt sterk per regeling: van 40% subsidie op productieve investeringen tot 100% op sommige niet-productieve investeringen en planvorming.

Hoe je aanvraagt, hangt af van het type regeling. Grondgebonden regelingen (zoals de basispremie) vraag je aan bij RVO. Niet-grondgebonden regelingen (projectsubsidies, innovatie, kennisdeling) en het ANLb lopen via de provincie, in Fryslân uitgevoerd door SNN. Elke regeling heeft een eigen openstellingsperiode; die vind je terug in de jaarlijkse openstellingskalender. Voor 2026 opent de regeling "Verduurzaming van het Friese landbouwbedrijf" van 9 februari tot en met 10 april 2026.

Belangrijk om vooraf te weten:

• Je vraagt nooit "GLB-subsidie" in het algemeen aan, maar altijd een specifieke regeling (bijvoorbeeld productieve investeringen, niet-productieve investeringen, innovatie, kennisdeling, LEADER of samenwerking integrale gebiedsontwikkeling).
• Grondgebonden regelingen (zoals de basisinkomenssteun) loop je via RVO. Niet-grondgebonden regelingen en het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer lopen via de provincie, in Fryslân uitgevoerd door SNN.
• Elke regeling heeft een eigen openstellingsperiode. Mis je die periode, dan val je automatisch af, ongeacht de inhoud van je aanvraag.

Voor de regeling "Samenwerking voor integrale gebiedsontwikkeling" (planvorming en uitvoering) gelden deze harde eisen:

• Je vraagt aan namens een samenwerkingsverband van minimaal twee partijen, waarvan ten minste één landbouwer. Een agrarische organisatie of collectief telt hierbij niet als landbouwer, dit moet een individuele landbouwer zijn (die overigens best bij een collectief aangesloten mag zijn).
• Een landbouwer ben je als je landbouwactiviteiten uitvoert en als zodanig (met landbouw als hoofdactiviteit) staat geregistreerd bij de Kamer van Koophandel.
• Overheden mogen wel deelnemer zijn in het samenwerkingsverband, maar mogen geen penvoerder (aanvrager) zijn.
• Bij de planvormingsregeling moet het gaan om een samenwerkingsverband in oprichting: een al bestaand samenwerkingsverband komt hier niet voor in aanmerking. Dit is een verplichting vanuit de onderliggende Europese regeling.
• Zit kennisoverdracht als activiteit in het gebiedsplan, dan moet er ook een kennisaanbieder deelnemen: iemand die aantoonbaar voldoende gekwalificeerd en getraind is en over de middelen beschikt om de kennisactiviteiten uit te voeren.

Voor de productieve investeringen geldt dat je als "jonge boer" (onder de 40 jaar) een hoger subsidiepercentage krijgt; ouder dan 40 val je terug op het standaardpercentage.

Voor kosten geldt algemeen (uit de Q&A bij gebiedsontwikkeling): inkomstenderving komt nooit in aanmerking, ook niet bij experimenten, omdat daar geen factuur of gelijkwaardig bewijsstuk voor kan worden overlegd.

1. Productieve investeringen verduurzaming landbouwbedrijf (40%, 55% voor jonge boeren)

Investeringen die direct bijdragen aan omzet, waarde of winst van je bedrijf. Denk aan:

• Waterinvesteringen, zoals aanschaf en aanleg van regelbare drainage.
• Energie-investeringen, zoals kleinschalige windturbines.
• Dierenwelzijn-investeringen, zoals comfortabele ligplaatsen.
• Precisiebemesting, elektrische machines of werktuigen, vergistingsinstallaties, mestverwerkingssystemen.

2. Herstel en inrichting landelijk gebied, buiten het landbouwbedrijf (100%, 70% bij alleen waterkwantiteit)

Niet-productieve investeringen (geen aanmerkelijke stijging van waarde of rentabiliteit) gericht op biodiversiteit, landschap, cultuurhistorie en klimaatadaptatie:

• Herstel van houtwallen en begreppeling.
• Verbreden en/of natuurvriendelijk inrichten van hoofdwatergangen.
• Inrichten van bergings- en retentiegebieden.
• Investeringen in lanen, parkbossen, paden, singels, boomwallen, groenstructuren rond dorpen, waterlopen en cultuurlandschappelijke slotenpatronen.

3. Herstel en inrichting landbouwgronden, op het landbouwbedrijf (100%, 70% bij investeringen in het watersysteem)

• Aanleg van vogelakkers, herstel van drenkpoelen, herstel van kruidenrijk grasland.
• Verbreden van sloten en verflauwen van oevers.
• Aanleg van bloemrijke randen, plas-drasvoorzieningen voor weidevogelbeheer, landschapselementen, infiltratiestroken, greppels voor waterkwaliteit en natuurvriendelijke oevers.
• Herstel en aanleg van singels, houtwallen, heggen, hagen, bosjes, solitaire bomen, pingo's en dobben.

4. Innovatieprojecten (100%, met uitzondering)

Samenwerkingsprojecten voor het (door)ontwikkelen van een technische, sociale of organisatorische innovatie, waarbij kennis breed wordt gedeeld (bijvoorbeeld kringlooplandbouw, weerbare teelten, dierenwelzijn, bodem en biodiversiteit). Bedrijfsinvesteringen (machines) die nodig zijn voor de innovatie zijn apart voor 40% subsidiabel, niet voor 100%.

5. Kennisdeling en informatie (80% voor groepsactiviteiten, 100% voor eigen demo's)

• Trainingen, workshops, coaching en voorlichtingsacties gericht op groepen landbouwers, uitgevoerd door een kennisaanbieder: 80%.
• Demonstratieprojecten die een landbouwer zelf op zijn eigen bedrijf organiseert: 100%.

6. LEADER (50%)

Projecten voor sociale en economische ontwikkeling van het platteland in de regio's Noordwest-, Zuidoost- en Zuidwest-Fryslân, passend binnen de lokale ontwikkelstrategie (LOS) van die regio.

7. Samenwerking integrale gebiedsontwikkeling - planvorming (100%)

Alle kosten voor het opstellen van een gebiedsplan, het mobiliseren van gebiedspartijen en het samenstellen of actualiseren van een samenwerkingsverband:

• Organiseren van bijeenkomsten.
• Studies en inzet van adviseurs.
• Communicatiekosten.
• Personeelskosten. Let op: bij uren van derden is een offerte verplicht; bij eigen uren niet.

8. Samenwerking integrale gebiedsontwikkeling - uitvoering

Minimaal 75% van het uitvoeringsbudget moet naar:

• Productieve investeringen groen-blauw of dierenwelzijn: 40%.
• Niet-productieve investeringen op landbouwbedrijven: 100% (70% bij watersysteem).
• Niet-productieve investeringen op niet-landbouwbedrijven: 100% (70% bij watersysteem).

Maximaal 25% van het uitvoeringsbudget mag naar:

• Bijeenkomsten voor kennisoverdracht: 80%.
• Voorbereiding en uitvoering van kavelruil/ruilverkaveling (analyse- en notariskosten): 100%.
• Ontwikkelen of beproeven van innovaties: 100%.
• Draagvlakontwikkeling of samenwerkingsactiviteiten (proces- en projectmanagement, coördinatie): 100%.

Wat niet subsidiabel is

• Inkomstenderving, ook niet bij experimenten, omdat hiervoor geen factuur of gelijkwaardig bewijsstuk kan worden overlegd. Subsidiabele kosten zijn wel loonkosten, eigen arbeid, legeskosten (alleen bij de uitvoeringsopenstelling) en overige kosten met een factuur of vergelijkbaar bewijsstuk.
• Veredeling als productieve investering. Machines of sensoren die nodig zijn vóór het veredelingsproces kunnen wel als productieve investering worden aangevraagd; onderzoek naar of kennisdeling over veredeling valt onder innovatie of kennisdeling.
• Activiteiten die al zijn gestart of waarvoor al verplichtingen zijn aangegaan vóórdat de aanvraag is ingediend, komen niet in aanmerking. Starten na indiening mag wel, maar dat is op eigen risico.

Voor de Friese GLB-regelingen die de provincie zelf openstelt, gelden deze percentages:

• Productieve investeringen verduurzaming landbouwbedrijf: 40% van de subsidiabele kosten, en 55% voor jonge boeren (onder de 40 jaar).
• Herstel en inrichting landelijk gebied (niet-productief, buiten landbouwbedrijf): 100%, met uitzondering van investeringen die alleen op waterkwantiteit zijn gericht: dan 70%.
• Herstel en inrichting landbouwgronden (niet-productief, op landbouwbedrijf): 100%, met uitzondering van investeringen in het watersysteem: dan 70%.
• Innovatieprojecten: 100%, met uitzondering van bedrijfsinvesteringen (machines) nodig voor de innovatie: die zijn voor 40% subsidiabel.
• Kennisdeling en informatie: 80% voor trainingen, workshops, coaching, voorlichting en demonstraties aan groepen landbouwers door een kennisaanbieder; 100% voor demonstratieprojecten die een landbouwer op zijn eigen bedrijf organiseert.
• LEADER: 50%.
• Samenwerking integrale gebiedsontwikkeling:
• Planvorming: 100% van de subsidiabele kosten, met een bedrag van € 25.000 tot € 40.000 per project (totaal € 480.000 beschikbaar).
• Uitvoering: percentages gelijk aan de regelingen 1 t/m 5 hierboven, met als uitzondering 100% voor voorbereiding en uitvoering van kavelruil en 100% voor draagvlakontwikkeling en samenwerkingsactiviteiten. Het bedrag ligt hier tussen € 600.000 en € 2.300.000 per project (totaal € 10.000.000 beschikbaar). Minimaal 75% van dit uitvoeringsbudget moet naar productieve en niet-productieve investeringen gaan, maximaal 25% naar kennisdeling, kavelruil, innovatie en samenwerkingsactiviteiten.

De financiering van de gebiedsontwikkeling komt uit Europese en provinciale middelen, in de verhouding 43:57.

Algemeen: welk loket voor welke regeling

• Grondgebonden regelingen (zoals de basispremie): aanvragen via RVO, zie GLB-subsidies aanvragen 2025 op RVO.nl.
• Projectsubsidies (niet-grondgebonden, zoals innovatie en kennisdeling): via RVO, GLB-projectsubsidies (SABE).
• Samenwerking in veenweidegebieden en Natura 2000-overgangsgebieden: via RVO.
• Provinciale regelingen zoals productieve/niet-productieve investeringen, samenwerking integrale gebiedsontwikkeling en LEADER: via SNN.nl.
• Voor de exacte openstellingsdata van alle Friese GLB-regelingen: de openstellingskalender op de website van provincie Fryslân.

Stap 1: check de openstellingsperiode

Elke regeling heeft een eigen openstellingsvenster. Uit de openstellingskalender 2025 blijkt bijvoorbeeld:

• Productieve investeringen groen-blauw/dierenwelzijn: november t/m december.
• Niet-productieve investeringen landbouwbedrijven: augustus t/m oktober.
• Niet-productieve investeringen niet-landbouwbedrijven: mei t/m juli.
• Samenwerking voor innovatie: augustus t/m oktober.
• Samenwerking LEADER uitvoering projecten: het hele jaar 2025.
• Samenwerking integrale gebiedsontwikkeling, planvorming: december 2024 t/m 1 april 2025 (in de praktijk: 2 december 2024 - 1 april 2025).
• Samenwerking integrale gebiedsontwikkeling, uitvoering: 31 juli 2025 t/m 30 januari 2026.
• Kennisverspreiding en informatie: september t/m november. Voor 2026 opent "Verduurzaming van het Friese landbouwbedrijf" van 9 februari t/m 10 april 2026.

Stap 2: verzamel de juiste documenten (voorbeeld: gebiedsontwikkeling)

Voor de planvormingsregeling:

• Eventueel een 2-pager als planvoorstel, als je (niet verplicht) vooraf feedback wilt.
• Bij de aanvraag zelf een uitwerking van het beoogde samenwerkingsverband en de gebiedsopgave; de exacte uit te voeren activiteiten hoeven op dit moment nog niet gedetailleerd te zijn, dat gebeurt tijdens het schrijven van het gebiedsplan.
• Format voor het samenwerkingsverband (Excel-bestand van SNN) met gegevens van de deelnemende partijen, in te dienen bij SNN.
• Bij uren van derden: een offerte. Bij eigen uren is dit niet nodig.

Voor de uitvoeringsregeling:

• Het uitgewerkte gebiedsplan.
• Onderbouwing van de verdeling van kosten over de verplichte 75%/25%-verhouding tussen investeringen en overige activiteiten.
• Offertes voor kosten van derden, met toetsing op marktconformiteit.
• Eventueel: MKB-verklaring, maar alleen als je MKB'er bent en dit relevant is voor de-minimissteun (bij deze regeling normaliter niet van toepassing).
• Optioneel: een 2-pager voor een pitchmoment in oktober, in kleine groepen, voor feedback en netwerkcontact.

Stap 3: dien de aanvraag in

Aanvragen bij SNN kan met E-herkenning; heb je dat niet, dan is er een alternatieve route die tijdens het aanvraagproces wordt aangeboden. Voor RVO-regelingen geldt het reguliere aanvraagproces via RVO.nl, met een chatfunctie, contactformulier en telefoonnummer (088 042 42 42) beschikbaar voor vragen.

Let op: starten vóór indiening

Activiteiten die je start vóórdat je de aanvraag hebt ingediend, komen niet in aanmerking voor subsidie. Je mag na indiening al starten met activiteiten, maar dat is op eigen risico zolang er nog geen besluit ligt.

Contact tijdens het proces

• Voor algemene vragen over het GLB, NSP of POP3(+): provincie@fryslan.frl of 058 292 59 25.
• Voor vragen over een lopende openstelling bij SNN: plattelandsontwikkeling@snn.nl of 050 5224 988 (in één document ook genoemd als 050 5224 998).
• Voor vragen bij RVO: chat, contactformulier of 088 042 42 42.

Wie beoordeelt

Aanvragen voor samenwerking integrale gebiedsontwikkeling worden beoordeeld door een onafhankelijke (expert)adviescommissie, samengesteld uit deskundigen op thema's als natuur, landbouw, water, bodem en klimaat.

Doorlooptijd

De beoordelingstermijn voor alle GLB-openstellingen, dus ook voor planvorming en uitvoering, is 22 weken. Voor de planvormingsronde die op 1 april 2025 sloot, betekent dit dat je uiterlijk september 2025 een beslissing kunt verwachten.

Let op de krappe planning als je van planvorming naar uitvoering wilt doorstromen: de uitvoeringsopenstelling sluit op 30 januari 2026. Na een toekenning voor planvorming in (uiterlijk) september 2025 houd je dus circa 4,5 maand over om het gebiedsplan te schrijven, het samenwerkingsverband te vormen én de uitvoeringsaanvraag in te dienen.

Staatssteun en de-minimis

De regelingen voor integrale gebiedsontwikkeling vallen normaliter niet onder de de-minimisregeling en zijn in de basis staatssteunproof, omdat het vaak gaat om niet-economische activiteiten. Afhankelijk van de daadwerkelijke activiteiten kan er toch sprake zijn van staatssteun; SNN voert hier bij de beoordeling van je aanvraag nog een aparte toets op uit.

Financiering

De financiering van de gebiedsontwikkelingsregelingen komt uit Europese en provinciale middelen, in de verhouding 43% (Europees) tegenover 57% (provinciaal).

Verplichtingen tijdens de looptijd

• Kosten van derden moeten onderbouwd worden met offertes; bij de uitvoeringsregeling wordt bovendien op marktconformiteit getoetst.
• Subsidiabele kosten moeten aantoonbaar zijn met een factuur of document met gelijkwaardige bewijskracht. Inkomstenderving is nooit subsidiabel, ook niet bij experimenten, juist omdat daar geen factuur voor bestaat.
• Bij het samenwerkingsverband moet je (via het format van SNN) kunnen aantonen dat het daadwerkelijk is opgericht of geactualiseerd.
• Activiteiten die vóór het indienen van je aanvraag zijn gestart, komen niet voor subsidie in aanmerking; starten ná indiening mag, maar is op eigen risico zolang er nog geen toekenningsbesluit is.